koło

See also: Appendix:Variations of "kolo"

Lower Sorbian

Etymology

Borrowed from Upper Sorbian koło, from Proto-Slavic *kolo.

Pronunciation

  • IPA(key): /ˈkowɔ/

Noun

koło n

  1. (literary) circular object
  2. round dance

Declension

Declension of koło
singular dual plural
nominative koło kole koła
genitive koła kołowu kołow
dative kołoju, kołu kołoma kołam
accusative koło kole koła
instrumental kołom kołoma kołami
locative kole kołoma kołach

References

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *kȍlo. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /ˈkɔɫɔ/
    • IPA(key): (15th CE) /ˈkɔɫɔ/

    Noun

    koło n (diminutive kółko, related adjective kołowy)

    1. circle (round shape)
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[2], page 72:
        Kyedy nad Rzymem chodzylo kolo yakoby slota korona (circulus... corona velut aurea)
        [Kiedy nad Rzymem chodziło koło jakoby złota korona (circulus... corona velut aurea)]
    2. (attested in Greater Poland) wheel (round device that allows a vehicle to move)
      • 1856-1870 [1399], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎[3], volume VIII, number 8335:
        Nicolaus... contra Zegotam... et contra IIII-or kmetones... pro XXX curribus sepis et pro XV cola
        [Nicolaus... contra Żegotam... et contra IIII-or kmetones... pro XXX curribus sepis et pro XV koła]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 59r:
        Gumpha est pars rote eyn nab an dem rad spyczą v kolą
        [Gumpha est pars rote eyn nab an dem rad śpica u koła]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 129v:
        Spula czolnek radius idem vel spyczą v kolą
        [Spula czołnek radius idem vel śpica u kola]
    3. (attested in Greater Poland) wheel (spinning object i.e. on a mill)
      • 1959 [1426], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 1238, Poznań:
        Pani Przechna ne podnosla cola v mlyna w Zeloney Dambrowe visech, nysly iaco mlynarze crolewscy... vstavily
        [Pani Przechna nie podniosła koła u młyna w Zielonej Dąbrowie wyszej, niżli jako młynarze krolewscy... ustawili]

    Derived terms

    adverbs
    nouns
    • korzeczne koło
    • paleczne koło
    • wiele koło

    Descendants

    • Polish: koło
    • Silesian: koło

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish koło. Doublet of kolo. Related to English cycle and wheel.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈkɔ.wɔ/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɔwɔ
      • Syllabification: ko‧ło
      • Homophone: Koło

      Noun

      koło n (diminutive kółko or (dialectal) kolusecko)

      1. circle (part of the plane bounded by a curve)
        Synonym: krąg
      2. circle (line enclosing such a plane)
        Synonym: krąg
      3. wheel (round simple machine allowing vehicles to move)
        napęd na cztery koła ― four-wheel drive
      4. wheel (simple machine on an axis allowing for rotation)
      5. circle (anything round)
      6. circle (enclosure made by people usually holding hands, often as a children's game)
      7. (historical) breaking wheel
      8. circle (specific groups of persons; especially one who shares a common interest)
        Synonym: grono
      9. (colloquial, chiefly in the genitive singular, or less frequently in the genitive plural) grand, one thousand zloty
        To kosztuje sześć koła ― This costs six thousand zloty.
      10. (historical, in medieval Poland) assembly of councilors, meeting of an assembly
      11. kolo (Slavic dance in which dancers stand in a circle and hold hands)
      12. (Western Lublin, Bychawa, Gałęzów, Wola Gałęzowska, Przemyśl, Rakowa) type of slow dance
      13. (Central Greater Poland, Pigłowice, Koszuty) synonym of rondo (“brim of a hat”)
      14. (obsolete) bicycle (two wheeled vehicle, usually powered with the feet)
        Synonym: rower
      15. (obsolete) rotating false wardrobe leading to a hidden room (Is there an English equivalent to this definition?)
        Synonym: kołowrót
      16. (Middle Polish, astronomy) orbit (path of celestial body)
        Synonym: orbita
      17. (Middle Polish) The meaning of this term is uncertain.
        • 1557, M. Bielski, Komedyja Justyna i Konstancyjej‎[4], page G4:
          Lepyey wynidź s cżyſtą myſlą w pole/ Niż ſie tocżyć w ciemne kąty w kole
          [Lepiej wynidź z czystą myślą w pole/ Niż się toczyć w ciemne kąty w kole]

