ojciec
See also: ôjciec
Polish
Etymology
Etymology tree
Inherited from Old Polish ociec. The additional j in the nominative is by analogy with the oblique stem (genitive oćca > Polish ojca).[1][2]
Pronunciation
- IPA(key): /ˈɔj.t͡ɕɛt͡s/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈɔj.t͡ɕɛt͡s/
- (Greater Poland):
- (Kuyavia) IPA(key): [ˈɔj.t͡ɕɛt͡s]
- (Masovia):
- (Near Masovian) IPA(key): [ˈɔj.t͡ɕɛt͡s]
- (Far Masovian) IPA(key): [ˈɔj.t͡ɕɛt͡s]
- (Łowicz) IPA(key): [ˈwɔj.t͡sɛ]
- (Lesser Poland):
- (Masovian Borderland) IPA(key): [wɔjˈt͡sɔ.vjɛ |ˈɔj.t͡sɛ], [ˈɔj.t͡ɕɛt͡s]
- (Kielce) IPA(key): [wɔjˈt͡sɔ.vjɛ]
- (Podegrodzie) IPA(key): [ɔjˈt͡sɔ.vjɛ]
- (Biecz) IPA(key): [wɔjˈt͡sɔ.vjɛ]
- (Goral):
- (Żywiec) IPA(key): [ˈɔj.t͡ɕɛt͡s]
Audio: (file) - Rhymes: -ɔjt͡ɕɛt͡s
- Syllabification: oj‧ciec
Noun
ojciec m pers (diminutive ojczulek or (dialectal) ojcuszek or (dialectal) ojczuchna or (dialectal) ojczula, augmentative ojczysko, abbreviation o. or oo.)
- father (human male who begets a child)
- (Sieradz, Sieradz Voivodeship) synonym of mąż
- father (animal male that begets a child)
- (figurative) father (person who instigates something)
- Synonym: twórca
- (Christianity) father (member of a church council)
- (Christianity) term of address for a priest; father
- Synonyms: see Thesaurus:ksiądz
- term of address for a man; father
- (chiefly in the plural) father (ancestor)
- (Near Masovian, Międzyrzec Podlaski) synonym of Święty Mikołaj
- (obsolete, endearing) synonym of opiekun (“protector”)
- (obsolete or dialectal, Kuyavia, Far Masovian, Kielce, Biecz, Podegrodzie, Żywiec, Masovian Borderland, Łowicz, in the plural) synonym of rodzice (“parents”)
- (obsolete, games) type of party game
- (obsolete, theater) great actor
- (obsolete) synonym of starosta (“starost”)
- (Middle Polish) synonym of pustelnik (“hermit”)
- (Middle Polish, Christianity) synonym of papież (“father”) (the Pope)
- (Middle Polish, Christianity) synonym of patron (“patron”)
- (Middle Polish, theology) scholar, theological writer (expert in the history of the Church and religion)
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | ojciec | ojcowie, ojce1 |
| genitive | ojca | ojców |
| dative | ojcu | ojcom |
| accusative | ojca | ojców |
| instrumental | ojcem | ojcami |
| locative | ojcu | ojcach |
| vocative | ojcze | ojcowie |
1Deprecative.
Synonyms
Coordinate terms
| rodzina (“family”) | Male | Female | Neutral | |
|---|---|---|---|---|
| parent | ojciec (“father”) nursery: tata |
matka (“mother”) nursery: mama |
rodzic (“parent”) | |
| grandparent | dziadek (“grandfather”) | babcia (“grandmother”) | prarodzic (“grandparent”) | |
| sibling | brat (“brother”) | siostra (“sister”) | rodzeństwo (“siblings”) | |
| cousin | kuzyn (“male cousin”) | kuzynka (“female cousin”) | – | |
| child | syn (“son”) | córka (“daughter”) | dziecko (“child”) | |
| grandchild | wnuk (“grandson”) | wnuczka (“granddaughter”) | wnuczę (“grandchild”) | |
| parent's sibling | paternal | stryj (“paternal uncle”) | ciotka (“aunt”) | – |
| maternal | wuj (“maternal uncle”) | – | ||
| sibling's child | fraternal | bratanek (“fraternal nephew”) | bratanica (“fraternal niece”) | – |
| sororal | siostrzeniec (“sororal nephew”) | siostrzenica (“sororal niece”) | – | |
| spouse | mąż (“husband”) | żona (“wife”) | – | |
| spouse's parent | marital | świekier (“marital father-in-law”) | świekra (“marital mother-in-law”) | – |
| uxorial | teść (“uxorial father-in-law”) | teściowa (“uxorial mother-in-law”) | – | |
| child's spouse | zięć (“son-in-law”) | synowa (“daughter-in-law”) | – | |
| sibling's spouse | szwagier (“brother-in-law”) | bratowa (“sibilar ister-in-law”) | – | |
| spouse's sibling | szwagierka (“sister-in-law”) | – | ||
| stepparent | ojczym (“stepfather”) | macocha (“stepmother”) | – | |
| stepchild | pasierb (“stepson”) | pasierbica (“stepdaughter”) | – | |
Derived terms
adjectives
interjection
- u Boga Ojca
- w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego
nouns
- Bóg Ojciec
- duchowy ojciec
- Ojciec
- ojciec apostolski
- ojciec chrzestny
- ojciec duchowny
- ojciec dyrektor
- ojciec dzieciom
- ojciec Kościoła
- ojciec miasta
