gaitz
Basque
Etymology
Etymology tree
Uncertain, possibly from haitz (“rock, crag”). These two words would initially be two forms of the same word — with the development of gaitz facilitated by use of haitz as the second part in compound words — that later specialized in meaning, with gaitz keeping the original meaning of "big" and haitz taking on its current meaning of "rock".[1]
Pronunciation
- IPA(key): /ɡai̯t͡s̻/ [ɡai̯t͡s̻]
- Rhymes: -ai̯ts̻
- Hyphenation: gaitz
Noun
gaitz inan
- harm, injury
- evil, bad
- illness, disease
- Synonyms: eritasun, gaixotasun
- difficulty
- Synonym: zailtasun
Declension
| indefinite | singular | plural | proximal plural | |
|---|---|---|---|---|
| absolutive | gaitz | gaitza | gaitzak | gaitzok |
| ergative | gaitzek | gaitzak | gaitzek | gaitzok |
| dative | gaitzi | gaitzari | gaitzei | gaitzoi |
| genitive | gaitzen | gaitzaren | gaitzen | gaitzon |
| comitative | gaitzekin | gaitzarekin | gaitzekin | gaitzokin |
| causative | gaitzengatik | gaitzarengatik | gaitzengatik | gaitzongatik |
| benefactive | gaitzentzat | gaitzarentzat | gaitzentzat | gaitzontzat |
| instrumental | gaitzez | gaitzaz | gaitzez | gaitzotaz |
| inessive | gaitzetan | gaitzean | gaitzetan | gaitzotan |
| locative | gaitzetako | gaitzeko | gaitzetako | gaitzotako |
| allative | gaitzetara | gaitzera | gaitzetara | gaitzotara |
| terminative | gaitzetaraino | gaitzeraino | gaitzetaraino | gaitzotaraino |
| directive | gaitzetarantz | gaitzerantz | gaitzetarantz | gaitzotarantz |
| destinative | gaitzetarako | gaitzerako | gaitzetarako | gaitzotarako |
| ablative | gaitzetatik | gaitzetik | gaitzetatik | gaitzotatik |
| partitive | gaitzik | — | — | — |
| prolative | gaiztzat | — | — | — |
Derived terms
- gaizbera (“malignant, sickly”)
Adjective
gaitz (not comparable)
Declension
| indefinite | singular | plural | proximal plural | ||
|---|---|---|---|---|---|
| absolutive | gaitz | gaitza | gaitzak | gaitzok | |
| ergative | gaitzek | gaitzak | gaitzek | gaitzok | |
| dative | gaitzi | gaitzari | gaitzei | gaitzoi | |
| genitive | gaitzen | gaitzaren | gaitzen | gaitzon | |
| comitative | gaitzekin | gaitzarekin | gaitzekin | gaitzokin | |
| causative | gaitzengatik | gaitzarengatik | gaitzengatik | gaitzongatik | |
| benefactive | gaitzentzat | gaitzarentzat | gaitzentzat | gaitzontzat | |
| instrumental | gaitzez | gaitzaz | gaitzez | gaitzotaz | |
| inessive | anim. | gaitzengan | gaitzarengan | gaitzengan | gaitzongan |
| inan. | gaitzetan | gaitzean | gaitzetan | gaitzotan | |
| locative | anim. | — | — | — | — |
| inan. | gaitzetako | gaitzeko | gaitzetako | gaitzotako | |
| allative | anim. | gaitzengana | gaitzarengana | gaitzengana | gaitzongana |
| inan. | gaitzetara | gaitzera | gaitzetara | gaitzotara | |
| terminative | anim. | gaitzenganaino | gaitzarenganaino | gaitzenganaino | gaitzonganaino |
| inan. | gaitzetaraino | gaitzeraino | gaitzetaraino | gaitzotaraino | |
| directive | anim. | gaitzenganantz | gaitzarenganantz | gaitzenganantz | gaitzonganantz |
| inan. | gaitzetarantz | gaitzerantz | gaitzetarantz | gaitzotarantz | |
| destinative | anim. | gaitzenganako | gaitzarenganako | gaitzenganako | gaitzonganako |
| inan. | gaitzetarako | gaitzerako | gaitzetarako | gaitzotarako | |
| ablative | anim. | gaitzengandik | gaitzarengandik | gaitzengandik | gaitzongandik |
| inan. | gaitzetatik | gaitzetik | gaitzetatik | gaitzotatik | |
| partitive | gaitzik | — | — | — | |
| prolative | gaiztzat | — | — | — | |
Derived terms
- gaitzaldi (“crisis, fury”)
- gaitzegoki (“misfortune, adversity”)
- gaitzeko (“enormous, great”)
- gaitzerdi
- gaitzetsi (“to condemn, to hate”)
- gaitzgabe (“innocent”)
- gaitzi (“resentment, grudge”)
- gaitzizen (“nickname”)
- gaitzondo (“resentment, convalescence”)
- gaitzurre (“danger”)
- gaitzuste (“bad faith, malice”)
- gaizkata (“sturgeon”)
- gaizki (“badly, evil”)
- gaizkide (“accomplice”)
- gaizkin (“criminal, devil”)
- gaizko
- gaizpide (“scandal”)
- gaiztasun (“difficulty”)
- gaizto (“evil, wicked”)
- gaiztu (“to worsen, to complicate”)
References
- ^ “gaitz”, in Euskal Hiztegi Historiko-Etimologikoa [Basque Historical-Etymological Dictionary], Euskaltzaindia, 2019
Further reading
- “gaitz”, in Euskaltzaindiaren Hiztegia [Dictionary of the Basque Academy] (in Basque), Euskaltzaindia [Royal Academy of the Basque Language]
- “gaitz”, in Orotariko Euskal Hiztegia [General Basque Dictionary], Euskaltzaindia, 1987–2005