gaixo
Basque
Etymology
Etymology tree
Uncertain, most likely from gaizto (“evil, wicked”) by gaizto > gaizo > gaixo. Otherwise, derivation directly from gaitz (“evil, bad”) encounters difficulties explaining final -o.[1]
Pronunciation
Audio: (file)
- IPA(key): /ɡai̯ʃo/ [ɡai̯.ʃo]
- Rhymes: -ai̯ʃo, -o
- Hyphenation: gai‧xo
Noun
gaixo anim
Declension
| indefinite | singular | plural | proximal plural | |
|---|---|---|---|---|
| absolutive | gaixo | gaixoa | gaixoak | gaixook |
| ergative | gaixok | gaixoak | gaixoek | gaixook |
| dative | gaixori | gaixoari | gaixoei | gaixooi |
| genitive | gaixoren | gaixoaren | gaixoen | gaixoon |
| comitative | gaixorekin | gaixoarekin | gaixoekin | gaixookin |
| causative | gaixorengatik | gaixoarengatik | gaixoengatik | gaixoongatik |
| benefactive | gaixorentzat | gaixoarentzat | gaixoentzat | gaixoontzat |
| instrumental | gaixoz | gaixoaz | gaixoez | gaixootaz |
| inessive | gaixorengan | gaixoarengan | gaixoengan | gaixoongan |
| locative | — | — | — | — |
| allative | gaixorengana | gaixoarengana | gaixoengana | gaixoongana |
| terminative | gaixorenganaino | gaixoarenganaino | gaixoenganaino | gaixoonganaino |
| directive | gaixorenganantz | gaixoarenganantz | gaixoenganantz | gaixoonganantz |
| destinative | gaixorenganako | gaixoarenganako | gaixoenganako | gaixoonganako |
| ablative | gaixorengandik | gaixoarengandik | gaixoengandik | gaixoongandik |
| partitive | gaixorik | — | — | — |
| prolative | gaixotzat | — | — | — |
Derived terms
- gaixo-agiri (“sick leave”)
- gaixoetxe (“hospital, sanatorium”)
- gaixondo (“convalescence”)
- gaixoti (“sickly, frail”)
Adjective
gaixo (comparative gaixoago, superlative gaixoen, excessive gaixoegi)
Declension
| indefinite | singular | plural | proximal plural | ||
|---|---|---|---|---|---|
| absolutive | gaixo | gaixoa | gaixoak | gaixook | |
| ergative | gaixok | gaixoak | gaixoek | gaixook | |
| dative | gaixori | gaixoari | gaixoei | gaixooi | |
| genitive | gaixoren | gaixoaren | gaixoen | gaixoon | |
| comitative | gaixorekin | gaixoarekin | gaixoekin | gaixookin | |
| causative | gaixorengatik | gaixoarengatik | gaixoengatik | gaixoongatik | |
| benefactive | gaixorentzat | gaixoarentzat | gaixoentzat | gaixoontzat | |
| instrumental | gaixoz | gaixoaz | gaixoez | gaixootaz | |
| inessive | anim. | gaixorengan | gaixoarengan | gaixoengan | gaixoongan |
| inan. | gaixotan | gaixoan | gaixoetan | gaixootan | |
| locative | anim. | — | — | — | — |
| inan. | gaixotako | gaixoko | gaixoetako | gaixootako | |
| allative | anim. | gaixorengana | gaixoarengana | gaixoengana | gaixoongana |
| inan. | gaixotara | gaixora | gaixoetara | gaixootara | |
| terminative | anim. | gaixorenganaino | gaixoarenganaino | gaixoenganaino | gaixoonganaino |
| inan. | gaixotaraino | gaixoraino | gaixoetaraino | gaixootaraino | |
| directive | anim. | gaixorenganantz | gaixoarenganantz | gaixoenganantz | gaixoonganantz |
| inan. | gaixotarantz | gaixorantz | gaixoetarantz | gaixootarantz | |
| destinative | anim. | gaixorenganako | gaixoarenganako | gaixoenganako | gaixoonganako |
| inan. | gaixotarako | gaixorako | gaixoetarako | gaixootarako | |
| ablative | anim. | gaixorengandik | gaixoarengandik | gaixoengandik | gaixoongandik |
| inan. | gaixotatik | gaixotik | gaixoetatik | gaixootatik | |
| partitive | gaixorik | — | — | — | |
| prolative | gaixotzat | — | — | — | |
Derived terms
- gaixo kroniko (“chronically ill”)
- gaixoaldi (“time spent sick”)
- gaixobera (“sickly, frail”)
- gaixorik (“sick, ill”)
- gaixotasun (“sickness”)
- gaixotegi (“hospital”)
- gaixotu (“to become ill”)
- gaixozain (“nurse”)
References
- ^ “gaixo”, in Euskal Hiztegi Historiko-Etimologikoa [Basque Historical-Etymological Dictionary], Euskaltzaindia, 2019
Further reading
- “gaixo”, in Euskaltzaindiaren Hiztegia [Dictionary of the Basque Academy] (in Basque), Euskaltzaindia [Royal Academy of the Basque Language]
- “gaixo”, in Orotariko Euskal Hiztegia [General Basque Dictionary], Euskaltzaindia, 1987–2005