ociec

See also: ocięć

Old Polish

Pronunciation

  • IPA(key): (10th–15th CE) /ɔt͡ɕʲɛt͡sʲ/
  • IPA(key): (15th CE) /ɔt͡ɕʲɛt͡sʲ/

Etymology 1

    Inherited from Proto-Slavic *otь̀cь. First attested in the first half of the 14th century.

    Noun

    ociec m pers (related adjective ojcowski or ojcow or oćczysty or oćczyzny)

    1. father (male who begets a child)
    2. (Christianity, especially capitalized) Father (God)
    3. father (male ancestor more remote than a parent; a progenitor; especially, a first ancestor)
    4. (in the plural) parents
    5. general term of respect for a male; father
    6. (Roman Catholicism) father (the Pope)
    Declension

    This noun needs an inflection-table template.

    Alternative forms
    • hociec
    Derived terms
    nouns
    • duchowny ociec
    • ociec czeladny
    • ociec duchowny
    • ociec towarzyski
    • ociec święty
    • oddany ociec
    • otcowość
    • oćcogłowiec
    • oćcowstwo
    • oćczyc
    • pirwy ociec
    nouns
    Descendants
    • > Polish: ojciec
    • > Silesian: ôjciec

    Etymology 2

      From o- + ciec. First attested in 1467.

      Verb

      ociec pf (imperfective ociekać)

      1. (hapax legomenon) to flow around
        • 1868 [1467], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[1], volume XIII (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 547:
          Expiscasti piscinam, que circumvaluit civitatem Vischnyam al. oczekl albo obyezal
          [Expiscasti piscinam, que circumvaluit civitatem Wiszniam al. ociekł albo obieżał]
      2. to swell
        • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[2], page 161:
          Przygodzylo szye, yze yeden lovyecz, tegosz byl wąz vyadl a od yadu wschytek oczyekl
          [Przygodziło sie, iże <nadszedł ji> jeden łowiec, tegoż był wąż ujadł a od jadu wszytek ociekł]
        • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[3], page 662:
          Bo y tako trudno mączyly wyodącz […] , a potem yego svyąta brodą tako trudno szyepayącz, yze szye yemv vschytky ząmby poruschyly […] i vysta oczekly
          [Bo ji tako trudno męczyli wiodąc […] , a potem jego świętą brodą tako trudno siepiając, i że się jemu wszytki zęby poruszyły […] i usta ociekły]
      Descendants

      References

      Further reading

      Polish

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈɔ.t͡ɕɛt͡s/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɔt͡ɕɛt͡s
      • Syllabification: o‧ciec

      Etymology 1

        Inherited from Old Polish ociec.

        Noun

        ociec m pers

        1. (obsolete or dialectal) alternative form of ojciec
          pán ociec (Podegrodzie, Nowy Sącz) ― father (literally, “sir father”)
        Declension
        Declension of ociec
        singular plural
        nominative ociec oćcowie, oćce1
        genitive oćca oćców
        dative oćcowi, oćcu oćcom
        accusative oćca oćców
        instrumental oćcem oćcami
        locative oćcu oćcach
        vocative oćcu, oćcze oćcowie

        1Deprecative.

        Synonyms
        Regional synonyms of ojciec (“father”)
        view map; edit data
        Dialect groupDialectLocationWords
        Standardojciec, (obsolete) ociec
        Middle Polishojciec, ociec, otciec, occiec, hojciec, hociec
        Greater PolandCentral Greater PolandKotlinociec
        Pleszewociec
        Eastern Greater PolandKłodawaociec
        KuyaviaBrześć Kujawskiociec
        Chodeczociec
        Przedeczociec
        Skulskwociec, wojciec
        Strzelnowociec, wojciec
        Western Greater PolandPrzemętociec
        MasoviaFar MasovianGrabowoociec
        Jelonkiociec
        Mokrylasociec
        Ostrów Mazowieckaociec
        Przasnyszociec
        Stawiskiociec
        KurpieOstrołękaociec
        Near MasovianCzersk landociec
        Jagodneociec
        Kawęczynociec
        Międzyrzec Podlaskiojciec (“Santa Clause”)
        Piasecznoociec
        PodlachiaDrohiczynociec
        Łowiczôciec
        Lesser PolandEastern KrakówPińczówociec
        Kielceociec
        LasoviaSandomierzociec
        Stare Kicharyociec
        SieradzSieradz Voivodeshipojciec (“husband”)
        Western KrakówLuborzycaociec
        Zebrzydowiceôciec
        Western LublinChmielnikwociec
        GoralKliszczakOsielecôciec
        PodhaleOdrowążociec
        Rabka-Zdrójociec
        Zakopaneociec
        LachPodegrodzieNowy Sączociec
        This table shows various regional forms in the Polish language.

