sztuka

See also: sztuką

Old Polish

Etymology

    Borrowed from Middle High German stucke. First attested in 1396. Compare Old Czech štuka.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /ʃʲtuka/
    • IPA(key): (15th CE) /ʃʲtuka/

    Noun

    sztuka f

    1. (attested in Greater Poland) piece (part of a whole)
      Synonym: część
      • End of the 15th century, Elżbieta Belcarzowa, editor, Glosy i zapiski polskie z dwóch rękopisów, numbers 1490/11, 1945/1, Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Lwowie, page 359:
        Liga cellica emissa omnes sancti corporis (sc. Stanislai) particulas, stuky, illustrabat
        [Liga cellica emissa omnes sancti corporis (sc. Stanislai) particulas, sztuki, illustrabat]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 55r:
        Frustum eyn stuck stvką
        [Frustum eyn stuck sztuką]
    2. (heraldry, attested in Greater Poland) one of the colorful fields on a coat of arms
      • 1959 [1419], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 976, Poznań:
        Janussius dixit... se esse nobilem..., genelogie al. postacy Syczinsky, clenodium vero trium parcium al. stuky in clipeo. Et prima nigra, finis in clipeo et glaucum signum al. szolti strich eiusdem clipei. Terciam partem clipei rubeam
        [Janussius dixit... se esse nobilem..., genelogie al. postaci Siciński, clenodium vero trium parcium al. sztuki in clipeo. Et prima nigra, finis in clipeo et glaucum signum al. żołty strych eiusdem clipei. Terciam partem clipei rubeam]
    3. (attested in Masovia) roll of cloth, canvas or other fabric
      • 1895 [1396], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici‎[2], volume VIIIa, page 68:
        Recepit medium stamen panni, quod in wlgari dicitur *sthwcha
        [Recepit medium stamen panni, quod in wlgari dicitur sztuka]
      • 1882 [End of the 15th century], Emil Kałużniacki, editor, Kleinere altpolnische Texte aus Handschriften des XV. und des Anfangs des XVI. Jahrhunderts‎[3], page 273:
        Spreuit autem illum (sc. Christum) Herodes... et illusit indutum veste alba sztuką plothna (Luc 23, 11)
        [Sprevit autem illum (sc. Christum) Herodes... et illusit indutum veste alba sztuka płotna (Luc 23, 11)]
      • 1950 [1474], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1373, Warsaw:
        Yako Stanislaw... nye wzyąl troyga skotha... y szthuky swoykowh zupelneyh
        [Jako Stanisław... nie wziął trojga skota... i sztuki zwojkow zupełnej]
    4. piece, unit
      • 1868 [1498], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[4], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 350:
        Recepisti sibi... unum stamen coltrisu..., duodecim partes al. stuk glogerzow (pro slogerzow)
        [Recepisti sibi... unum stamen kołtryszu..., duodecim partes al. sztuk słojerzow]
    5. skein of yarn, thread
      • 1868 [1499], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[5], volume XVII (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 378:
        Violenter receperunt... quinque sthuky netbi al. przadze
        [Violenter receperunt... quinque sztuki netbi al. przędze]
    6. (attested in Greater Poland) craftsman's product, (especially) a product entitling him to obtain the rank of journeyman or foreman
      • 1925 [1499], Kazimierz Kaczmarczyk, editor, Akta radzieckie poznańskie. Acta consularia Posnaniensia, volume II, Poznań, page 381:
        Quilibet sociorum magistrari volens, imprimis officium magisterii al. stuka coram magistris senioribus mensalibus ceterisque iunioribus eiusdem fraternitatis ostendat
        [Quilibet sociorum magistrari volens, imprimis officium magisterii al. sztuka coram magistris senioribus mensalibus ceterisque iunioribus eiusdem fraternitatis ostendat]
    7. (attested in Lesser Poland) drawing
      • 1917 [1476], Jan Ptaśnik, editor, Cracovia artificum 1300-1500‎[6], number 650, Krakow:
        Cum idem Augustinus voluntatem non habet manendi circa Stanislaum pictorem, tunc de iure expensam solere eidem Stanislao deberet... Eciam debet reddere... Stanislao artes illas omnes al. stucky, quas exscripserat de libris suis
        [Cum idem Augustinus voluntatem non habet manendi circa Stanislaum pictorem, tunc de iure expensam solere eidem Stanislao deberet... Eciam debet reddere... Stanislao artes illas omnes al. sztuki, quas exscripserat de libris suis]
    8. (attested in Lesser Poland) legal case

    Derived terms

    adjectives
    verbs

    Descendants

    • Polish: sztuka
      • → Russian: шту́ка (štúka)
    • Silesian: sztuka

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish sztuka. Sense 1 was derived from sense 13.[1] Doublet of stiuk.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈʂtu.ka/
      • Audio 1:(file)
      • Audio 2:(file)
      • Rhymes: -uka
      • Syllabification: sztu‧ka

      Noun

      sztuka f (diminutive sztuczka, abbreviation szt.)

