rzec

See also: rzëc, ržeć, rżeć, rżec, and rżéc

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *reťi. First attested in 1377.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /r̝ɛt͡sʲ/
    • IPA(key): (15th CE) /r̝ɛt͡sʲ/

    Verb

    rzec impf

    1. (ambitransitive) to speak, to say, to tell [with do (+ genitive) or k (+ dative) or dative ‘to whom’; or with przeciw (+ dative) ‘against whom’; or with o (+ locative) ‘about what/whom’; or with na (+ accusative) ‘about what topic’; or with za (+ instrumental) ‘for whom’]
      Synonym: mówić
    2. to name, to call [with accusative or dative ‘whom/what’, along with genitive ‘by what name’]
    3. to mention
    4. to promise
    5. to inform, to let know
    6. to mean, to have a particular significance or meaning
    7. (reflexive with się) to pretend

    Derived terms

    verbs
    noun

    Descendants

    • Polish: rzec (literary)
    • Silesian: rzec

    References

    • Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “rzec”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
    • Wanda Decyk-Zięba, editor (2018-2022), “rzec”, in Dydaktyczny Słownik Etymologiczno-historyczny Języka Polskiego [A Didactic, Historical, Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), →ISBN

    Polish

    Pronunciation

     
    • IPA(key): /ˈʐɛt͡s/
    • Audio:(file)
    • Rhymes: -ɛt͡s
    • Syllabification: rzec
    • Homophone: żec

    Etymology 1

      Inherited from Old Polish rzec.

      Verb

      rzec impf or pf

      1. (literary, transitive) to say
        Tako rzecze Pan. ― Thus sayeth the Lord.
      Conjugation

      Imperfective:

      Conjugation of rzec impf (class XI)
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive rzec
      present tense 1st rzekę rzeczemy
      2nd rzeczesz rzeczecie
      3rd rzecze rzeką
      impersonal rzecze się
      past tense 1st rzekłem,
      -(e)m rzekł
      rzekłam,
      -(e)m rzekła
      rzekłom1,
      -(e)m rzekło
      rzekliśmy,
      -(e)śmy rzekli
      rzekłyśmy,
      -(e)śmy rzekły
      2nd rzekłeś,
      -(e)ś rzekł
      rzekłaś,
      -(e)ś rzekła
      rzekłoś1,
      -(e)ś rzekło
      rzekliście,
      -(e)ście rzekli
      rzekłyście,
      -(e)ście rzekły
      3rd rzekł rzekła rzekło rzekli rzekły
      impersonal rzeczono
      future tense 1st będę rzekł, będę rzec będę rzekła, będę rzec będę rzekło1, będę rzec będziemy rzekli, będziemy rzec będziemy rzekły, będziemy rzec
      2nd będziesz rzekł, będziesz rzec będziesz rzekła, będziesz rzec będziesz rzekło1, będziesz rzec będziecie rzekli, będziecie rzec będziecie rzekły, będziecie rzec
      3rd będzie rzekł, będzie rzec będzie rzekła, będzie rzec będzie rzekło, będzie rzec będą rzekli, będą rzec będą rzekły, będą rzec
      impersonal będzie rzec się
      conditional 1st rzekłbym,
      bym rzekł
      rzekłabym,
      bym rzekła
      rzekłobym1,
      bym rzekło
      rzeklibyśmy,
      byśmy rzekli
      rzekłybyśmy,
      byśmy rzekły
      2nd rzekłbyś,
      byś rzekł
      rzekłabyś,
      byś rzekła
      rzekłobyś1,
      byś rzekło
      rzeklibyście,
      byście rzekli
      rzekłybyście,
      byście rzekły
      3rd rzekłby,
      by rzekł
      rzekłaby,
      by rzekła
      rzekłoby,
      by rzekło
      rzekliby,
      by rzekli
      rzekłyby,
      by rzekły
      impersonal rzeczono by
      imperative 1st niech rzekę rzeczmy
      2nd rzecz rzeczcie
      3rd niech rzecze niech rzeką
      less common forms
      pluperfect
      (dated, literary)
      1st rzekłem był rzekłam była rzekłom było1 rzekliśmy byli rzekłyśmy były
      2nd rzekłeś był rzekłaś była rzekłoś było1 rzekliście byli rzekłyście były
      3rd rzekł był rzekła była rzekło było rzekli byli rzekły były
      past conditional
      (dated, literary)
      1st byłbym rzekł byłabym rzekła byłobym rzekło1 bylibyśmy rzekli byłybyśmy rzekły
      2nd byłbyś rzekł byłabyś rzekła byłobyś rzekło1 bylibyście rzekli byłybyście rzekły
      3rd byłby rzekł byłaby rzekła byłoby rzekło byliby rzekli byłyby rzekły
      active adjectival participle rzekący rzekąca rzekące rzekący rzekące
      passive adjectival participle rzeczony rzeczona rzeczone rzeczeni rzeczone
      contemporary adverbial participle rzekąc
      verbal noun rzeczenie

