kryć
Old Polish
Etymology
Etymology tree
Inherited from Proto-Slavic *krỳti. First attested in the fourteenth century.
Pronunciation
Verb
kryć impf
- (transitive or reflexive with się, attested in Lesser Poland, Greater Poland, Sieradz-Łęczyca) to protect; to conceal; to secure [with genitive ‘from what’]
- Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskietransliteration, transcription, Krakow, page 172b:
- Vøsz thø to mødroscz ma, ysze gdis gy chø szabicz, tedicz vøcz on svø glovø krige
- [Wąż tę to mądrość ma, iże gdyż ji chcą zabić, tedyć więc on swą głowę kryje]
- 1930 [c. 1455], “Nah”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 3, 18:
- Kril syø lyvd twoy na [go]rach
- [Krył się lud twoj na gorach]
- 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 110:
- Moze[li] ktho szwego dlusznyka vlapycz..., gdy szye kryl albo vczyekal?
- [Może[li] kto swego dłużnika ułapić..., gdy sie krył albo uciekał?]
- 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I[1], Lesser Poland, page 61:
- A gdyby nye chczal stacz kv sadv, ale kryiącz syą po stronam zemyanom schkody bądze czynyl
- [A gdyby nie chciał stać ku sądu, ale kryjąc się po stronam ziemianom szkody będzie czynił]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[5], page 612:
- Poydzymy przeczyw Iudaschovy zdrayczy y Zydom, offyarvymy szye dobrovolnye, by nass nye kryączych albo vczyekayaczych nalyezly
- [Pojdzimy przeciw Judaszowi zdrajcy i Żydom, ofiarujmy sie dobrowolnie, by nas nie kryjących [sie] albo uciekających naleźli]
- 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławskiscan transliteration, transcription, number Deut 48, Greater Poland:
- A wszako ta kryta sø v mnye y poznamyonana w skarbyech moych?
- [A wszako ta kryta są u mnie i poznamionana w skarbiech moich?]
- 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 4, 14:
- Twego oblycza bødø szø kricz
- [Twego oblicza będę się kryć]
- (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca, Greater Poland, Pomerania, Masovia) to conceal, to hide (to make invisible or inaccessible)
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]scan transliteration, transcription, numbers 118, 19, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
- Ne kry *przedø mnø kazny twoych
- [Nie kryj przede mną kaźni twoich]
- 1887 [1482-1483], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski[6], Krakow, Brodnia, page 6a:
- Nye krigy ode *minie przikazanya twego
- [Nie kryj ode mnie przykazania twego]
- 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławskiscan transliteration, transcription, numbers 31, 5, Greater Poland:
- Nyeprawdy mey nye kryl yesm
- [Nieprawdy mej nie krył jeśm]
- 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116transliteration, transcription, Warsaw, page 288:
- Po tych dnyach począla Elszbyetha szona yego i kryla szyą pyancz myesszyacy
- [Po tych dniach poczęła Elżbieta żona jego i kryła się pięc miesięcy]
Derived terms
adjectives
adverbs
nouns
- kryjomca
verbs
Descendants
References
- Boryś, Wiesław (2005), “kryć”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017), “kryć”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000), “kryć”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- Sławski, Franciszek (1958-1965), “kryć”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
- S. Urbańczyk, editor (1962), “kryć”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 3, Wrocław, Warsaw, Kraków: Polish Academy of Sciences, page 410
- Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “kryć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Polish
Etymology
Etymology tree
Inherited from Old Polish kryć.
