przeciw

See also: przeciw-

Old Polish

Alternative forms

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *protivъ. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /pr̝ɛt͡ɕʲif/
    • IPA(key): (15th CE) /pr̝ɛt͡ɕʲif/

    Preposition

    przeciw [with dative]

    1. against (in opposition to)
      • 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 90, 4:
        Tedy on gest vczynyl naprzeczywko szwey przyszadze y przeczyw swemv prawu
        [Tedy on jest uczynił naprzeciwko swej przysiędze i przeciw swemu prawu]
    2. (attested in Masovia) against (protecting from)
      • 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią]‎[2], Mierzeniec, Płock, line 315:
        Konyecz themv bandze, gdy lekarsz w mey scolye szandze, bovyem *przyczyw szmyertelney sc[z]odze nye naydze szelya na ogrodze
        [Koniec temu będzie, gdy lekarz w mej szkole siędzie, bowiem przeciw śmiertelnej szkodzie nie najdzie ziela na ogrodzie]
    3. (attested in Sieradz-Łęczyca, Greater Poland) towards, heading to
    4. (attested in Greater Poland) opposite; across from, in front of
      • 1959 [1415], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 901, Poznań:
        Ysze ta niua, czso yey Swansek dobil na Gnewomirze, tey Yandrzey ma trzeczą czanscz dzedzicznim prawem y lang tich, czso szø przecziw tey niue
        [Iże ta niwa, cso jej Święszek dobył na Gniewomirze, tej Jędrzej ma trzecią część dziedzicznym prawem i łąk tych, cso są przeciw tej niwie]
      • 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[4], [5], [6], volume XXII, page 248:
        Nądza a blogo stoyą przecziw schobye yako gorzkye a slotkye
        [Nędza a błogo stoją przeciw sobie jako gorzkie a słodkie]
    5. (attested in Masovia) in relation to; vis-à-vis
    6. (attested in Greater Poland) for, benefiting
      • 1959 [1426], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 1226, Poznań:
        Yaco... skodzenem dzesacz grziven o nezaplaczene penądzy przecziw Paskowi
        [Jako... szkodzienem dziesięć grzywien o niezapłacenie pieniędzy przeciw Paszkowi]
    7. in comparison to
      • 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎[8], Modlitewnik Nawojki, page 124:
        Thysz my vyelmy szwyathy, a ya przeczyw thobye lycha
        [Tyś mi wielmi święty, a ja przeciw tobie licha]
    8. in contrast to
    9. for; in exchange for
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[9], page 823:
        Sluchay, kakocz myloscz k tobye myal, kyedycz taką mąką za czye czyrpyal, baczysch, czosz thy przeczyv temv vczynyl albo czyrpyal
        [Słuchaj, kakąć miłość k tobie miał, kiedyć taką mękę za cie cirpiał! Baczyż, coś ty przeciw temu uczynił albo cirpiał]

    Descendants

    • Polish: przeciw, prociw (Middle Polish)
    • Silesian: przeciw

    References

    Polish

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish przeciw. Cognate with Latin pretium (whence English price).

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈpʂɛ.t͡ɕif/
      • Audio 1:(file)
      • Audio 2:(file)
      • Rhymes: -ɛt͡ɕif
      • Syllabification: prze‧ciw
      • Homophone: przeciw-

      Preposition

      przeciw [with dative or genitive] (uncommon, obsolete)

      1. against (as a protection from)
        Synonyms: przeciwko, wbrew
        Antonym: na korzyść
      2. against (in competition with)
        Synonym: przeciwko
      3. against (not in agreement with)
        Antonym: za
      4. against (in danger of)
      5. against (experience detracting action from)
      6. (archaic) against (in opposite motion to)
      7. (Eastern Lublin, Chełm County) denotes time at which something occurs; at
      8. (obsolete) denotes object of negative emotions; for
        Synonym: wobec
      9. (obsolete) across (on the other side of)
        Synonym: naprzeciwko
      10. (obsolete) in relation to
        Synonyms: w stosunku do, wobec
      11. (Middle Polish) in response to
      12. (Middle Polish) about, concerning, as for
        Synonyms: co do, o
      13. (Middle Polish) in comparison to
        Synonym: w porównaniu z
      14. (Middle Polish) in contrast to
      15. (Middle Polish) denotes object of efforts

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), przeciw is one of the most used words in Polish, appearing 8 times in scientific texts, 11 times in news, 27 times in essays, 11 times in fiction, and 11 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 68 times, making it the 951st most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      1. ^ Ida Kurcz (1990), “przeciw”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 443

      Further reading

      Silesian

      Alternative forms

      Etymology

        Inherited from Old Polish przeciw.

        Pronunciation

        • IPA(key): /ˈpʂɛ.t͡ɕif/
        • Audio:(file)
        • Rhymes: -ɛt͡ɕif
        • Syllabification: prze‧ciw

        Preposition

        przeciw [with dative]

        1. against

        Further reading

        • Henryk Jaroszewicz (2022), “przeciw”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 121