ciotka

See also: ciotką

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *tetъka. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /t͡ɕʲɔtka/
    • IPA(key): (15th CE) /t͡ɕʲɔtka/

    Noun

    ciotka f

    1. (attested in Greater Poland, Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) aunt (sister of one's mother or father)
      • 1876-1929 [c. 1418], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎[1], volume XIV, Kostrzyn, page 511:
        Czotka matertera
        [Ciotka matertera]
      • 1874-1891 [XV med.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[2], [3], [4], volume XXIV, page 366:
        Czothka matertera
        [Ciotka matertera]
      • 1901 [c. 1460], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume II, page 379:
        Czotka ma­ tertera
        [Ciotka ma­ tertera]
      • 1887 [1482-1483], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎[5], Krakow, Brodnia, page 48a:
        Modlcze sie za namy, blogoslawione siostrj dzewice Mariey, a czotki Jesu Cristowi
        [Modlcie sie za nami, błogosławione siostry Dziewice Maryjej a ciotki Jesukrystowy]
      • 1442, Wokabularz Raczyńskich, Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu, sygn. 1360/I, page 142v:
        Ma[t]rveles vlg. moyey czothky dzeczy
        [Ma[t]rveles vlg. mojej ciotki dzieci]
      • XV p. post., Wokabularz petersburski I, Cesarskiej Biblioteki Publicznej w Petersburgu, sygn. Lat.Q.ch.XVI.33, page 7:
        Matrueles mo[e]ye czotky dzeczy
        [Matrueles moje ciotki dzieci]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 80v:
        Matertera est soror matris eyn base oder müme matertera czyothka po maczyerzy
        [Matertera est soror matris eyn base oder müme matertera ciotka po macierzy]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[6], page 50:
        Owa ninie Elżbieta, twa ciotka, też poczęła syna [w] swej starości
        [Owa ninie Elżbieta, twa ciotka, też poczęła syna [w] swej starości]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[7], page 52:
        Elżbieta, je ciotka, w starych leciech będęcy poczęła
        [Elżbieta, je ciotka, w starych leciech będęcy poczęła]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[8], page 52:
        Dzyevycza blogoslavyona... veschla w dom Zachariaschow a vzrawschy szye swa czyotką vyelmy pokornye vklonywschy szye y pozdrovyla yą rzekącz
        [Dziewica błogosławiona... weszła w dom Zacharyjaszow a uźrawszy sie z swą ciotką wielmi pokornie ukłoniwszy sie i pozdrowiła ją rzekąc]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[9], page 206:
        Nie­ którzy minią, iżby ta swaćba była świętego Jana Ewanjelisty, przetoż wezwana Marja jako ciotka jego
        [Nie­ którzy minią, iżby ta swaćba była świętego Jana Ewanjelisty, przetoż wezwana Marja jako ciotka jego]
      • 1887, 1889 [1393], Józef Lekszycki, editor, Die ältesten großpolnischen Grodbücher, volume I, number 1574, Poznań:
        Jan debet suas amitas czotky facere clamare circa slub
        [Jan debet suas amitas ciotki facere clamare circa ślub]
      • 1930 [c. 1455], “Lev”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 20, 19:
        Skaradosczi mamki twey a czotki nye otkriway
        [Skaradości mamki twej a ciotki nie otkrywaj]
      • 1885-2024 [XV p. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎[10], volume V, page 30:
        Tyothka amita
        [Ciotka amita]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 9r:
        Amita est soror patris eyn base oder mume czyothka po oyczv
        [Amita est soror patris eyn base oder mume ciotka po ojcu]
      • 1887, 1889 [1399], Józef Lekszycki, editor, Die ältesten großpolnischen Grodbücher, volume I, number 3017, Poznań:
        Ne chc[h]al otpoweczecz presz czotek
        [Nie chciał otpowiedzieć przez ciotek]
      • 1880-1894 [1400], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎[11], volume III, Krakow, Czchów, page 189:
        Pan Miroslaw nye wzal po czothcze Janowye posagu niczss
        [Pan Mirosław nie wziął po ciotce Janowie posagu niczs]
      • 1888 [1403], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV‎[12], Greater Poland, page 104:
        Yanowi czotki dwadzescza grziwen posagu wneszono w tø dzedzinø y tamo yego czotka vmarla
        [Jano ciotki dwadzieścia grzywien posagu wniesiono w tę dziedzinę i tamo jego ciotka umarła]
    2. female relative
      • 1874-1891 [XV med.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[13], [14], [15], volume XXIV, page 361:
        Maria cum cognata sua, czyotka
        [Maryja cum cognata sua, ciotka]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[16], page 816:
        Niektórzy pła­kali patrząc na jego wielikie udręczenie i ża­łość jego matki, przy której stało barzo wiele pań, miedzy ktoremi były jego ciotki Marja Cleofe, Marja Magdalena i Marta... Ta ista ciotka Marja, *matka jego Cleofe, sjąwszy rąbek... podała jednemu Żydowi prosząc go, aby ji obwinął
        [Niektórzy pła­kali patrząc na jego wielikie udręczenie i ża­łość jego matki, przy której stało barzo wiele pań, miedzy ktoremi były jego ciotki Marja Cleofe, Marja Magdalena i Marta... Ta ista ciotka Marja, matka jego Cleofe, sjąwszy rąbek... podała jednemu Żydowi prosząc go, aby ji obwinął]

