yaya

See also: Appendix:Variations of "yaya"

English

Etymology 1

From Tagalog yaya, from Philippine Spanish yaya.

Noun

yaya (plural yayas)

  1. (Philippines, Hong Kong) A nanny; female caregiver; nursemaid
    • 2020 June 3, William Meny, “Witches” (4:25 from the start), in What We Do in the Shadows‎[1], season 2, episode 9, spoken by Nadja (Natasia Demetriou):
      “Can you not make this carriage move faster? You're moving slower than when my yaya tried to ride a snail to the next village.”

Etymology 2

Unknown. This etymology is incomplete. You can help Wiktionary by elaborating on the origins of this term. Particularly: “singlish.net says Malay origin, but the only quotes PRPM has for "yaya" are names”

Pronunciation

Verb

yaya (invariable)

  1. (Singlish) To show off or behave in an egocentric or self-important manner.
    Synonyms: flex, preen, swagger; see also Thesaurus:show off

Adjective

yaya (comparative more yaya, superlative most yaya)

  1. (Singlish) Arrogant, stuck-up.

Derived terms

References

  • Lee, Jack Tsen-Ta (2004), “yaya”, in A Dictionary of Singlish and Singapore English

Aguaruna

Noun

yaya

  1. star

Bole

Etymology

Cognate with Ngamo yā̀yà, Maaka ècci and Karekare àisī. Compare with Hausa yashi.

Noun

yā̀yà

  1. sand

References

  • Gimba, Alhaji M.; Ali, Malam B.; Bah, Madu (2009), Schuh, Russell G., editor, Bole-English-Hausa Dictionary‎[2], 2nd edition, Potiskum: Ajami Press, page 160

Cebuano

Etymology 1

Unknown.

Pronunciation

  • Hyphenation: ya‧ya
  • IPA(key): /ˈjaʔjaʔ/ [ˈjɐʔ.jaʔ]

Adjective

yaya

  1. slow
  2. clumsy
  3. stretched out

Etymology 2

    Borrowed from Spanish yaya (“granny”). Compare Catalan iaia.

    Pronunciation

    • Hyphenation: ya‧ya
    • IPA(key): /ˈjaja/ [ˈjaː.ja]

    Noun

    yaya

    1. (sometimes derogatory) a nanny
      • 2013 — Barrita, Eddie O., Minimum Wage sa mga Katabang sa Panimalay (30 January), Tipik sa Balaod, SuperBalita, Cebu
        Mokabat sa tulo ka mil­yon ka mga “kasambahay” ang nakapahimulos ning maong balaod kay naglatid kini sa ilang minimum wage. Ang kasambahay Tinagalog sa katabang sa panimalay, maid o mga binatonan. Naglakip kini sa tanang mga katabang sa panimalay sama sa yaya, kusinera, hardinero ug labandera. (Sec. 4 (d), R.A. 10361).
        (please add an English translation of this quotation)
    2. an address to one's nanny

    Verb

    yaya

    1. to work or act as a nanny

    Etymology 3

    Unknown.

    Noun

    yaya

    1. a tree, Gonocaryum calleryanum

    Central Bikol

    Pronunciation

    • Hyphenation: ya‧ya
    • IPA(key): /ˈjaja/ [ˈja.ja]

    Noun

    yaya

    1. a weak feeling in the limbs

    Derived terms

    Chavacano

    Etymology

    Inherited from Philippine Spanish yaya (“nanny; nursemaid”), from Spanish yaya (“granny”). Compare with Cebuano yaya, Tagalog yaya.