- ojciec pustyni
- ojciec soboru
- ojciec szklarz
- Ojciec Święty
- ojcobójca
- ojcobójczyni
- ojcobójstwo
- ojcostwo
- ojcowizna
- ojczym
- ojczyzna
phrase
Trivia
According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), ojciec is one of the most used words in Polish, appearing 17 times in scientific texts, 13 times in news, 5 times in essays, 87 times in fiction, and 116 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 238 times, making it the 229th most common word in a corpus of 500,000 words.[3]
References
- ^ Boryś, Wiesław (2005), “ojciec”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- ^ Bańkowski, Andrzej (2000), “ociec”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- ^ Ida Kurcz (1990), “ojciec”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language][1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 328
Further reading
- “ojciec”, in Wielki słownik języka polskiego[2] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “ojciec”, in Polish dictionaries at PWN[3] (in Polish)
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “ojciec”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “OJCIEC”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 17 October 2013
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “ojciec”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “ojciec”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1904), “ojciec”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 3, Warsaw, page 724
- Brückner, Aleksander (1927), “ojciec”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
- ojciec in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
- Oskar Kolberg (1867), “ojciec”, in Dzieła wszystkie: Kujawy (in Polish), page 274
- Wojciech Grzegorzewicz (1894), “ojce”, in “O języku ludowym w powiecie przasnyskim”, in Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności (in Polish), volume 5, Krakow: Akademia Umiejętności, page 117
- Izydor Kopernicki (1875), “ojciec”, in “Spostrzeżenia nad właściwościami językowémi w mowie Górali Bieskidowych z dodatkiem słowniczka wyrazów góralskich”, in Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności (I)[4], volume 3, Kraków: Akademia Umiejętności, page 373
- Jan Łoś (1886), “ᵘojcowie”, in “Gwara opoczyńska. Studium dialektologiczne”, in Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności (1), volume 11, page 186
- Roman Zawiliński (1880), “ᵘojcov́e”, in “Gwara brzezińska w pow. ropczyckim”, in Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności (I)[5] (in Polish), volume 8, Krakow: Akademia Umiejętności, page 230
- Karol Mátyás (1891), “ojcowie”, in “Słowniczek gwary ludu zamieszkującego wschodnio-południową najbliższą okolicę Nowego Sącza”, in Sprawozdania Komisyi Językowej Akademii Umiejętności (in Polish), volume 4, Kraków: Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, page 326
- Małgorzata Kapusta (2017), “ojce/ojcowie”, in Mowa mieszkańców pogranicza Mazowsza (na przykładzie gminy Głowaczów w powiecie kozienickim) (in Polish), Warsaw: Elipsa, →ISBN, page 82
- Marzena Kozanecka-Zwierz, Magdalena Bartosiewicz, Renata Marciniak-Firadza, editors (2014), “łojce”, in Gwara – Księżaków "język ojczysty" Dziedzictwo regionu łowickiego (in Polish), Łowicz: Muzeum w Łowiczu, →ISBN, page 45
Categories:
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European word *átta
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Kuyavian Polish
- Near Masovian Polish
- Far Masovian Polish
- Łowicz Polish
- Masovian Borderland Polish
- Kielce Polish
- Podegrodzie Polish
- Biecz Polish
- Żywiec Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/ɔjt͡ɕɛt͡s
- Rhymes:Polish/ɔjt͡ɕɛt͡s/2 syllables
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish masculine nouns
- Polish personal nouns
- Polish terms with collocations
- Sieradz Polish
- pl:Christianity
- Polish terms with obsolete senses
- Polish endearing terms
- Polish dialectal terms
- pl:Games
- pl:Theater
- pl:Theology
- Polish soft masculine personal nouns
- pl:Christmas
- pl:Male animals
- pl:Male family members
- pl:Male people
- pl:Marriage
- pl:Parents
- pl:Personifications
- pl:Roman Catholicism