pytać

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *pȳtàti. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /pitat͡ɕʲ/
    • IPA(key): (15th CE) /pitat͡ɕʲ/

    Verb

    pytać impf

    1. (transitive or reflexive with się, attested in Greater Poland, Masovia) to ask (to request information or an answer to a question) [with genitive or od (+ genitive) ‘whom’; in addition, with genitive or accusative or o (+ accusative) ‘about what’; or with na (+ accusative) or o (+ locative) ‘about whom/what’; or with po (+ locative) ‘about whom’]
      • 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 62, 2:
        Tedy odpowyedzal ten ozalowany czlowyek pytayącz tak (requirendo sic)
        [Tedy odpowiedział ten ożałowany człowiek pytając tak (requirendo sic)]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[2], page 192:
        Drudzy pytayą (dicunt): Czo proszvsz (pro proszysz)?
        [Drudzy pytają (dicunt): „Co prosisz?”]
      • 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎[3], volume V, page 267:
        Queritur, pytayącz, vbi aula regia
        [Queritur, pytając, vbi aula regia]
      • 1967 [1415], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 550, Kościan:
        Adam pital szandu crolewskego podlug zaloby y otpowedzy
        [Adam pytał sądu krolewskiego podług żałoby i otpowiedzi]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[4], page 793:
        Vydzy my szye tako, yze tego od Iesucrista nye pytal (sc. Piłat)
        [Widzi mi sie tako, iże tego od Jesukrysta nie pytał (sc. Piłat)]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[5], page 843:
        Bo Pylat pyta tego, czego by rozvmem nye mogl ossyądz
        [Bo Piłat pyta tego, czego by rozumem nie mogł osiąc]
      • 1888 [1411], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV‎[6], Greater Poland, page 57:
        Iaco pan Sandziwoy mal poslacz lawniky pitacz prawa do Kalischa
        [Jako pan Sędziwoj miał posłać ławniki pytać prawa do Kalisza]
      • 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 9, 2:
        Y wiloszil Salomon gey to wszitko, czso pitala (proposuerat)
        [I wyłożył Salomon jej to wszytko, cso pytała (proposuerat)]
      • 1885-2024 [1444], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎[7], volume V, page 3:
        Panno myla, thobye sza klanam y na thwe sdrowe thim listhem pytham
        [Panno miła, tobie się kłaniam i na twe zdrowie tym listem pytam]
      • 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 123:
        Bo ocz bądzyeczye w szadzye pythany (requisiti fueritis), toszczye powynny naydz, czokolwyek wyeczye, y wyrzecz
        [Bo ocz będziecie w sądzie pytani (requisiti fueritis), toście powinni najć, cokolwiek wiecie, i wyrzec]
      • 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116‎transliteration, transcription, Warsaw, page 293:
        Gyczczye a pythayczye pylnye o dzyeczyaczyv (interrogate diligenter de puero Mat 2, 8)
        [Jidźcie i pytajcie pilnie o dziecięciu (interrogate diligenter de puero Mat 2, 8)]
      • 1451-1455, Legenda o świętym Aleksym‎[8], line 197:
        Wyącz szą po nym pythano, po *wszthkych domyech szvkano
        [Więc się po nim pytano, po wsz[y]tkich domiech szukano]
      • 1959 [1413], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 694, Poznań:
        Jacosmi bili possly ot Wlotka do Paszka pytacz, aczby Wlotka yøl
        [Jakosmy byli posły ot Włodka do Paszka pytać, aczby Włodka jął]
    2. (transitive or reflexive with się, attested in Masovia) to inquire; to research; to look for; to be interested in [with genitive or na (+ accusative) ‘whom/what’; or with o (+ locative) or po (+ locative) ‘what’]