Pronunciation
Audio 1; “kryć”: (file) Audio 2; “kryć się”: (file) - Rhymes: -ɘt͡ɕ
- Syllabification: kryć
Verb
kryć impf
- (transitive) to hide; to cover (to place or keep someone or something out of sight or in a safe place) [with przed (+ instrumental) ‘from whom’]
- (transitive) to hide; to cover (to obscure someone or something such that it becomes invisible)
- (transitive) to hide; to cover (of e.g. a grave, to contain something within oneself)
- Synonym: taić
- (transitive) to hide (to contain something, e.g. a secret that is not immediately visible)
- (transitive) to hide (to not reveal what one feels, knows, thinks or intends) [with przed (+ instrumental) ‘from whom’]
- (transitive) to cover (to protect someone or something in a dangerous situation) [with przed (+ instrumental) ‘from whom/what’]
- (transitive) to cover (to help someone avoid responsibility) [with przed (+ instrumental) ‘from whom/what’]
- (transitive) to cover (to place a material on something to protect it) [with instrumental ‘with what’]
- (transitive, of a male animal) to cover (to impregnate a female)
- Synonym: pokrywać
- (transitive, sports) to mark (to follow a player not in possession of the ball when defending, to prevent them receiving a pass easily)
- (intransitive, children's games) to cover one's eyes (to cover one's eyes so that other people participating in the game can hide in a game of hide-and-seek)
- (transitive) to cover (to stand in the second row exactly behind the people in the first row)
- (intransitive, boxing) to cover (to protect yourself from the opponent's blows)
- (transitive, of paint, varnish, etc.) to cover (to encase the color of a surface; to coat a surface)
- (transitive, photography) to cover (to cause an emulsion to become black in a photographic technique by exposing it to a developer)
- (reflexive with się) to hide; to cover oneself (to act so as not to be visible to not intend a particular action) [with przed (+ instrumental) ‘from whom/what’]
- (reflexive with się) to hide; to be covered (to be difficult to see or be invisible due to being surrounded by something)
- (reflexive with się) to hide (to cease to be visible to someone after moving behind surrounding things)
- (reflexive with się) to hide (to not be immediately understandable or obvious)
- (reflexive with się) to hide (to not disclose information) [with z (+ instrumental) ‘with what’]
- Synonyms: kamuflować się, ukrywać się
- (reflexive with się) to hide (to use a false name or surname) [with pod (+ instrumental) ‘under what name’; or with za (+ instrumental) ‘behind what name’]
- (reflexive with się) to cover each other (to help one another avoid responsibility for bad things one has done)
- (reflexive with się) to be covered (to be encased in e.g. a paint or varnish)
- (reflexive with się, obsolete, hunting, of a fox) to hide (to disappear into a hole)
Conjugation
1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
Derived terms
verbs
Further reading
- “kryć”, in Wielki słownik języka polskiego[8] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “kryć się”, in Wielki słownik języka polskiego[9] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “kryć”, in Polish dictionaries at PWN[10] (in Polish)
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “kryć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “kryć się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “kryć”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “kryć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1902), “kryć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 2, Warsaw, page 582
- kryć in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
Silesian
Etymology
Etymology tree
Inherited from Old Polish kryć.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈkrɪt͡ɕ/
- Rhymes: -ɪt͡ɕ
- Syllabification: kryć
Verb
kryć impf
Conjugation
| Conjugation of kryć impf | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| person | singular | plural | |||||||||||||||||
| masculine | feminine | neuter | virile | nonvirile | |||||||||||||||
| infinitive | kryć | ||||||||||||||||||
| present tense | 1st | kryjã | kryjymy | ||||||||||||||||
| 2nd | kryjesz | kryjecie | |||||||||||||||||
| 3rd | kryje | kryjōm | |||||||||||||||||
| past tense | 1st | kryłch, kryłech, krył żech |
kryłach kryła żech |
kryłoch1) kryło żech1) |
krylimy, krylichmy |
kryłymy, kryłychmy | |||||||||||||
| 2nd | kryłś, kryłeś, krył żeś |
kryłaś kryła żeś |
kryłoś1) kryło żeś1) |
kryliście, kryli żeście |
kryłyście, kryły żeście | ||||||||||||||
| 3rd | krył | kryła | kryło | kryli | kryły | ||||||||||||||
| future tense | 1st | bydã krył, bydã kryć |
bydã kryła, bydã kryć |
bydã kryło,1) bydã kryć |
bydymy kryli, bydymy kryć |
bydymy kryły, bydymy kryć | |||||||||||||
| 2nd | bydziesz krył, bydziesz kryć |
bydziesz kryła, bydziesz kryć |
bydziesz kryło,1) bydziesz kryć |
bydziecie kryli, bydziecie kryć |
bydziecie kryły, bydziecie kryć | ||||||||||||||
| 3rd | bydzie krył, bydzie kryć |
bydzie kryła, bydzie kryć |
bydzie kryło, bydzie kryć |
bydōm kryli, bydōm kryć |
bydōm kryły, bydōm kryć | ||||||||||||||
| pluperfect tense2) |
1st | bōłch krył, bōłech krył, bōł żech krył |
byłach kryła była żech kryła |