    Pronunciation

    • Hyphenation: ya‧ya

    Noun

    yaya

    1. nanny; nursemaid; female caregiver/caretaker; amah (girl or woman employed to take care of children)

    Choctaw

    Verb

    yaya

    1. to cry

    Ibanag

    Pronoun

    yaya

    1. he; she

    Japanese

    Romanization

    yaya

    1. Rōmaji transcription of やや

    Manchu

    Romanization

    yaya

    1. romanization of ᠶᠠᠶᠠ

    Masbatenyo

    Noun

    yaya

    1. nursemaid; babysitter

    Nupe

    Pronunciation

    • IPA(key): /jà.já/

    Noun

    yàyá

    1. senior
    2. elder cousin

    Old Javanese

    Conjunction

    yaya

    1. as if

    Quechua

    Pronunciation

    • IPA(key): /ˈja.ja/

    Noun

    yaya

    1. father
      Synonyms: tayta, tata
      Coordinate term: mama (“mother”)
    2. chief, elder
    3. priest
    4. (archaic) God

    Declension

    Declension of yaya
    singular plural
    nominative yaya yayakuna
    accusative yayata yayakunata
    dative yayaman yayakunaman
    genitive yayap yayakunap
    locative yayapi yayakunapi
    terminative yayakama yayakunakama
    ablative yayamanta yayakunamanta
    instrumental yayawan yayakunawan
    comitative yayantin yayakunantin
    abessive yayannaq yayakunannaq
    comparative yayahina yayakunahina
    causative yayarayku yayakunarayku
    benefactive yayapaq yayakunapaq
    associative yayapura yayakunapura
    distributive yayanka yayakunanka
    exclusive yayalla yayakunalla
    Possessive forms of yaya
    ñuqap - first-person singular
    ñuqap (my) singular plural
    nominative yayay yayaykuna
    accusative yayayta yayaykunata
    dative yayayman yayaykunaman
    genitive yayaypa yayaykunap
    locative yayaypi yayaykunapi
    terminative yayaykama yayaykunakama
    ablative yayaymanta yayaykunamanta
    instrumental yayaywan yayaykunawan
    comitative yayaynintin yayaykunantin
    abessive yayayninnaq yayaykunannaq
    comparative yayayhina yayaykunahina
    causative yayayrayku yayaykunarayku
    benefactive yayaypaq yayaykunapaq
    associative yayaypura yayaykunapura
    distributive yayayninka yayaykunanka
    exclusive yayaylla yayaykunalla
    qampa - second-person singular
    qampa (your) singular plural
    nominative yayayki yayaykikuna
    accusative yayaykita yayaykikunata
    dative yayaykiman yayaykikunaman
    genitive yayaykipa yayaykikunap
    locative yayaykipi yayaykikunapi
    terminative yayaykikama yayaykikunakama
    ablative yayaykimanta yayaykikunamanta
    instrumental yayaykiwan yayaykikunawan
    comitative yayaykintin yayaykikunantin
    abessive yayaykinnaq yayaykikunannaq
    comparative yayaykihina yayaykikunahina
    causative yayaykirayku yayaykikunarayku
    benefactive yayaykipaq yayaykikunapaq
    associative yayaykipura yayaykikunapura
    distributive yayaykinka yayaykikunanka
    exclusive yayaykilla yayaykikunalla
    paypa - third-person singular
    paypa (his/her/its) singular plural
    nominative yayan yayankuna
    accusative yayanta yayankunata
    dative yayanman yayankunaman
    genitive yayanpa yayankunap
    locative yayanpi yayankunapi
    terminative yayankama yayankunakama
    ablative yayanmanta yayankunamanta
    instrumental yayanwan yayankunawan
    comitative yayanintin yayankunantin
    abessive yayanninnaq yayankunannaq
    comparative yayanhina yayankunahina