      • 1874-1891 [1453], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[9], [10], [11], volume XXV, page 213:
        W moyem roszvmye pythalem y thakye w pyszmye czythalem, szandney thakyey nye szlychalem pany mylosczywszey
        [W mojem rozumie pytałem i takie w Piśmie czytałem, żadnej takiej nie słychałem [we wszem mieście Jerusalem] Panny miłościwszej]
      • 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią]‎[12], Mierzeniec, Płock, line 165:
        Oth polnoczy do szachodv chodza nye pytayancz brodv
        [Ot połnocy do zachodu chodzę nie pytając brodu]
      • 1930 [c. 1455], “I Esdr”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 10, 16:
        Posadzily syø dzen pyrvi *myeszocza dzesyøtego, pitaiøcz syø na takø rzecz (ut quaererent rem)
        [Posadzili się dzień pirwy miesiąca dziesiątego, pytając się na taką rzecz (ut quaererent rem)]
      • 1874-1891 [End of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[13], [14], [15], volume I, page XLIII:
        Szyercze szliachethne... nye pytha o wczynczech [nyewyestach] nyewyesczych (non inquirit de operibus mulierum)
        [Sierce ślachetne... nie pyta o uczyncech [niewiestach] niewieścich (non inquirit de operibus mulierum)]
      • 1959 [1491], “Teksty polskie z końca XV w.”, in Rafał Leszczyński, editor, Rozprawy Komisji Językowej‎[16], volume VII, page 58:
        Iesliby szie przidalo, yzeby nykthory thowarzisz szie po thim chcial pythacz albo badacz, czygye by tho bylo doszwolyenye
        [Jesliby sie przydało, iżeby niktory towarzysz sie po tym chciał pytać albo badać, czyje by to było dozwolenie]
    3. (transitive or reflexive with się, attested in Southern Borderlands, Masovia, Greater Poland) to ask for, to request [with accusative ‘whom’, along with genitive or o (+ accusative) or po (+ locative) ‘for what’]
      Synonym: prosić
      • 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎[17], volume I, Lviv, page 52:
        Hic iam queritur inter dispensatores na tem swecze ywsz ma bycz schukano a pytano myedzy schafarzmy bozymy (I Cor 4, 2)
        [Hic iam queritur inter dispensatores na tem świecie już ma być szukano a pytano miedzy szafarzmi bożymi (I Cor 4, 2)]
      • 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią]‎[18], Mierzeniec, Płock, line 479:
        Chcza czya pytacz, smyr[yr]czy myla, by mya thego navczyla
        [Chcę cię pytać, Śmirci miła, by mię tego nauczyła]
      • 1965 [1456], Mikołaj z Pawłowic, edited by Henryk Kowalewicz, Średniowieczne zabytki języka polskiego w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu. Polskie glosy i zapiski z rękopisów 1728, 1732, 1752, Zeszyty Naukowe UAM, Greater Poland, page 87:
        Pyta ye przysvoleną requirit eius consensum
        [Pyta je przyzwolenia requirit eius consensum]
      • 1967 [1428], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 1347, Kościan:
        Ysszem prawą nyemoczą... byl nyemoczen, kyedim na szawitem rocze myal panow pythacz o szkaszanye rzeczy Marczinowey
        [Iżem prawą niemocą... był niemocen, kiedym na zawitem roce miał panow pytać o skazanie rzeczy Marcinowej]
      • 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 99, 3:
        Szlyszymy, ysz szye pytą po dokazanyv (quaestionibus pro ostensione instigat)
        [Słyszymy, iż sie pyta po dokazaniu (quaestionibus pro ostensione instigat)]
    4. corruption of przyć
      • 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 104, 1:
        Czyly moze gescze ten czlowyek k szwemv gymyenyv pytacz y foldrowacz, [i] dzerzecz (an vir... se ad hereditatem suam vice versa trahere et tenere possit)?
        [Czyli może jeszcze ten człowiek k swemu jimieniu pytać i fołdrować [i] dzierżeć (an vir... se ad hereditatem suam vice versa trahere et tenere possit)?]

