irritus

Latin

FWOTD – 2 January 2023

Etymology 1

    From in- + ratus (“established”).

    Alternative forms

    Pronunciation

    Adjective

    irritus (feminine irrita, neuter irritum, comparative irritior, superlative irritissimus, adverb irritē); first/second-declension adjective

    1. invalid, void, null and void
      Synonyms: inānis, vānus
      • 121 CE, Suetonius, De vita Caesarum VI 33:
        Certē omnibus rērum verbōrumque contumēliīs mortuum īnsectātus est, modo stultitiae modo saevitiae arguēns; nam et mōrārī eum dēsīsse inter hominēs prōductā prīmā syllabā iocābātur multaque dēcrēta et cōnstitūta, ut īnsipientis atque dēlīrī, prō irritīs habuit.
        He certainly blamed the dead one [Claudius] with all insults, of deeds and of words, sometimes reproving his stupidity, other times his cruelty; for he jested about him having ceased to be a fool among people (with a lengthened first syllable) as well as having many decrees and edicts of his void, as if those of an unwise and crazy one.
    2. ineffective, useless, irrelevant
      Synonyms: incommodus, inūtilis, ineptus, ingrātus, grātuītus, īnfēlīx
      Antonyms: opportūnus, commodus, habilis, idōneus, conveniēns, ūtilis, ūtēnsilis, aptus, salūber
      • 8 CE, Ovidius, Metamorphoses III.427:
        inrita fallaci quotiens dedit oscula fonti!
        How often he [Narcissus] gave futile kisses to the deceptive fountain!
    Declension

    First/second-declension adjective.

    Derived terms
    Descendants
    • → Italian: irrito (learned)
    • → Spanish: írrito (learned)

    Etymology 2

    See the etymology of the corresponding lemma form.

    Pronunciation

    Noun

    irrītus m (genitive irrītūs); fourth declension

    1. alternative form of hirrītus
    Declension

    Fourth-declension noun.

    singular plural
    nominative irrītus irrītūs
    genitive irrītūs irrītuum
    dative irrītuī irrītibus
    accusative irrītum irrītūs
    ablative irrītū irrītibus
    vocative irrītus irrītūs

    References

    • “irritus”, in Charlton T. Lewis and Charles Short (1879), A Latin Dictionary, Oxford: Clarendon Press
    • “irritus”, in Gaffiot, Félix (1934), Dictionnaire illustré latin-français, Hachette.
    • Carl Meißner; Henry William Auden (1894), Latin Phrase-Book‎[1], London: Macmillan and Co.
      • to frustrate, nullify: ad irritum redigere aliquid
      • expectation is overthrown: spes ad irritum cadit, ad irritum redigitur
      • to annul, revoke a will: testamentum irritum facere, rumpere
      • a law is valid: lex rata est (opp. irrita)
    • Pokorny, Julius (1959), Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Indo-European Etymological Dictionary] (in German), volume 1, Bern, München: Francke Verlag, page 326