    causative yayanrayku yayankunarayku
    benefactive yayanpaq yayankunapaq
    associative yayanpura yayankunapura
    distributive yayaninka yayankunanka
    exclusive yayanlla yayankunalla
    ñuqanchikpa - first-person inclusive plural
    ñuqanchikpa (our(incl)) singular plural
    nominative yayanchik yayanchikkuna
    accusative yayanchikta yayanchikkunata
    dative yayanchikman yayanchikkunaman
    genitive yayanchikpa yayanchikkunap
    locative yayanchikpi yayanchikkunapi
    terminative yayanchikkama yayanchikkunakama
    ablative yayanchikmanta yayanchikkunamanta
    instrumental yayanchikwan yayanchikkunawan
    comitative yayanchiknintin yayanchikkunantin
    abessive yayanchikninnaq yayanchikkunannaq
    comparative yayanchikhina yayanchikkunahina
    causative yayanchikrayku yayanchikkunarayku
    benefactive yayanchikpaq yayanchikkunapaq
    associative yayanchikpura yayanchikkunapura
    distributive yayanchikninka yayanchikkunanka
    exclusive yayanchiklla yayanchikkunalla
    ñuqaykup - first-person exclusive plural
    ñuqaykup (our(excl)) singular plural
    nominative yayayku yayaykukuna
    accusative yayaykuta yayaykukunata
    dative yayaykuman yayaykukunaman
    genitive yayaykupa yayaykukunap
    locative yayaykupi yayaykukunapi
    terminative yayaykukama yayaykukunakama
    ablative yayaykumanta yayaykukunamanta
    instrumental yayaykuwan yayaykukunawan
    comitative yayaykuntin yayaykukunantin
    abessive yayaykunnaq yayaykukunannaq
    comparative yayaykuhina yayaykukunahina
    causative yayaykurayku yayaykukunarayku
    benefactive yayaykupaq yayaykukunapaq
    associative yayaykupura yayaykukunapura
    distributive yayaykunka yayaykukunanka
    exclusive yayaykulla yayaykukunalla
    qamkunap - second-person plural
    qamkunap (your(pl)) singular plural
    nominative yayaykichik yayaykichikkuna
    accusative yayaykichikta yayaykichikkunata
    dative yayaykichikman yayaykichikkunaman
    genitive yayaykichikpa yayaykichikkunap
    locative yayaykichikpi yayaykichikkunapi
    terminative yayaykichikkama yayaykichikkunakama
    ablative yayaykichikmanta yayaykichikkunamanta
    instrumental yayaykichikwan yayaykichikkunawan
    comitative yayaykichiknintin yayaykichikkunantin
    abessive yayaykichikninnaq yayaykichikkunannaq
    comparative yayaykichikhina yayaykichikkunahina
    causative yayaykichikrayku yayaykichikkunarayku
    benefactive yayaykichikpaq yayaykichikkunapaq
    associative yayaykichikpura yayaykichikkunapura
    distributive yayaykichikninka yayaykichikkunanka
    exclusive yayaykichiklla yayaykichikkunalla
    paykunap - third-person plural
    paykunap (their) singular plural
    nominative yayanku yayankukuna
    accusative yayankuta yayankukunata
    dative yayankuman yayankukunaman
    genitive yayankupa yayankukunap
    locative yayankupi yayankukunapi
    terminative yayankukama yayankukunakama
    ablative yayankumanta yayankukunamanta
    instrumental yayankuwan yayankukunawan
    comitative yayankuntin yayankukunantin
    abessive yayankunnaq yayankukunannaq
    comparative yayankuhina yayankukunahina
    causative yayankurayku yayankukunarayku
    benefactive yayankupaq yayankukunapaq
    associative yayankupura yayankukunapura
    distributive yayankunka yayankukunanka
    exclusive yayankulla yayankukunalla