      Declension

      Declension of koło
      singular plural
      nominative koło koła
      genitive koła kół
      dative kołu kołom
      accusative koło koła
      instrumental kołem kołami
      locative kole kołach
      vocative koło koła
      Attested dialectal forms of koło
      singular plural
      nominative — kolesa1
      genitive — koles1
      dative — —
      accusative — kolesa1
      instrumental — kołyma2
      locative — —
      vocative — kolesa1

      1Podhale.
      2Northern Borderlands (Lithuania).

      Derived terms

      phrases

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), koło (noun) is one of the most used words in Polish, appearing 29 times in scientific texts, 58 times in news, 19 times in essays, 12 times in fiction, and 4 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 122 times, making it the 493rd most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      Preposition

      koło [with genitive]

      1. around, near, close to, next to, by
        Synonyms: niedaleko, obok, podle, przy
        Usiądź koło niej. ― Sit near her.
      2. (colloquial) around, about (in the vicinity of)
        Synonym: około
        koło dziewiątej ― at about nine o’clock
      3. (archaic) in relation to
        Synonym: około
      4. around (forming a circle around)
        Synonym: wokół
      5. (obsolete or Central Greater Poland, Sulmierzyce) thanks to; because of
        Synonyms: dzięki, z powodu
      6. (Middle Polish) about, concerning
        Synonym: o
      7. (Middle Polish) when it comes to
        Synonym: jeśli chodzi o

      Synonyms

      Regional synonyms of koło (“around”)
      view map; edit data
      Dialect groupDialectLocationWords
      Standardkoło
      Middle Polishkoło
      Greater PolandCentral Greater PolandCzeszewokole
      Kościankole
      Chełmno-Dobrzyńkole, kiele
      Czernikowokole
      Eastern Greater PolandGębicekole
      Wilczynkole
      KociewieMalborkkole
      KuyaviaBogusławicekole
      Brześć Kujawskikole
      Izbica Kujawskakole
      Kłótnokole
      Kowalkole
      Kruszwicakole
      Lubień Kujawskikole
      Lubranieckole
      Przedeczkole
      Radziejówkole
      Ruszkówkole
      Strzelnokole
      Śmiłowicekole
      Więcławicekole
      Zgłowiączkakole
      Southern Greater PolandMorownicakole
      Pakosławkole
      Rawiczkole
      Śmigielkole
      Western Greater PolandBiezdrowokole
      Przemętkole
      MasoviaFar MasovianCiechanówkole
      Przasnyszkole, kele, kiele
      Przasnysz Countykole
      Kurpiekóle
      Masuriakiele
      Burkartykole
      Ogródekkole
      Near MasovianBaniochakole
      Czachówekkole
      Czerniakówkole
      Gostyninkole
      Jagodnekole, kele, kiele
      Łąckkole
      Moczydłówkole
      Ozorówkole
      Parysówkole, kiele
      Płockkole
      Soczewkakole
      Siedlcekole
      Sierakówekkole
      Skórzeckole
      Sobieszynkiele
      Sokulekole
      Stoczekkiele
      Wągrodnokole
      Wilanówkole
      Wiskitkikole
      Wodyniekole
      Zakroczymkiele
      Łukowieckiele
      Łukówkele
      PodlachiaDrohiczynkole, kiele
      Łowiczkole
      Niedźwiadakiele
      Złaków Kościelnykole
      Ostródakole
      Kraplewokole
      Lesser PolandEastern KrakówBochniakole
      Gdówkole
      Włostowice, Lesser Poland Voivodeshipkole
      Eastern LublinKrynicekole
      Udryczekiele
      KielceBuszkowicekole
      Oględówkole
      Opatówkole
      Ptkanówkole
      Staszówkole
      Ćmielówkole
      LasoviaBilczakole
      Goźlicekole
      Góry Wysokiekole
      Klimontówkole
      Pysznicakiele
      Sandomierzkole
      Stare Kicharykole
      Zakrzówkole
      Zawichostkole
      Masovian BorderlandKlwówkole
      Przysuchakole
      Przytykkole
      Rdzuchówkole
      Skrzynnokole
      Skrzyńskokole
      PrzemyślSan riverkiela
      SieradzPiotrków Voivodeshipkole
      Radomskokole
      Walichnowykole
      Wieluńkole
      Western Krakówkola
      Będzin Countykole
      Chełmekkole
      Koziegłowykole
      Krzęcinkole
      Lgotakole
      Modlnicakole
      Modlniczkakole
      Pisarzowicekole
      Rudawakole
      Szczodrkowicekole
      Skałakole
      Sławkówkole
      Western LublinBychawakole
      Gałęzówkole
      Janów Lubelskikiele
      Końskowolakole
      Kurówkiele
      Ponikwodakiele
      Wola Gałęzowskakole
      Łukawkakele
      Żyrzynkole
      Western Lublin dialect, Eastern Lublin dialectLublin Voivodeshipkole, kiele, kiela
      ŁęczycaKrośniewicekole
      BorderlandsNorthern BorderlandsLithuaniakiele
      GoralBabia GóraJuszczynkole
      PodhaleSkawakole
      This table shows various regional forms in the Polish language.

