grać

See also: grac

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *jьgrati. The lack of i- versus its presence in igrać was initially conditioned; if a word beginning with jь- began a sentence then this cluster developed into i-, if it occurred after a term ending with a vowel it was lost, resulting initially in two forms that, with time, specialized in meaning.[1][2] Compare skra versus iskra. First attested in the 15th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /ɡrat͡ɕʲ/
    • IPA(key): (15th CE) /ɡrat͡ɕʲ/

    Verb

    grać impf

    1. (hapax legomenon) to play (to participate in a game)
      • 1874-1891 [XV med.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[3], [4], [5], volume XXII, page 320:
        *Syą dzyeczy czysthe, male, malem sythe, graya, zgodni szą, richlo daya, czyrzpya
        [Są dzieci czyste, małe, małem syte, grają, zgodny są, rychło dają, cirzpią]
    2. (hapax legomenon) to gamble
      • 1853 [XV ex.], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Piśmiennictwo polskie od czasów najdawniejszych aż do roku 1830, volume 4, page 137:
        Dwą kostarze... szobą (leg. z sobą) gygraly, w boze gymyą yeden gygral..., drugy w gymyą dyablą yesth gral
        [Dwa kostarze... z sobą jigrali, w boże jimię jeden jigrał..., drugi w jimię diabła jest grał]

    Derived terms

    nouns
    verbs
    nouns
    • nagrawanie

    Descendants

    • Polish: grać
    • Silesian: grać

    References

    1. ^ Zenon Klemensiewicz; Tadeusz Lehr-Spławiński; Stanisław Urbańczyk (1965), Gramatyka historyczna języka polskiego‎[1] (in Polish), III edition, Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN, page 114
    2. ^ Krystyna Długosz-Kurczabowa; Stanisław Dubisz (2006), Gramatyka historyczna języka polskiego (in Polish), III edition, Warsaw: Publishers of the University of Warsaw, →ISBN, pages 98-99

    Polish

    Pronunciation

     
    • IPA(key): /ˈɡrat͡ɕ/
    • Audio:(file)
    • Rhymes: -at͡ɕ
    • Syllabification: grać

    Etymology 1

      Inherited from Old Polish grać. By surface analysis, clipping of igrać. Compare Kashubian grac.

      Verb

      grać impf (perfective zagrać, frequentative grywać or (dialectal) grawać)