      1. art (conscious production or arrangement of sounds, colours, forms, movements, or other elements in a manner that affects the senses and emotions, usually specifically the production of the beautiful in a graphic or plastic medium)
        1. art (subject at school teaching how to create such arrangements)
      2. art (skill that is attained by study, practice, or observation)
      3. art; stunt (action requiring such skill)
      4. (theater) play (theatrical piece featuring actors)
        Synonyms: dramat, przedstawienie
        1. play (single performance of such a piece)
      5. piece (single item belonging to a class of similar items)
        pączki po 2zł za sztukę ― donuts at 2zł each
      6. (colloquial, expressive) person; piece of work (individual human)
        Near-synonyms: człowiek, osoba
      7. (archaic) piece (part of a whole)
        Synonym: część
        1. (Central Greater Poland, Oborniki, Szamotuły, Southern Greater Poland, Morownica, Biecz, Ropczyce-Sędziszów County) synonym of kawał / raz (“piece; part; time; section”)
        2. (Central Greater Poland, Górczyn, Jeżyce) piece of better land
      8. (archaic) specific quantity of fabric sold as a whole
        Synonym: kupon
      9. (Central Greater Poland, Kostrzyn, Środa Wielkopolska, Far Masovian, Ciechanów, Przemyśl, Rzeszów, weaving) unit of thread equal to six parnik (or twelve łokieć)
      10. (Podhale) synonym of mięso
      11. (Lasovia) synonym of słonina
      12. (obsolete) trick (something designed to fool or swindle)
        Synonym: podstęp
      13. (obsolete, crafting) masterwork (craftsman's product entitling him to obtain the rank of journeyman, foreman, or master)
      14. (obsolete) artistry
        Synonym: kunszt
      15. (obsolete, brewing) wheat brewed into malt
      16. (obsolete, brewing) amount of malt designated for one brew
      17. (Middle Polish) decoration (decorative element)

      Declension

      Declension of sztuka
      singular plural
      nominative sztuka sztuki
      genitive sztuki sztuk
      dative sztuce sztukom
      accusative sztukę sztuki
      instrumental sztuką sztukami
      locative sztuce sztukach
      vocative sztuko sztuki

      Synonyms

      Regional synonyms of sztuka (“art; piece; salo; trick”)
      view map; edit data
      Dialect groupDialectLocationWords
      Standardsztuka
      Middle Polishsztuka
      Greater PolandCentral Greater PolandGórczynsztuka
      Jeżycesztuka
      Kaliszśtuka
      Kostrzynsztuka
      Miłosławśtuka
      Obornikisztuka
      Szamotułysztuka
      Środa Wielkopolskasztuka
      Northern Greater PolandGnieznośtuka
      Southern Greater PolandMorownicasztuka
      MasoviaFar MasovianCiechanówsztuka
      Near MasovianBudziszynśtuka
      Drwalewśtuka
      Jagodneśtuka
      Lesser PolandBieczRopczyce-Sędziszów Countysztuka
      Eastern KrakówBochniaśtuka
      Gdówśtuka
      Lasoviasztuka
      Nisko Countystuka
      Pysznicaśtuka
      Sandomierzśtuka
      Stalowa Wolaśtuka
      Tarnobrzegśtuka
      Tarnobrzeg Countystuka
      Tarnobrzeg Voivodeshipśtuka
      PrzemyślRzeszówsztuka
      Western Krakówśtuka
      GoralPodhalesztuka
      Pieniążkowicestuka
      Zakopanestuka
      This table shows various regional forms in the Polish language.

      Derived terms

      adjectives
      adverbs
      • na sztuki
      phrases
      • wielka mi sztuka

      Descendants

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), sztuka is one of the most used words in Polish, appearing 26 times in scientific texts, 36 times in news, 50 times in essays, 17 times in fiction, and 18 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 147 times, making it the 395th most common word in a corpus of 500,000 words.[2]

      References

      1. ^ Boryś, Wiesław (2005), “sztuka”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
      2. ^ Ida Kurcz (1990), “sztuka”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 2, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 582

      Further reading

      • “sztuka”, in Wielki słownik języka polskiego‎[9] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “sztuka”, in Polish dictionaries at PWN‎[10] (in Polish)
      • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “sztuka”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
      • “SZTUKA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 23.02.2023
      • Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “sztuka”, in Słownik języka polskiego
      • Aleksander Zdanowicz (1861), “sztuka”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
      • J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1915), “sztuka”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 6, Warsaw, page 674
      • Jan Karłowicz (1907), “sztuka”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 5: R S Ś T, Kraków: Akademia Umiejętności, page 322
      • Aleksander Saloni (1908), “sztuka”, in “Lud rzeszowski”, in Materyały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne‎[11] (in Polish), volume 10, Kraków: Akademia Umiejętności, page 342