      Particle

      koło

      1. about, around, approximately
        Synonym: około

      References

      1. ^ Ida Kurcz (1990), “koło (noun)”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 185

      Further reading

      • Modern Standard Polish:
        • “koło”, in Wielki słownik języka polskiego‎[5] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • “koło”, in Polish dictionaries at PWN‎[6] (in Polish)
      • Middle Polish:
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “1. koło”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “2. koło”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • “KOŁO”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 21.05.2014
      • Historic dictionaries:
      • Dialectal dictionaries:
        • Jan Karłowicz (1901), “koło”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 2: F do K, Kraków: Akademia Umiejętności, page 405
        • Jan Karłowicz (1901), “koło słówko”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 2: F do K, Kraków: Akademia Umiejętności, page 406
        • Halina Świderska (1929), “koło”, in Dialekt Księstwa Łowickiego (in Polish), Warsaw, →ISBN, page 106
      • Etymological dictionaries:
        • Bańkowski, Andrzej (2000), “koło 2”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)

      Silesian

      Etymology

        Inherited from Old Polish koło.

        Pronunciation

        • IPA(key): /ˈkɔ.wɔ/
        • Audio:(file)
        • Rhymes: -ɔwɔ
        • Syllabification: ko‧ło

        Noun

        koło n (diminutive kōłko)

        1. circle (round shape)
        2. (colloquial) edge of a circle
        3. wheel (simple machine with an axle that allows for rotation, often allowing vehicles to move)
        4. circle (group of people with similar interests)
        5. bicycle (two wheeled vehicle, usually powered with the feet)
          Synonyms: (Cieszyn) bicykel, (derogatory) keciŏk, (jocular) pyńdzidło

        Declension

        Declension of koło
        singular plural
        nominative koło koła
        genitive koła kōł
        dative kołu kołōm
        accusative koło koła
        instrumental kołym kołami/kołōma
        locative kole kołach
        vocative koło koła

        Preposition

        koło

        1. around, near, close to [with genitive]
          Synonyms: blisko, kole, po blisku, przi, wedle, wele

        Further reading