      1. (ambitransitive) to play (to participate in a game) [with w (+ accusative) ‘what game’, along with z (+ instrumental) or przeciw (+ dative) ‘with/against whom’, along with o (+ accusative) ‘for what’; or (Przemyśl, San river) with instrumental ‘cards’; or (Kielce) with na (+ accusative) ‘for whom/what’]
        grać w piłkę nożną ― to play football
        Nie teraz mamo, gram w Fortnite'a!. ― Not now mom, I'm playing Fortnite!
        1. (ambitransitive) to play (to gamble)
      2. (transitive) to play, to act (to perform a role in a play, movie, etc.)
        Synonyms: kreować, odgrywać, wcielać się
        1. (transitive, Western Greater Poland, Rakoniewice) Synonym: udawać
      3. (transitive) to play (to perform or show a play or movie somewhere)
        Synonym: odgrywać
      4. (ambitransitive) to play (to produce music using a musical instrument) [with na (+ locative) ‘(on) what instrument’; or (Kuyavia, Gopło, Łęczyca, Mazew, Rzętków, Kielce, Pierzchnica) with w (+ accusative) ‘what instrument’]
        Synonym: odgrywać
        grać na gitarze ― to play guitar
      5. (transitive) to play (to produce music from a device) [with z (+ genitive) ‘from what device’]
        Synonym: odgrywać
      6. (ambitransitive) to play (to give off sound)
        Synonym: wygrywać
      7. (intransitive) to play (to attempt to achieve or gain) [with o (+ accusative) ‘for what’; or with na (+ locative) ‘(on) what’]
        grać na emocjach ― to play someone's emotions
        grać o wszystko ― to play for everything
      8. (transitive) to play, to pretend to be, to act (to act unnaturally or falsely)
        grać głupiego ― to play stupid
        Synonyms: odgrywać, udawać
      9. (intransitive) to show (of emotions, to externalize or be seen) [with w (+ locative) ‘in whom’]
      10. (intransitive, literary) to shift; to shimmer (to change colors) [with instrumental]
        Synonym: mienić się
      11. (intransitive, colloquial) to play well with (to suit or match something) [with z (+ instrumental) ‘with what’]
        Synonyms: harmonizować, pasować, współgrać
      12. (ambitransitive, card games) to play (to lay out a card on the table) [with accusative or w (+ locative) ‘what’]
        Synonyms: odgrywać, wychodzić, zagrywać
      13. (ambitransitive, card games) to play (to accept a particular suit as the winning suit) [with accusative or w (+ locative) ‘what suit’]
      14. (transitive, colloquial) to be on (to be in order; to function properly)
        Synonym: klapować
      15. (intransitive, Podhale, Ząb, Chochołów) to be constantly mad at someone [with na (+ locative) ‘at whom’]
      16. (intransitive, Podlachia, Tykocin, of a capercaillie calling a female mate) to coo
      17. (intransitive, Podlachia, Drohiczyn, of animals) synonym of parzyć się
      18. (intransitive, Eastern Lublin, Chełm County, of animals) synonym of wyskakiwać / podskakiwać
      19. (intransitive, Podhale) to serve someone well [with dative ‘whom’]
      20. (transitive, obsolete) to play with (to risk) [with instrumental ‘with what’]
        Synonym: bawić się
      21. (intransitive, obsolete) to play, to have fun (to spend time in a fun way)
        Synonym: bawić się
      22. (transitive, obsolete, law) to sue, to litigate
        Synonyms: procesować się, prawować się
      23. (intransitive, obsolete, of alcoholic beverages) to bubble; to ferment
      24. (transitive, obsolete, hunting) to sic (to send an animal after one's hunted animal) [with na (+ accusative) ‘after what game’]
        Synonym: szczuć
      25. (transitive, Middle Polish) to court (to attempt to attract)
        Synonym: zalecać się
      26. (transitive, Middle Polish) to make fun of, to mock
        Synonym: kpić
      27. (transitive, Middle Polish) to move something quickly
      28. (transitive, Middle Polish) to undulate, to wave (to cause to resemble a wave)
        Synonyms: falować, fałdować
      29. (Middle Polish) The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
        1. (transitive) to fight, to battle, to combat
          Synonym: walczyć
          • 1569, M. Bielski, Sprawa rycerska‎[6], page c:
            bo ći Bráćiſzkowie niepobożnie żyiąc w prożnowániu nikcżemnieią/ máiąc ná to dwoie Compatibilia/ Nábożeńſtwo w ſercu a Miecże w ręku/ to ieſt/ áby y śpiewał y nieprzyiaćiele bił Kośćiołá świętego/ pobożnieyſze by tho były Preces/ niżli nálewáć feces/ widząc náſzę Polſkę cżęſtho złęgo Sąſiádá gráć
            [bo ci Braciszkowie niepobożnie żyjąc w prożnowániu nikczemnieją/ mając na to dwoje Compatibilia/ Nabożeństwo w sercu a Miecze w ręku/ to jest/ aby i śpiewał i nieprzyiaciele bił Kościołá świętego/ pobożniejsze by tho były Preces/ niżli nalewać feces/ widząc naszę Polskę często złego Sąsiada gráć]
      30. (transitive, Middle Polish, euphemistic) to have sex (to have sexual relations with)
        Synonyms: see Thesaurus:uprawiać seks
      Conjugation
      Conjugation of grać impf (class I // class Xa)
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive grać
      present tense 1st gram, graję2 gramy, grajemy2
      2nd grasz, grajesz2 gracie, grajecie2
      3rd gra, graje2 grają
      impersonal gra się, graje się2
      past tense 1st grałem,
      -(e)m grał
      grałam,
      -(e)m grała
      grałom1,
      -(e)m grało
      graliśmy,
      -(e)śmy grali
      grałyśmy,
      -(e)śmy grały
      2nd grałeś,
      -(e)ś grał
      grałaś,
      -(e)ś grała
      grałoś1,
      -(e)ś grało
      graliście,
      -(e)ście grali
      grałyście,
      -(e)ście grały
      3rd grał grała grało grali grały
      impersonal grano
      future tense 1st będę grał, będę grać będę grała, będę grać będę grało1, będę grać będziemy grali, będziemy grać będziemy grały, będziemy grać
      2nd będziesz grał, będziesz grać będziesz grała, będziesz grać będziesz grało1, będziesz grać będziecie grali, będziecie grać będziecie grały, będziecie grać
      3rd będzie grał, będzie grać będzie grała, będzie grać będzie grało, będzie grać będą grali, będą grać będą grały, będą grać
      impersonal będzie grać się
      conditional 1st grałbym,
      bym grał
      grałabym,
      bym grała
      grałobym1,
      bym grało
      gralibyśmy,
      byśmy grali
      grałybyśmy,
      byśmy grały
      2nd grałbyś,
      byś grał
      grałabyś,
      byś grała
      grałobyś1,
      byś grało
      gralibyście,
      byście grali
      grałybyście,
      byście grały
      3rd grałby,
      by grał
      grałaby,
      by grała
      grałoby,
      by grało
      graliby,
      by grali
      grałyby,
      by grały
      impersonal grano by
      imperative 1st niech gram, niech graję2 grajmy
      2nd graj grajcie
      3rd niech gra, niech graje2 niech grają
      less common forms
      pluperfect
      (dated, literary)
      1st grałem był grałam była grałom było1 graliśmy byli grałyśmy były
      2nd grałeś był grałaś była grałoś było1 graliście byli grałyście były
      3rd grał był grała była grało było grali byli grały były
      past conditional
      (dated, literary)
      1st byłbym grał byłabym grała byłobym grało1 bylibyśmy grali byłybyśmy grały
      2nd byłbyś grał byłabyś grała byłobyś grało1 bylibyście grali byłybyście grały
      3rd byłby grał byłaby grała byłoby grało byliby grali byłyby grały
      active adjectival participle grający grająca grające grający grające
      passive adjectival participle grany grana grane grani grane
      contemporary adverbial participle grając
      verbal noun granie