    Spanish

    Etymology

    Perhaps from Modern Greek γιαγιά (giagiá, “grandmother”). Or more likely simply a feminine of yayo (see there for further etymology).

    Pronunciation

     

    • Rhymes: -aʝa
    • Syllabification: ya‧ya

    Noun

    yaya f (plural yayas)

    1. granny, gran
    2. (Philippines) female caregiver; nursemaid; nanny (girl or woman employed to take care of children)

    Further reading

    Swahili

    Etymology

    Uncertain, but possibly from Portuguese aia (“maid”)[1] or an Indian language, such as Hindi आया (āyā, “dry nurse, nanny”).[2][3]

    Pronunciation

    • Audio (Kenya):(file)

    Noun

    yaya class V (plural mayaya class VI)

    1. nanny, babysitter, ayah

    References

    1. ^ Baldi, Sergio (16 October 2023), Dictionary of Portuguese Loanwords in the Languages of Sub-Saharan Africa (Brill's Studies in Language, Cognition and Culture; 40), Leiden: Brill, →DOI, →ISBN, page 95 Nr. 33
    2. ^ Mugane, John M. (2015), The Story of Swahili (Africa in World History), Athens, Ohio: Ohio University Press, →ISBN, page 53: “In addition, the Swahili adopted Portuguese words […] and (from Latin) avia, through the Portuguese and/or Hindi ayag, is yaya (nanny).”
    3. ^ Johnson, Frederick (1939), A Standard Swahili-English Dictionary, Oxford University Press, →ISBN, page 534

    Tagalog

    Etymology 1

      Borrowed from Philippine Spanish yaya (“nanny; nursemaid”), from Spanish yaya (“granny”). Compare with Cebuano yaya, Catalan iaia.

      Pronunciation

      • (Standard Tagalog) IPA(key): /ˈjaja/ [ˈjaː.jɐ]
      • Rhymes: -aja
      • Syllabification: ya‧ya

      Noun

      yaya (masculine yayo, Baybayin spelling ᜌᜌ)

      1. nanny; nursemaid; female caregiver/caretaker; amah (girl or woman employed to take care of children)
        Synonym: ama
      2. wet nurse
        Synonyms: sisiwa, mamay
      3. (by extension) helper; maid
        Synonyms: katulong, kasambahay, utusan, kriyada

      Etymology 2

      Compare anyaya (“invitation”).

      Pronunciation

      • (Standard Tagalog) IPA(key): /ˈjajaʔ/ [ˈjaː.jɐʔ]
      • Rhymes: -ajaʔ
      • Syllabification: ya‧ya

      Noun

      yayà (Baybayin spelling ᜌᜌ)

      1. invitation; request; persuasion; inducement
        Synonyms: pagyaya, anyaya, imbitasyon, kayag, kumbida, yakag
      2. person invited (to come to a certain place or to help do something)
      Alternative forms
      Derived terms

      Adjective

      yayà (Baybayin spelling ᜌᜌ)

      1. invited personally to help do certain work
        Synonyms: yakag, niyakag

      Etymology 3

      Pronunciation

      • (Standard Tagalog) IPA(key): /jaˈja/ [jɐˈja]
      • Rhymes: -a
      • Syllabification: ya‧ya

      Noun

      yayá (Baybayin spelling ᜌᜌ) (obsolete)

      1. driving away or shooing maya birds
        Synonyms: bugaw, wasiwas, hiyaw, sibok
      Derived terms
      • mapayaya
      • yayahan
      • yumaya

      Etymology 4

      Pronunciation

      • (Standard Tagalog) IPA(key): /jaˈjaʔ/ [jɐˈjaʔ]
      • Rhymes: -aʔ
      • Syllabification: ya‧ya

      Noun

      yayâ (Baybayin spelling ᜌᜌ) (obsolete)

      1. name of the Baybayin letter ᜌ, corresponding to "ya"

      See also

      Further reading

      • “yaya”, in Pambansang Diksiyonaryo | Diksiyonaryo.ph, 2018
      • San Buena Ventura, Fr. Pedro de (1613), Vocabulario de lengua tagala. El romance castellano puesto primero. Primera, y segunda parte. [Vocabulary of the Tagalog language. Castilian Romance placed first. First, and second parts.]‎[3] (overall work in Early Modern Spanish and Classical Tagalog), as directed by Gov. Gen. Juan de Silva, Pila, Laguna: La noble Villa de Pila, por Tomás Pinpin y Domingo Loag. [The noble Villa of Pila, by Tomás Pinpin and Domingo Loag.]
        • page 171: “Combidar) Yaya (pp) llamando ꝑa combite fieſta o otra coſa”
        • page 396: “Llamar) Yaya (pp) combidando ꝑa algo”
        • page 437: “Munir) Yaya (pp) juntando la gente”
        • page 605: “Y) Yaya (pc) letra de la eſcritura tagala .I. yaya yaon .I. ᜌ . aba ſuſulat aco nang yaya ? quieres q̃ eſcriua vna .y. de Indio? [yba din] ang yaya dito nang ſa Manila, vna y es [la de] aqui u otra đ M.”