    Descendants

    • Polish: ciotka
    • Silesian: ciotka

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish ciotka.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈt͡ɕɔt.ka/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɔtka
      • Syllabification: ciot‧ka

      Noun

      ciotka f (diminutive cioteczka or ciotuchna or ciotula or ciotunia or (dialectal) ciotusia, augmentative (dialectal) ciota or (dialectal) cioccysko)

      1. aunt
      2. (informal) menstruation, Aunt Flo
        Synonyms: ciota, menstruacja, miesiączka, period, okres
        To najlepsze, co mnie spotkało, odkąd rano dostałam ciotki.
        (please add an English translation of this usage example)
      3. (Far Masovian, Łomża) illegitimate mother
      4. (Łowicz) great-aunt (sister of one's grandfather or grandmother)
      5. (Zagórze) auntie (older woman)

      Declension

      Declension of ciotka
      singular plural
      nominative ciotka ciotki
      genitive ciotki ciotek
      dative ciotce ciotkom
      accusative ciotkę ciotki
      instrumental ciotką ciotkami
      locative ciotce ciotkach
      vocative ciotko ciotki

      Coordinate terms

      Polish family terms
      rodzina (“family”) Male Female Neutral
      parent ojciec (“father”)
      nursery: tata
      matka (“mother”)
      nursery: mama
      rodzic (“parent”)
      grandparent dziadek (“grandfather”) babcia (“grandmother”) prarodzic (“grandparent”)
      sibling brat (“brother”) siostra (“sister”) rodzeństwo (“siblings”)
      cousin kuzyn (“male cousin”) kuzynka (“female cousin”) –
      child syn (“son”) córka (“daughter”) dziecko (“child”)
      grandchild wnuk (“grandson”) wnuczka (“granddaughter”) wnuczę (“grandchild”)
      parent's sibling paternal stryj (“paternal uncle”) ciotka (“aunt”) –
      maternal wuj (“maternal uncle”) –
      sibling's child fraternal bratanek (“fraternal nephew”) bratanica (“fraternal niece”) –
      sororal siostrzeniec (“sororal nephew”) siostrzenica (“sororal niece”) –
      spouse mąż (“husband”) żona (“wife”) –
      spouse's parent marital świekier (“marital father-in-law”) świekra (“marital mother-in-law”) –
      uxorial teść (“uxorial father-in-law”) teściowa (“uxorial mother-in-law”) –
      child's spouse zięć (“son-in-law”) synowa (“daughter-in-law”) –
      sibling's spouse szwagier (“brother-in-law”) bratowa (“sibilar ister-in-law”) –
      spouse's sibling szwagierka (“sister-in-law”) –
      stepparent ojczym (“stepfather”) macocha (“stepmother”) –
      stepchild pasierb (“stepson”) pasierbica (“stepdaughter”) –

      Further reading

      • “ciotka”, in Wielki słownik języka polskiego‎[17] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “ciotka”, in Polish dictionaries at PWN‎[18] (in Polish)
      • Hieronim Łopaciński (1892), “ciotka”, in “Przyczynki do nowego słownika języka polskiego (słownik wyrazów ludowych z Lubelskiego i innych okolic Królestwa Polskiego)”, in Prace Filologiczne (in Polish), volume 4, Warsaw: skł. gł. w Księgarni E. Wende i Ska, page 189
      • Halina Świderska (1929), “ćotka”, in Dialekt Księstwa Łowickiego (in Polish), Warsaw, →ISBN, page 94
      • Józefa Kobylińska (2001), “ciotka”, in Marian Kucała, editor, Słownik gwary gorczańskiej (zagórzańskiej)‎[19] (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, →ISBN, page 20