      1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
      2Obsolete.

      Derived terms
      adjectives
      interjections
      • szafa gra
      • w to mi graj
      proverbs
      • kto gra w karty, ten ma łeb obdarty
      verbs
      verbs
      • grać do kotleta impf
      • grać głupa impf
      • grać jak z nut impf, zagrać jak z nut pf
      • grać kartą impf, zagrać kartą pf
      • grać na aferę impf
      • grać na cztery ręce impf, zagrać na cztery ręce pf
      • grać na dwie strony impf
      • grać na korzyść impf
      • grać na nerwach impf
      • grać na niekorzyść impf
      • grać na nosie impf, zagrać na nosie pf
      • grać na strunie impf, zagrać na strunie pf
      • grać na wielu fortepianach impf
      • grać na zwłokę impf, zagrać na zwłokę pf
      • grać o pietruszkę impf
      • grać pierwsze skrzypce impf, zagrać pierwsze skrzypce pf
      • grać pod suflera impf
      • grać w ciemno impf, zagrać w ciemno pf
      • grać w gumę impf, zagrać w gumę pf
      • grać w gumy impf
      • grać w klasy impf, zagrać w klasy pf
      • grać w kotka i myszkę impf
      • grać w otwarte karty impf, zagrać w otwarty klasy pf
      • grać w zielone impf
      • grać z ręki impf, zagrać z ręki pf
      • grać znaczonymi kartami impf
      • w duszy grać impf, w duszy zagrać pf
      • wszystko gra impf, wszystko zagrało pf
      adjectives