        Etymology 2

          Inherited from Old Polish ociec. By surface analysis, o- + ciec.

          Verb

          ociec pf (imperfective ociekać)

          1. (intransitive) to flow around
          Conjugation
          Conjugation of ociec pf (class Vc)
          person singular plural
          masculine feminine neuter virile nonvirile
          infinitive ociec
          future tense 1st ocieknę, ociekę2 ociekniemy, ocieczemy2
          2nd ociekniesz, ocieczesz2 ociekniecie, ocieczecie2
          3rd ocieknie, ociecze2 ociekną, ocieką2
          impersonal ocieknie się, ociecze się2
          past tense 1st ociekłem,
          -(e)m ociekł
          ociekłam,
          -(e)m ociekła
          ociekłom1,
          -(e)m ociekło
          ociekliśmy,
          -(e)śmy ociekli
          ociekłyśmy,
          -(e)śmy ociekły
          2nd ociekłeś,
          -(e)ś ociekł
          ociekłaś,
          -(e)ś ociekła
          ociekłoś1,
          -(e)ś ociekło
          ociekliście,
          -(e)ście ociekli
          ociekłyście,
          -(e)ście ociekły
          3rd ociekł ociekła ociekło ociekli ociekły
          impersonal ocieknięto, ocieczono2
          conditional 1st ociekłbym,
          bym ociekł
          ociekłabym,
          bym ociekła
          ociekłobym1,
          bym ociekło
          ocieklibyśmy,
          byśmy ociekli
          ociekłybyśmy,
          byśmy ociekły
          2nd ociekłbyś,
          byś ociekł
          ociekłabyś,
          byś ociekła
          ociekłobyś1,
          byś ociekło
          ocieklibyście,
          byście ociekli
          ociekłybyście,
          byście ociekły
          3rd ociekłby,
          by ociekł
          ociekłaby,
          by ociekła
          ociekłoby,
          by ociekło
          ociekliby,
          by ociekli
          ociekłyby,
          by ociekły
          impersonal ocieknięto by, ocieczono by2
          imperative 1st niech ocieknę, niech ociekę2 ocieknijmy, ocieczmy2
          2nd ocieknij, ociecz2 ocieknijcie, ocieczcie2
          3rd niech ocieknie, niech ociecze2 niech ociekną, niech ocieką2
          less common forms
          pluperfect
          (dated, literary)
          1st ociekłem był ociekłam była ociekłom było1 ociekliśmy byli ociekłyśmy były
          2nd ociekłeś był ociekłaś była ociekłoś było1 ociekliście byli ociekłyście były
          3rd ociekł był ociekła była ociekło było ociekli byli ociekły były
          past conditional
          (dated, literary)
          1st byłbym ociekł byłabym ociekła byłobym ociekło1 bylibyśmy ociekli byłybyśmy ociekły
          2nd byłbyś ociekł byłabyś ociekła byłobyś ociekło1 bylibyście ociekli byłybyście ociekły
          3rd byłby ociekł byłaby ociekła byłoby ociekło byliby ociekli byłyby ociekły
          passive adjectival participle ocieknięty, ocieczony2 ocieknięta, ocieczona2 ocieknięte, ocieczone2 ocieknięci, ocieczeni2 ocieknięte, ocieczone2
          anterior adverbial participle ociekłszy
          verbal noun ocieknięcie, ocieczenie2

          1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
          2Rare.

          Derived terms
          verbs
          • ocieknąć pf, ociekać impf

          Further reading

          • “ociec”, in Wielki słownik języka polskiego‎[4] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
          • “ociec”, in Polish dictionaries at PWN‎[5] (in Polish)
          • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “1. ociec”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
          • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “2. ociec”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
          • “OJCIEC”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 17 October 2013
          • Samuel Bogumił Linde (1809), “ociec”, in Słownik języka polskiego, volume 2a, page 408
          • Aleksander Zdanowicz (1861), “ociec”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861, volume I, page 832
          • J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1904), “ociec”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 3, Warsaw, page 553
          • Jan Karłowicz (1903), “ojciec”, in Hieronim Łopaciński, Wacław Taczanowski, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 3: L do O, Kraków: Akademia Umiejętności, page 422
          • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “ociec rz. m1”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[6], 4. online edition, Warszawa
          • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “ociec cz. dk”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[7], 4. online edition, Warszawa