ciotka
See also: ciotką
Old Polish
Etymology
Etymology tree
Inherited from Proto-Slavic *tetъka. First attested in the 14th century.
Pronunciation
Noun
ciotka f
- (attested in Greater Poland, Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) aunt (sister of one's mother or father)
- 1901 [c. 1460], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume II, page 379:
- Czotka ma tertera
- [Ciotka ma tertera]
- 1887 [1482-1483], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski[5], Krakow, Brodnia, page 48a:
- Modlcze sie za namy, blogoslawione siostrj dzewice Mariey, a czotki Jesu Cristowi
- [Modlcie sie za nami, błogosławione siostry Dziewice Maryjej a ciotki Jesukrystowy]
- 1442, Wokabularz Raczyńskich, Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu, sygn. 1360/I, page 142v:
- Ma[t]rveles vlg. moyey czothky dzeczy
- [Ma[t]rveles vlg. mojej ciotki dzieci]
- XV p. post., Wokabularz petersburski I, Cesarskiej Biblioteki Publicznej w Petersburgu, sygn. Lat.Q.ch.XVI.33, page 7:
- Matrueles mo[e]ye czotky dzeczy
- [Matrueles moje ciotki dzieci]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 80v:
- Matertera est soror matris eyn base oder müme matertera czyothka po maczyerzy
- [Matertera est soror matris eyn base oder müme matertera ciotka po macierzy]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[6], page 50:
- Owa ninie Elżbieta, twa ciotka, też poczęła syna [w] swej starości
- [Owa ninie Elżbieta, twa ciotka, też poczęła syna [w] swej starości]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[7], page 52:
- Elżbieta, je ciotka, w starych leciech będęcy poczęła
- [Elżbieta, je ciotka, w starych leciech będęcy poczęła]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[8], page 52:
- Dzyevycza blogoslavyona... veschla w dom Zachariaschow a vzrawschy szye swa czyotką vyelmy pokornye vklonywschy szye y pozdrovyla yą rzekącz
- [Dziewica błogosławiona... weszła w dom Zacharyjaszow a uźrawszy sie z swą ciotką wielmi pokornie ukłoniwszy sie i pozdrowiła ją rzekąc]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[9], page 206:
- Nie którzy minią, iżby ta swaćba była świętego Jana Ewanjelisty, przetoż wezwana Marja jako ciotka jego
- [Nie którzy minią, iżby ta swaćba była świętego Jana Ewanjelisty, przetoż wezwana Marja jako ciotka jego]
- 1887, 1889 [1393], Józef Lekszycki, editor, Die ältesten großpolnischen Grodbücher, volume I, number 1574, Poznań:
- Jan debet suas amitas czotky facere clamare circa slub
- [Jan debet suas amitas ciotki facere clamare circa ślub]
- 1930 [c. 1455], “Lev”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 20, 19:
- Skaradosczi mamki twey a czotki nye otkriway
- [Skaradości mamki twej a ciotki nie otkrywaj]
- 1885-2024 [XV p. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne[10], volume V, page 30:
- Tyothka amita
- [Ciotka amita]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 9r:
- Amita est soror patris eyn base oder mume czyothka po oyczv
- [Amita est soror patris eyn base oder mume ciotka po ojcu]
- 1887, 1889 [1399], Józef Lekszycki, editor, Die ältesten großpolnischen Grodbücher, volume I, number 3017, Poznań:
- Ne chc[h]al otpoweczecz presz czotek
- [Nie chciał otpowiedzieć przez ciotek]
- 1888 [1403], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV[12], Greater Poland, page 104:
- Yanowi czotki dwadzescza grziwen posagu wneszono w tø dzedzinø y tamo yego czotka vmarla
- [Jano ciotki dwadzieścia grzywien posagu wniesiono w tę dziedzinę i tamo jego ciotka umarła]
- female relative
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[16], page 816:
- Niektórzy płakali patrząc na jego wielikie udręczenie i żałość jego matki, przy której stało barzo wiele pań, miedzy ktoremi były jego ciotki Marja Cleofe, Marja Magdalena i Marta... Ta ista ciotka Marja, *matka jego Cleofe, sjąwszy rąbek... podała jednemu Żydowi prosząc go, aby ji obwinął
- [Niektórzy płakali patrząc na jego wielikie udręczenie i żałość jego matki, przy której stało barzo wiele pań, miedzy ktoremi były jego ciotki Marja Cleofe, Marja Magdalena i Marta... Ta ista ciotka Marja, matka jego Cleofe, sjąwszy rąbek... podała jednemu Żydowi prosząc go, aby ji obwinął]
Descendants
References
- Boryś, Wiesław (2005), “ciotka”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017), “ciotka”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000), “ciotka”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- Sławski, Franciszek (1958-1965), “ciotka”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
- K. Nitsch, editor (1955), “ciotka”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 310
- Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “ciotka”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “ciotka”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Polish
Etymology
Etymology tree
Inherited from Old Polish ciotka.