    Derived terms

    verbs
    nouns

    Descendants

    • Polish: pytać
    • Silesian: pytać

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish pytać.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈpɘ.tat͡ɕ/
      • Audio 1; “pytać”:(file)
      • Audio 2; “pytać się”:(file)
      • Rhymes: -ɘtat͡ɕ
      • Syllabification: py‧tać

      Verb

      pytać impf

      1. (transitive or reflexive with się) to ask (to request information or an answer to a question) [with o (+ accusative) ‘about whom/what’; or (Northern Borderlands, Lithuania) with u (+ genitive) ‘whom’; or (Central Greater Poland, Czeszewo) with za (+ instrumental) ‘whom’; or (Near Masovian, Jagodne, Western Kraków, Sławków, Skała) with dative ‘whom’]
        Synonym: zadawać pytanie
      2. (transitive, colloquial) to ask; to quiz (to check someone's knowledge) [with z (+ genitive) ‘in what’]
      3. (reflexive with się) to ask each other (to request information or an answer to a question from one another) [with o (+ accusative) ‘about whom/what’]
      4. (transitive or reflexive with się, obsolete or Western Kraków, Bukowno, Eastern Kraków, Gdów, Bochnia, Targowisko, Lasovia, Tarnobrzeg, Tarnobrzeg Voivodeship, Eastern Lublin, Krzczonów, Olszanka, Chmiel Pierwszy, Piotrków Pierwszy, Przemyśl, Rzeszów, chiefly in the negative) synonym of uważać to [with na (+ accusative) ‘what’]
      5. (transitive, obsolete or expressive in Middle Polish, reflexive with się) synonym of szukać
        1. (reflexive with się, Middle Polish, expressive) synonym of szukać
      6. (transitive, Żywiec, Sopotnia Mała, Podhale, Zakopane, Chochołów, Żarnówka, Skawa, Odrowąż, Łopuszna, Pieniążkowice, Rabka-Zdrój, Kliszczak, Osielec, Babia Góra, Skawica, Juszczyn) synonym of prosić [with o (+ accusative) ‘for what’]
        1. (transitive, Western Kraków, Pisarzowice) to invite to a wedding
        2. (intransitive, Western Kraków, Pisarzowice) synonym of żebrać
        3. (intransitive, Żywiec, Sopotnia Mała) synonym of żądać
        4. (reflexive with się, Babia Góra, Juszczyn) synonym of prosić [with ô (+ accusative) ‘for what’]
      7. (intransitive, obsolete or Kielce, Staszów, Rytwiany) synonym of wpraszać się

      Conjugation

      Conjugation of pytać impf (class I)
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive pytać
      present tense 1st pytam pytamy
      2nd pytasz pytacie
      3rd pyta pytają
      impersonal pyta się
      past tense 1st pytałem,
      -(e)m pytał
      pytałam,
      -(e)m pytała
      pytałom1,
      -(e)m pytało
      pytaliśmy,
      -(e)śmy pytali
      pytałyśmy,
      -(e)śmy pytały
      2nd pytałeś,
      -(e)ś pytał
      pytałaś,
      -(e)ś pytała
      pytałoś1,
      -(e)ś pytało
      pytaliście,
      -(e)ście pytali
      pytałyście,
      -(e)ście pytały
      3rd pytał pytała pytało pytali pytały
      impersonal pytano
      future tense 1st będę pytał, będę pytać będę pytała, będę pytać będę pytało1, będę pytać będziemy pytali, będziemy pytać będziemy pytały, będziemy pytać
      2nd będziesz pytał, będziesz pytać będziesz pytała, będziesz pytać będziesz pytało1, będziesz pytać będziecie pytali, będziecie pytać będziecie pytały, będziecie pytać
      3rd będzie pytał, będzie pytać będzie pytała, będzie pytać będzie pytało, będzie pytać będą pytali, będą pytać będą pytały, będą pytać
      impersonal będzie pytać się
      conditional 1st pytałbym,
      bym pytał
      pytałabym,
      bym pytała
      pytałobym1,
      bym pytało
      pytalibyśmy,
      byśmy pytali
      pytałybyśmy,
      byśmy pytały
      2nd pytałbyś,
      byś pytał
      pytałabyś,
      byś pytała
      pytałobyś1,
      byś pytało
      pytalibyście,
      byście pytali
      pytałybyście,
      byście pytały
      3rd pytałby,
      by pytał
      pytałaby,
      by pytała
      pytałoby,
      by pytało
      pytaliby,
      by pytali
      pytałyby,
      by pytały
      impersonal pytano by
      imperative 1st niech pytam pytajmy
      2nd pytaj pytajcie
      3rd niech pyta niech pytają
      less common forms
      pluperfect
      (dated, literary)
      1st pytałem był pytałam była pytałom było1 pytaliśmy byli pytałyśmy były
      2nd pytałeś był pytałaś była pytałoś było1 pytaliście byli pytałyście były
      3rd pytał był pytała była pytało było pytali byli pytały były
      past conditional
      (dated, literary)
      1st byłbym pytał byłabym pytała byłobym pytało1 bylibyśmy pytali byłybyśmy pytały
      2nd byłbyś pytał byłabyś pytała byłobyś pytało1 bylibyście pytali byłybyście pytały
      3rd byłby pytał byłaby pytała byłoby pytało byliby pytali byłyby pytały
      active adjectival participle pytający pytająca pytające pytający pytające
      passive adjectival participle pytany pytana pytane pytani pytane
      contemporary adverbial participle pytając
      verbal noun pytanie

      1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.