      1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.

      Perfective:

      Conjugation of rzec pf (class Vc)
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive rzec
      future tense 1st rzeknę, rzekę rzekniemy, rzeczemy
      2nd rzekniesz, rzeczesz rzekniecie, rzeczecie
      3rd rzeknie, rzecze rzekną, rzeką
      impersonal rzeknie się, rzecze się
      past tense 1st rzekłem,
      -(e)m rzekł
      rzekłam,
      -(e)m rzekła
      rzekłom1,
      -(e)m rzekło
      rzekliśmy,
      -(e)śmy rzekli
      rzekłyśmy,
      -(e)śmy rzekły
      2nd rzekłeś,
      -(e)ś rzekł
      rzekłaś,
      -(e)ś rzekła
      rzekłoś1,
      -(e)ś rzekło
      rzekliście,
      -(e)ście rzekli
      rzekłyście,
      -(e)ście rzekły
      3rd rzekł rzekła rzekło rzekli rzekły
      impersonal rzeknięto, rzeczono
      conditional 1st rzekłbym,
      bym rzekł
      rzekłabym,
      bym rzekła
      rzekłobym1,
      bym rzekło
      rzeklibyśmy,
      byśmy rzekli
      rzekłybyśmy,
      byśmy rzekły
      2nd rzekłbyś,
      byś rzekł
      rzekłabyś,
      byś rzekła
      rzekłobyś1,
      byś rzekło
      rzeklibyście,
      byście rzekli
      rzekłybyście,
      byście rzekły
      3rd rzekłby,
      by rzekł
      rzekłaby,
      by rzekła
      rzekłoby,
      by rzekło
      rzekliby,
      by rzekli
      rzekłyby,
      by rzekły
      impersonal rzeknięto by, rzeczono by
      imperative 1st niech rzeknę, niech rzekę rzeknijmy, rzeczmy
      2nd rzeknij, rzecz rzeknijcie, rzeczcie
      3rd niech rzeknie, niech rzecze niech rzekną, niech rzeką
      less common forms
      pluperfect
      (dated, literary)
      1st rzekłem był rzekłam była rzekłom było1 rzekliśmy byli rzekłyśmy były
      2nd rzekłeś był rzekłaś była rzekłoś było1 rzekliście byli rzekłyście były
      3rd rzekł był rzekła była rzekło było rzekli byli rzekły były
      past conditional
      (dated, literary)
      1st byłbym rzekł byłabym rzekła byłobym rzekło1 bylibyśmy rzekli byłybyśmy rzekły
      2nd byłbyś rzekł byłabyś rzekła byłobyś rzekło1 bylibyście rzekli byłybyście rzekły
      3rd byłby rzekł byłaby rzekła byłoby rzekło byliby rzekli byłyby rzekły
      passive adjectival participle rzeknięty, rzeczony rzeknięta, rzeczona rzeknięte, rzeczone rzeknięci, rzeczeni rzeknięte, rzeczone
      anterior adverbial participle rzekłszy
      verbal noun rzeknięcie, rzeczenie

      1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.

      Derived terms
      verbs

      Etymology 2

        See rzecz.

        Noun

        rzec f

        1. (Western Kraków, Sułkowice, Kraków County) alternative form of rzecz (“speech; conversation”)
        2. (Western Kraków, Sławków) alternative form of rzecz (“number; amount”)

        Further reading