ojciec

See also: ôjciec

Polish

Etymology

    Inherited from Old Polish ociec. The additional j in the nominative is by analogy with the oblique stem (genitive oćca > Polish ojca).[1][2]

    Pronunciation

     
    • IPA(key): /ˈɔj.t͡ɕɛt͡s/
    • Audio:(file)
    • Rhymes: -ɔjt͡ɕɛt͡s
    • Syllabification: oj‧ciec

    Noun

    ojciec m pers (diminutive ojczulek or (dialectal) ojcuszek or (dialectal) ojczuchna or (dialectal) ojczula, augmentative ojczysko, abbreviation o. or oo.)

    1. father (human male who begets a child)
      Synonyms: rodzic, rodziciel, papa, staruszek, stary, tata, zgred
      pan ojciec (Far Masovian, Radzymin, Rasztów; Masovian Borderland, Jedlnia) ― father (literally, “sir father”)
    2. (Sieradz, Sieradz Voivodeship) synonym of mąż
    3. father (animal male that begets a child)
    4. (figurative) father (person who instigates something)
      Synonym: twórca
    5. (Christianity) father (member of a church council)
    6. (Christianity) term of address for a priest; father
      Synonyms: see Thesaurus:ksiądz
    7. term of address for a man; father
    8. (chiefly in the plural) father (ancestor)
    9. (Near Masovian, Międzyrzec Podlaski) synonym of Święty Mikołaj
    10. (obsolete, endearing) synonym of opiekun (“protector”)
    11. (obsolete or dialectal, Kuyavia, Far Masovian, Kielce, Biecz, Podegrodzie, Żywiec, Masovian Borderland, Łowicz, in the plural) synonym of rodzice (“parents”)
    12. (obsolete, games) type of party game
    13. (obsolete, theater) great actor
    14. (obsolete) synonym of starosta (“starost”)
    15. (Middle Polish) synonym of pustelnik (“hermit”)
    16. (Middle Polish, Christianity) synonym of papież (“father”) (the Pope)
    17. (Middle Polish, Christianity) synonym of patron (“patron”)
    18. (Middle Polish, theology) scholar, theological writer (expert in the history of the Church and religion)

    Declension

    Declension of ojciec
    singular plural
    nominative ojciec ojcowie, ojce1
    genitive ojca ojców
    dative ojcu ojcom
    accusative ojca ojców
    instrumental ojcem ojcami
    locative ojcu ojcach
    vocative ojcze ojcowie

    1Deprecative.

    Synonyms

    Regional synonyms of ojciec (“father”)
    view map; edit data
    Dialect groupDialectLocationWords
    Standardojciec, (obsolete) ociec
    Middle Polishojciec, ociec, otciec, occiec, hojciec, hociec
    Greater PolandCentral Greater PolandKotlinociec
    Pleszewociec
    Eastern Greater PolandKłodawaociec
    KuyaviaBrześć Kujawskiociec
    Chodeczociec
    Przedeczociec
    Skulskwociec, wojciec
    Strzelnowociec, wojciec
    Western Greater PolandPrzemętociec
    MasoviaFar MasovianGrabowoociec
    Jelonkiociec
    Mokrylasociec
    Ostrów Mazowieckaociec
    Przasnyszociec
    Stawiskiociec
    KurpieOstrołękaociec
    Near MasovianCzersk landociec
    Jagodneociec
    Kawęczynociec
    Międzyrzec Podlaskiojciec (“Santa Clause”)
    Piasecznoociec
    PodlachiaDrohiczynociec
    Łowiczôciec
    Lesser PolandEastern KrakówPińczówociec
    Kielceociec
    LasoviaSandomierzociec
    Stare Kicharyociec
    SieradzSieradz Voivodeshipojciec (“husband”)
    Western KrakówLuborzycaociec
    Zebrzydowiceôciec
    Western LublinChmielnikwociec
    GoralKliszczakOsielecôciec
    PodhaleOdrowążociec
    Rabka-Zdrójociec
    Zakopaneociec
    LachPodegrodzieNowy Sączociec
    This table shows various regional forms in the Polish language.