      Derived terms

      adjectives
      adverbs
      • bez pytania
      phrases
      • kpisz, czy o drogę pytasz
      proverbs
      • kto pyta nie błądzi
      verbs

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), pytać is one of the most used words in Polish, appearing 0 times in scientific texts, 1 time in news, 4 times in essays, 35 times in fiction, and 45 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 85 times, making it the 752nd most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      1. ^ Ida Kurcz (1990), “pytać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 479

      Further reading

      • Modern Standard Polish:
        • “pytać”, in Wielki słownik języka polskiego‎[19] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • “pytać się”, in Wielki słownik języka polskiego‎[20] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • “pytać”, in Polish dictionaries at PWN‎[21] (in Polish)
        • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “pytać”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[22], 4. online edition, Warszawa
        • pytać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
      • Middle Polish:
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “pytać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “pytać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • “PYTAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.05.2021
        • “PYTAĆ SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 23.02.2015
      • Historic dictionaries:
      • Dialectal dictionaries:
        • Jan Karłowicz (1906), “pytać”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 4: P, Kraków: Akademia Umiejętności, page 460
        • Aleksander Saloni (1908), “pytać”, in “Lud rzeszowski”, in Materyały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne‎[23] (in Polish), volume 10, Kraków: Akademia Umiejętności, page 340

      Silesian

      Etymology

        Inherited from Old Polish pytać.

        Pronunciation

        • IPA(key): /ˈpɪ.tat͡ɕ/
        • Audio:(file)
        • Rhymes: -ɪtat͡ɕ
        • Syllabification: py‧tać

        Verb

        pytać impf

        1. (transitive or reflexive with sie) to ask (to look for an answer to a question by speaking)

        Conjugation

        Conjugation of pytać impf
        person singular plural
        masculine feminine neuter virile nonvirile
        infinitive pytać
        present tense 1st pytōm pytōmy
        2nd pytŏsz pytŏcie
        3rd pytŏ pytajōm
        past tense 1st pytołch,
        pytołech,
        pytoł żech
        pytałach
        pytała żech
        pytałoch1)
        pytało żech
        1)
        pytalimy,
        pytalichmy
        pytałymy,
        pytałychmy
        2nd pytołś,
        pytołeś,
        pytoł żeś
        pytałaś
        pytała żeś
        pytałoś1)
        pytało żeś
        1)
        pytaliście,
        pytali żeście
        pytałyście,
        pytały żeście
        3rd pytoł pytała pytało pytali pytały
        future tense 1st bydã pytoł,
        bydã pytać
        bydã pytała,
        bydã pytać
        bydã pytało,1)
        bydã pytać
        bydymy pytali,
        bydymy pytać
        bydymy pytały,
        bydymy pytać
        2nd bydziesz pytoł,
        bydziesz pytać
        bydziesz pytała,
        bydziesz pytać
        bydziesz pytało,1)
        bydziesz pytać
        bydziecie pytali,
        bydziecie pytać
        bydziecie pytały,
        bydziecie pytać
        3rd bydzie pytoł,
        bydzie pytać
        bydzie pytała,
        bydzie pytać
        bydzie pytało,
        bydzie pytać
        bydōm pytali,
        bydōm pytać
        bydōm pytały,
        bydōm pytać
        pluperfect tense2)
        1st bōłch pytoł,
        bōłech pytoł,
        bōł żech pytoł
        byłach pytała
        była żech pytała
        byłoch pytało1)
        było żech pytało
        1)
        byli my pytali,
        bylichmy pytali
        były my pytały,
        byłychmy pytały
        2nd bōłś pytoł,
        bōłeś pytoł,
        bōł żeś pytoł
        byłaś pytała
        była żeś pytała
        byłoś pytało1)
        było żeś pytało
        1)
        byliście pytali,
        byli żeście pytali
        byłyście pytały,
        były żeście pytały
        3rd bōł pytoł była pytała było pytało1)
        były my pytali,
        byłychmy pytali
        były pytały
        conditional 1st bych pytoł bych pytała byście pytali by my pytały,
        bychmy pytały
        2nd byś pytoł byś pytała byście pytali byście pytały
        3rd by pytoł by pytała by pytało by pytali by pytały
        imperative 1st niych pytōm pytejmy
        2nd pytej pytejcie
        3rd niych pytŏ niych pytajōm
        active adjectival participle pytajōncy pytajōncŏ pytajōnce pytajōncy pytajōnce
        verbal noun pytanie
        1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
        2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past.

        Derived terms

        nouns
        verbs
        • dopytac pf, dopytować impf
        • napytać pf
        • spytać pf
        • wpytac pf, wpytować impf
        • wypytac pf, wypytować impf
        • zapytac pf, zapytować impf
        • ôpytać pf

        Further reading