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), grać is one of the most used words in Polish, appearing 8 times in scientific texts, 11 times in news, 3 times in essays, 17 times in fiction, and 33 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 72 times, making it the 895th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      Etymology 2

        Inherited from Proto-Slavic *grajati. First attested in the 18th century.[2]

        Verb

        grać impf

        1. (intransitive, hunting, of capercaillies and black grouse) to make a characteristic call during courtship display
        2. (intransitive, hunting, of hounds) to bark loudly and fiercely while chasing game
          Hypernym: szczekać
        Conjugation
        Conjugation of grać impf (class I)
        person singular plural
        masculine feminine neuter virile nonvirile
        infinitive grać
        present tense 1st gram gramy
        2nd grasz gracie
        3rd gra grają
        impersonal gra się
        past tense 1st grałem,
        -(e)m grał
        grałam,
        -(e)m grała
        grałom1,
        -(e)m grało
        graliśmy,
        -(e)śmy grali
        grałyśmy,
        -(e)śmy grały
        2nd grałeś,
        -(e)ś grał
        grałaś,
        -(e)ś grała
        grałoś1,
        -(e)ś grało
        graliście,
        -(e)ście grali
        grałyście,
        -(e)ście grały
        3rd grał grała grało grali grały
        impersonal grano
        future tense 1st będę grał, będę grać będę grała, będę grać będę grało1, będę grać będziemy grali, będziemy grać będziemy grały, będziemy grać
        2nd będziesz grał, będziesz grać będziesz grała, będziesz grać będziesz grało1, będziesz grać będziecie grali, będziecie grać będziecie grały, będziecie grać
        3rd będzie grał, będzie grać będzie grała, będzie grać będzie grało, będzie grać będą grali, będą grać będą grały, będą grać
        impersonal będzie grać się
        conditional 1st grałbym,
        bym grał
        grałabym,
        bym grała
        grałobym1,
        bym grało
        gralibyśmy,
        byśmy grali
        grałybyśmy,
        byśmy grały
        2nd grałbyś,
        byś grał
        grałabyś,
        byś grała
        grałobyś1,
        byś grało
        gralibyście,
        byście grali
        grałybyście,
        byście grały
        3rd grałby,
        by grał
        grałaby,
        by grała
        grałoby,
        by grało
        graliby,
        by grali
        grałyby,
        by grały
        impersonal grano by
        imperative 1st niech gram grajmy
        2nd graj grajcie
        3rd niech gra niech grają
        less common forms
        pluperfect
        (dated, literary)
        1st grałem był grałam była grałom było1 graliśmy byli grałyśmy były
        2nd grałeś był grałaś była grałoś było1 graliście byli grałyście były
        3rd grał był grała była grało było grali byli grały były
        past conditional
        (dated, literary)
        1st byłbym grał byłabym grała byłobym grało1 bylibyśmy grali byłybyśmy grały
        2nd byłbyś grał byłabyś grała byłobyś grało1 bylibyście grali byłybyście grały
        3rd byłby grał byłaby grała byłoby grało byliby grali byłyby grały
        active adjectival participle grający grająca grające grający grające
        passive adjectival participle grany grana grane grani grane
        contemporary adverbial participle grając
        verbal noun granie

        1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.