    Coordinate terms

    Polish family terms
    rodzina (“family”) Male Female Neutral
    parent ojciec (“father”)
    nursery: tata
    matka (“mother”)
    nursery: mama
    rodzic (“parent”)
    grandparent dziadek (“grandfather”) babcia (“grandmother”) prarodzic (“grandparent”)
    sibling brat (“brother”) siostra (“sister”) rodzeństwo (“siblings”)
    cousin kuzyn (“male cousin”) kuzynka (“female cousin”) –
    child syn (“son”) córka (“daughter”) dziecko (“child”)
    grandchild wnuk (“grandson”) wnuczka (“granddaughter”) wnuczę (“grandchild”)
    parent's sibling paternal stryj (“paternal uncle”) ciotka (“aunt”) –
    maternal wuj (“maternal uncle”) –
    sibling's child fraternal bratanek (“fraternal nephew”) bratanica (“fraternal niece”) –
    sororal siostrzeniec (“sororal nephew”) siostrzenica (“sororal niece”) –
    spouse mąż (“husband”) żona (“wife”) –
    spouse's parent marital świekier (“marital father-in-law”) świekra (“marital mother-in-law”) –
    uxorial teść (“uxorial father-in-law”) teściowa (“uxorial mother-in-law”) –
    child's spouse zięć (“son-in-law”) synowa (“daughter-in-law”) –
    sibling's spouse szwagier (“brother-in-law”) bratowa (“sibilar ister-in-law”) –
    spouse's sibling szwagierka (“sister-in-law”) –
    stepparent ojczym (“stepfather”) macocha (“stepmother”) –
    stepchild pasierb (“stepson”) pasierbica (“stepdaughter”) –

    Derived terms

    interjection
    • u Boga Ojca
    • w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego
    nouns

    Trivia

    According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), ojciec is one of the most used words in Polish, appearing 17 times in scientific texts, 13 times in news, 5 times in essays, 87 times in fiction, and 116 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 238 times, making it the 229th most common word in a corpus of 500,000 words.[3]

    References

    1. ^ Boryś, Wiesław (2005), “ojciec”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
    2. ^ Bańkowski, Andrzej (2000), “ociec”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
    3. ^ Ida Kurcz (1990), “ojciec”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 328

    Further reading

    • “ojciec”, in Wielki słownik języka polskiego‎[2] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
    • “ojciec”, in Polish dictionaries at PWN‎[3] (in Polish)
    • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “ojciec”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
    • “OJCIEC”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 17 October 2013
    • Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “ojciec”, in Słownik języka polskiego
    • Aleksander Zdanowicz (1861), “ojciec”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
    • J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1904), “ojciec”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 3, Warsaw, page 724
    • Brückner, Aleksander (1927), “ojciec”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
    • ojciec in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
    • Oskar Kolberg (1867), “ojciec”, in Dzieła wszystkie: Kujawy (in Polish), page 274
    • Wojciech Grzegorzewicz (1894), “ojce”, in “O języku ludowym w powiecie przasnyskim”, in Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności (in Polish), volume 5, Krakow: Akademia Umiejętności, page 117
    • Izydor Kopernicki (1875), “ojciec”, in “Spostrzeżenia nad właściwościami językowémi w mowie Górali Bieskidowych z dodatkiem słowniczka wyrazów góralskich”, in Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności (I)‎[4], volume 3, Kraków: Akademia Umiejętności, page 373
    • Jan Łoś (1886), “ᵘojcowie”, in “Gwara opoczyńska. Studium dialektologiczne”, in Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności (1), volume 11, page 186
    • Roman Zawiliński (1880), “ᵘojcov́e”, in “Gwara brzezińska w pow. ropczyckim”, in Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności (I)‎[5] (in Polish), volume 8, Krakow: Akademia Umiejętności, page 230
    • Karol Mátyás (1891), “ojcowie”, in “Słowniczek gwary ludu zamieszkującego wschodnio-południową najbliższą okolicę Nowego Sącza”, in Sprawozdania Komisyi Językowej Akademii Umiejętności (in Polish), volume 4, Kraków: Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, page 326
    • Małgorzata Kapusta (2017), “ojce/ojcowie”, in Mowa mieszkańców pogranicza Mazowsza (na przykładzie gminy Głowaczów w powiecie kozienickim) (in Polish), Warsaw: Elipsa, →ISBN, page 82
    • Marzena Kozanecka-Zwierz, Magdalena Bartosiewicz, Renata Marciniak-Firadza, editors (2014), “łojce”, in Gwara – Księżaków "język ojczysty" Dziedzictwo regionu łowickiego (in Polish), Łowicz: Muzeum w Łowiczu, →ISBN, page 45