Pronunciation
Audio: (file) - Rhymes: -ɔtka
- Syllabification: ciot‧ka
Noun
ciotka f (diminutive cioteczka or ciotuchna or ciotula or ciotunia or (dialectal) ciotusia, augmentative (dialectal) ciota or (dialectal) cioccysko)
- aunt
- (informal) menstruation, Aunt Flo
- Synonyms: ciota, menstruacja, miesiączka, period, okres
- To najlepsze, co mnie spotkało, odkąd rano dostałam ciotki.
- (please add an English translation of this usage example)
- (Far Masovian, Łomża) illegitimate mother
- (Łowicz) great-aunt (sister of one's grandfather or grandmother)
- (Zagórze) auntie (older woman)
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | ciotka | ciotki |
| genitive | ciotki | ciotek |
| dative | ciotce | ciotkom |
| accusative | ciotkę | ciotki |
| instrumental | ciotką | ciotkami |
| locative | ciotce | ciotkach |
| vocative | ciotko | ciotki |
Coordinate terms
| rodzina (“family”) | Male | Female | Neutral | |
|---|---|---|---|---|
| parent | ojciec (“father”) nursery: tata |
matka (“mother”) nursery: mama |
rodzic (“parent”) | |
| grandparent | dziadek (“grandfather”) | babcia (“grandmother”) | prarodzic (“grandparent”) | |
| sibling | brat (“brother”) | siostra (“sister”) | rodzeństwo (“siblings”) | |
| cousin | kuzyn (“male cousin”) | kuzynka (“female cousin”) | – | |
| child | syn (“son”) | córka (“daughter”) | dziecko (“child”) | |
| grandchild | wnuk (“grandson”) | wnuczka (“granddaughter”) | wnuczę (“grandchild”) | |
| parent's sibling | paternal | stryj (“paternal uncle”) | ciotka (“aunt”) | – |
| maternal | wuj (“maternal uncle”) | – | ||
| sibling's child | fraternal | bratanek (“fraternal nephew”) | bratanica (“fraternal niece”) | – |
| sororal | siostrzeniec (“sororal nephew”) | siostrzenica (“sororal niece”) | – | |
| spouse | mąż (“husband”) | żona (“wife”) | – | |
| spouse's parent | marital | świekier (“marital father-in-law”) | świekra (“marital mother-in-law”) | – |
| uxorial | teść (“uxorial father-in-law”) | teściowa (“uxorial mother-in-law”) | – | |
| child's spouse | zięć (“son-in-law”) | synowa (“daughter-in-law”) | – | |
| sibling's spouse | szwagier (“brother-in-law”) | bratowa (“sibilar ister-in-law”) | – | |
| spouse's sibling | szwagierka (“sister-in-law”) | – | ||
| stepparent | ojczym (“stepfather”) | macocha (“stepmother”) | – | |
| stepchild | pasierb (“stepson”) | pasierbica (“stepdaughter”) | – | |
Further reading
- “ciotka”, in Wielki słownik języka polskiego[17] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “ciotka”, in Polish dictionaries at PWN[18] (in Polish)
- Hieronim Łopaciński (1892), “ciotka”, in “Przyczynki do nowego słownika języka polskiego (słownik wyrazów ludowych z Lubelskiego i innych okolic Królestwa Polskiego)”, in Prace Filologiczne (in Polish), volume 4, Warsaw: skł. gł. w Księgarni E. Wende i Ska, page 189
- Halina Świderska (1929), “ćotka”, in Dialekt Księstwa Łowickiego (in Polish), Warsaw, →ISBN, page 94
- Józefa Kobylińska (2001), “ciotka”, in Marian Kucała, editor, Słownik gwary gorczańskiej (zagórzańskiej)[19] (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, →ISBN, page 20
Categories:
- Old Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Old Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish feminine nouns
- Greater Poland Old Polish
- Lesser Poland Old Polish
- Sieradz-Łęczyca Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- zlw-opl:Female family members
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Łowicz Polish
- Zagórze Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/ɔtka
- Rhymes:Polish/ɔtka/2 syllables
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish feminine nouns
- Polish informal terms
- Polish terms with usage examples
- Far Masovian Polish
- Polish velar feminine nouns
- Polish nouns with reducible stem
- pl:Female family members