        Derived terms
        nouns
        phrases
        • larum grają

        References

        1. ^ Ida Kurcz (1990), “grać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[2] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 136
        2. ^ Boryś, Wiesław (2005), “grać II”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN

        Further reading

        • “grać”, in Wielki słownik języka polskiego‎[7] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • “grać”, in Polish dictionaries at PWN‎[8] (in Polish)
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “grać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • “GRAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 03.03.2016
        • Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “grać”, in Słownik języka polskiego
        • Aleksander Zdanowicz (1861), “grać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
        • J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “grać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 895
        • Jan Karłowicz (1901), “grać”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 2: F do K, Kraków: Akademia Umiejętności, page 116
        • grać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
        • Józefa Kobylińska (2001), “grać”, in Marian Kucała, editor, Słownik gwary gorczańskiej (zagórzańskiej)‎[9] (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, →ISBN, page 45

        Silesian

        Etymology

          Inherited from Old Polish grać.

          Pronunciation

          • IPA(key): /ˈɡrat͡ɕ/
          • Audio:(file)
          • Rhymes: -at͡ɕ
          • Syllabification: grać

          Verb

          grać impf

          1. (ambitransitive) to play; to gamble (to participate in a certain game, e.g. football or poker) [with accusative or na (+ accusative) or w (+ accusative) ‘what’]
          2. (ambitransitive) to play (to produce music using a musical instrument) [with accusative ‘what’ and na (+ locative) ‘(on) what instrument’]
          3. (reflexive with sie) to play (to pretend to be; to take on an imagined role) [with za (+ accusative) ‘whom/what role’]

          Conjugation

          Conjugation of grać impf
          person singular plural
          masculine feminine neuter virile nonvirile
          infinitive grać
          present tense 1st grōm grōmy
          2nd grŏsz grŏcie
          3rd grŏ grajōm
          past tense 1st grołch,
          grołech,
          groł żech
          grałach
          grała żech
          grałoch1)
          grało żech
          1)
          gralimy,
          gralichmy
          grałymy,
          grałychmy
          2nd grołś,
          grołeś,
          groł żeś
          grałaś
          grała żeś
          grałoś1)
          grało żeś
          1)
          graliście,
          grali żeście
          grałyście,
          grały żeście
          3rd groł grała grało grali grały
          future tense 1st bydã groł,
          bydã grać
          bydã grała,
          bydã grać
          bydã grało,1)
          bydã grać
          bydymy grali,
          bydymy grać
          bydymy grały,
          bydymy grać
          2nd bydziesz groł,
          bydziesz grać
          bydziesz grała,
          bydziesz grać
          bydziesz grało,1)
          bydziesz grać
          bydziecie grali,
          bydziecie grać
          bydziecie grały,
          bydziecie grać
          3rd bydzie groł,
          bydzie grać
          bydzie grała,
          bydzie grać
          bydzie grało,
          bydzie grać
          bydōm grali,
          bydōm grać
          bydōm grały,
          bydōm grać
          pluperfect tense2)
          1st bōłch groł,
          bōłech groł,
          bōł żech groł
          byłach grała
          była żech grała
          byłoch grało1)
          było żech grało
          1)
          byli my grali,
          bylichmy grali
          były my grały,
          byłychmy grały
          2nd bōłś groł,
          bōłeś groł,
          bōł żeś groł
          byłaś grała
          była żeś grała
          byłoś grało1)
          było żeś grało
          1)
          byliście grali,
          byli żeście grali
          byłyście grały,
          były żeście grały
          3rd bōł groł była grała było grało1)
          były my grali,
          byłychmy grali
          były grały
          conditional 1st bych groł bych grała byście grali by my grały,
          bychmy grały
          2nd byś groł byś grała byście grali byście grały
          3rd by groł by grała by grało by grali by grały
          imperative 1st niych grōm grejmy
          2nd grej grejcie
          3rd niych grŏ niych grajōm
          active adjectival participle grajōncy grajōncŏ grajōnce grajōncy grajōnce
          passive adjectival participle grany granŏ grane grani grane
          verbal noun granie
          1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
          2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past.

          Derived terms

          nouns
          verbs
          nouns

          Further reading