byłoch kryło1) było żech kryło1) |
byli my kryli, bylichmy kryli |
były my kryły, byłychmy kryły | |||||||||||||
| 2nd | bōłś krył, bōłeś krył, bōł żeś krył |
byłaś kryła była żeś kryła |
byłoś kryło1) było żeś kryło1) |
byliście kryli, byli żeście kryli |
byłyście kryły, były żeście kryły | ||||||||||||||
| 3rd | bōł krył | była kryła | było kryło1) |
były my kryli, byłychmy kryli |
były kryły | ||||||||||||||
| conditional | 1st | bych krył | bych kryła | byście kryli | by my kryły, bychmy kryły | ||||||||||||||
| 2nd | byś krył | byś kryła | byście kryli | byście kryły | |||||||||||||||
| 3rd | by krył | by kryła | by kryło | by kryli | by kryły | ||||||||||||||
| imperative | 1st | niych kryjã | kryjmy | ||||||||||||||||
| 2nd | kryj | kryjcie | |||||||||||||||||
| 3rd | niych kryje | niych kryjōm | |||||||||||||||||
| active adjectival participle | kryjōncy | kryjōncŏ | kryjōnce | kryjōncy | kryjōnce | ||||||||||||||
| passive adjectival participle | kryty | krytŏ | kryte | kryci | kryte | ||||||||||||||
| verbal noun | krycie | ||||||||||||||||||
| 1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms. 2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past. | |||||||||||||||||||
Further reading
- kryc in dykcjonorz.eu
- kryć in silling.org
- Bogdan Kallus (2020), “kryć”, in Słownik Gōrnoślōnskij Gŏdki, IV edition, Chorzów: Pro Loquela Silesiana, →ISBN, page 328
- Henryk Jaroszewicz (2022), “kryć [sie]”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 90
- Eugeniusz Kosmała (2023), “kryć sie”, in Dykcjōnôrz Polsko-Ślonskiy (in Silesian), k, page 131
Upper Sorbian
Etymology
Etymology tree
Inherited from Proto-Slavic *krỳti.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈkʀɨt͡ʃ/
- Rhymes: -ɨt͡ʃ
- Hyphenation: kryć
- Syllabification: kryć
Verb
kryć impf
- (transitive) to cover, hide
- (reflexive with so) to take cover
Conjugation
Conjugation of kryć (imperfective)
| person | singular | dual | plural | ||
|---|---|---|---|---|---|
| virile | nonvirile | ||||
| infinitive | kryć | ||||
| transgressive | kryjo | ||||
| present tense | 1st | kryju | kryjemoj | kryjemy | |
| 2nd | kryješ | kryjetaj | kryjetej | kryjeće | |
| 3rd | kryje | kryjetaj | kryjetej | kryja | |
| past tense | 1st | kryjach | kryjachmoj | kryjachmy | |
| 2nd | kryješe | kryještaj | kryještej | kryješće | |
| 3rd | kryješe | kryještaj | kryještej | kryjachu | |
| imperative | 1st | — | kryjmoj | kryjmy | |
| 2nd | kryj | kryjtaj | kryjtej | kryjće | |
| 3rd | kryj | — | |||
| active participle | kryjacy | ||||
| passive participle | kryty | ||||
| ł-form | krył | ||||
| verbal noun | kryće | ||||
References
- “kryć” in Soblex
Categories:
- Old Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Old Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Old Polish terms inherited from Proto-Balto-Slavic
- Old Polish terms inherited from Proto-Indo-European
- Old Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *krewH-
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish verbs
- Old Polish imperfective verbs
- Old Polish transitive verbs
- Old Polish reflexive verbs
- Lesser Poland Old Polish
- Greater Poland Old Polish
- Sieradz-Łęczyca Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Pomerania Old Polish
- Masovia Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *krewH-
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Indo-European
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish 1-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/ɘt͡ɕ
- Rhymes:Polish/ɘt͡ɕ/1 syllable
- Polish lemmas
- Polish verbs
- Polish imperfective verbs
- Polish transitive verbs
- pl:Sports
- Polish intransitive verbs
- pl:Children's games
- pl:Boxing
- pl:Photography
- Polish reflexive verbs
- Polish terms with obsolete senses
- pl:Hunting
- Polish class Xa verbs
- Silesian terms derived from Proto-Indo-European
- Silesian terms inherited from Old Polish
- Silesian terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Silesian terms derived from Old Polish
- Silesian terms derived from Proto-Slavic
- Silesian terms inherited from Proto-Indo-European
- Silesian terms inherited from Proto-Slavic
- Silesian terms inherited from Proto-Balto-Slavic
- Silesian terms derived from the Proto-Indo-European root *krewH-
- Silesian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Silesian/ɪt͡ɕ
- Rhymes:Silesian/ɪt͡ɕ/1 syllable
- Silesian lemmas
- Silesian verbs
- Silesian imperfective verbs
- Silesian transitive verbs
- Silesian reflexive verbs
- Upper Sorbian terms inherited from Proto-Indo-European
- Upper Sorbian terms inherited from Proto-Balto-Slavic
- Upper Sorbian terms derived from Proto-Slavic
- Upper Sorbian terms derived from the Proto-Indo-European root *krewH-
- Upper Sorbian terms derived from Proto-Indo-European
- Upper Sorbian terms inherited from Proto-Slavic
- Upper Sorbian terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Upper Sorbian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Upper Sorbian/ɨt͡ʃ
- Rhymes:Upper Sorbian/ɨt͡ʃ/1 syllable
- Upper Sorbian lemmas
- Upper Sorbian verbs
- Upper Sorbian imperfective verbs
- Upper Sorbian transitive verbs
- Upper Sorbian reflexive verbs
- Upper Sorbian imperfective Ve4a verbs