      Ternate

      Pronunciation

      • IPA(key): [ˈja.ja]

      Noun

      yaya

      1. mother
        Synonym: hera

      References

      • Rika Hayami-Allen (2001), A descriptive study of the language of Ternate, the northern Moluccas, Indonesia, University of Pittsburgh

      Turkish

      Pronunciation

      • IPA(key): /jaja/
      • Audio:(file)

      Etymology 1

        Inherited from Ottoman Turkish یایا (yaya).

        Noun

        yaya (definite accusative yayayı, plural yayalar)

        1. pedestrian; someone walking, instead of using a vehicle
        2. (military, historical) foot soldier
        Declension
        Declension of yaya
        singular plural
        nominative yaya yayalar
        definite accusative yayayı yayaları
        dative yayaya yayalara
        locative yayada yayalarda
        ablative yayadan yayalardan
        genitive yayanın yayaların
        Possessive forms
        nominative
        singular plural
        1st singular yayam yayalarım
        2nd singular yayan yayaların
        3rd singular yayası yayaları
        1st plural yayamız yayalarımız
        2nd plural yayanız yayalarınız
        3rd plural yayaları yayaları
        definite accusative
        singular plural
        1st singular yayamı yayalarımı
        2nd singular yayanı yayalarını
        3rd singular yayasını yayalarını
        1st plural yayamızı yayalarımızı
        2nd plural yayanızı yayalarınızı
        3rd plural yayalarını yayalarını
        dative
        singular plural
        1st singular yayama yayalarıma
        2nd singular yayana yayalarına
        3rd singular yayasına yayalarına
        1st plural yayamıza yayalarımıza
        2nd plural yayanıza yayalarınıza
        3rd plural yayalarına yayalarına
        locative
        singular plural
        1st singular yayamda yayalarımda
        2nd singular yayanda yayalarında
        3rd singular yayasında yayalarında
        1st plural yayamızda yayalarımızda
        2nd plural yayanızda yayalarınızda
        3rd plural yayalarında yayalarında
        ablative
        singular plural
        1st singular yayamdan yayalarımdan
        2nd singular yayandan yayalarından
        3rd singular yayasından yayalarından
        1st plural yayamızdan yayalarımızdan
        2nd plural yayanızdan yayalarınızdan
        3rd plural yayalarından yayalarından
        genitive
        singular plural
        1st singular yayamın yayalarımın
        2nd singular yayanın yayalarının
        3rd singular yayasının yayalarının
        1st plural yayamızın yayalarımızın
        2nd plural yayanızın yayalarınızın
        3rd plural yayalarının yayalarının
        Predicative forms
        singular plural
        1st singular yayayım yayalarım
        2nd singular yayasın yayalarsın
        3rd singular yaya
        yayadır
        yayalar
        yayalardır
        1st plural yayayız yayalarız
        2nd plural yayasınız yayalarsınız
        3rd plural yayalar yayalardır

        Etymology 2

        See the etymology of the corresponding lemma form.

        Noun

        yaya

        1. dative singular of yay

        References

        • Avery, Robert et al., editors (2013), The Redhouse Dictionary Turkish/Ottoman English, 21st edition, Istanbul: Sev Yayıncılık, →ISBN

        West Makian

        Etymology

        Together with the polite baba (“father”), likely borrowed from Ternate yaya (“mother”).

        Pronunciation

        • IPA(key): /ˈja.ja/

        Noun

        yaya

        1. mother

        Usage notes

        The term yaya is used for addressing one's mother, whereas the terms mama and mamu are used for referring to a mother.

        References

        • Clemens Voorhoeve (1982), The Makian languages and their neighbours‎[4], Pacific linguistics