cronaigh

Irish

Alternative forms

  • crothnaigh (“miss”)
  • cronuigh, crothnuigh (obsolete)

Etymology

From Middle Irish cronaigid (“complain (of), rebuke”). By surface analysis, cron (“fault, defect”) +‎ -igh.

Dinneen’s dictionary distinguishes between crothnaigh (“to miss, notice (the absence of)”) and cronaigh (“blame, find fault”), so it is possible that the two senses have separate etymologies. However, it is unclear what the etymology of crothnaigh might be, as that verb is not present in the Dictionary of the Irish Language.

Pronunciation

Verb

cronaigh (present analytic cronaíonn, future analytic cronóidh, verbal noun cronú, past participle cronaithe)

  1. to miss (notice the absence of)
  2. (literary) to reprove, find fault
  3. (literary) to bewitch

Conjugation

Conjugation of cronaigh (second conjugation)
indicative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present cronaím cronaíonn tú;
cronaír†
cronaíonn sé, sí cronaímid;
cronaíonn muid
cronaíonn sibh cronaíonn siad;
cronaíd†
a chronaíonn; a chronaíos cronaítear
past chronaigh mé; chronaíos chronaigh tú; chronaís chronaigh sé, sí chronaíomar; chronaigh muid chronaigh sibh; chronaíobhair chronaigh siad; chronaíodar a chronaigh cronaíodh
past habitual chronaínn /
cronaínn‡
chronaíteá /
cronaíteá‡
chronaíodh sé, sí /
cronaíodh sé, sí‡
chronaímis; chronaíodh muid /
cronaímis‡; cronaíodh muid‡
chronaíodh sibh /
cronaíodh sibh‡
chronaídís; chronaíodh /
cronaídís‡; cronaíodh siad‡
a chronaíodh chronaítí /
cronaítí‡
singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
future cronóidh mé;
cronód;
cronóchaidh mé†
cronóidh tú;
cronóir†;
cronóchaidh tú†
cronóidh sé, sí;
cronóchaidh sé, sí†
cronóimid;
cronóidh muid;
cronóchaimid†;
cronóchaidh muid†
cronóidh sibh;
cronóchaidh sibh†
cronóidh siad;
cronóid†;
cronóchaidh siad†
a chronóidh; a chronós; a chronóchaidh†; a chronóchas† cronófar; cronóchar†
conditional chronóinn; chronóchainn† /
cronóinn‡; cronóchainn†‡
chronófá; chronóchthᆠ/
cronófá‡; cronóchthᆇ
chronódh sé, sí; chronóchadh sé, s토/
cronódh sé, sí‡; cronóchadh sé, s톇
chronóimis; chronódh muid; chronóchaimis†; chronóchadh muid† /
cronóimis‡; cronódh muid‡; cronóchaimis†‡; cronóchadh muid†‡
chronódh sibh; chronóchadh sibh† /
cronódh sibh‡; cronóchadh sibh†‡
chronóidís; chronódh siad; chronóchaidís†; chronóchadh siad† /
cronóidís‡; cronódh siad‡; cronóchaidís†‡; cronóchadh siad†‡
a chronódh; a chronóchadh† chronófaí; chronóchtha토/
cronófaí‡; cronóchtha톇
subjunctive singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present go gcronaí mé;
go gcronaíod†
go gcronaí tú;
go gcronaír†
go gcronaí sé, sí go gcronaímid;
go gcronaí muid
go gcronaí sibh go gcronaí siad;
go gcronaíd†
— go gcronaítear
past dá gcronaínn dá gcronaíteá dá gcronaíodh sé, sí dá gcronaímis;
dá gcronaíodh muid
dá gcronaíodh sibh dá gcronaídís;
dá gcronaíodh siad
— dá gcronaítí
imperative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
— cronaím cronaigh cronaíodh sé, sí cronaímis cronaígí;
cronaídh†
cronaídís — cronaítear
past participle cronaithe
verbal noun cronú

† archaic or dialect form
‡ dependent form

Mutation

Mutated forms of cronaigh
radical lenition eclipsis
cronaigh chronaigh gcronaigh

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

Further reading

  • Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “cronaigid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
  • Dinneen, Patrick S. (1904), “crunṫuiġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla [Irish and English Dictionary], 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 203
  • Dinneen, Patrick S. (1927), “cronuiġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla [Irish and English Dictionary], 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society, page 271; reprinted with additions 1996, →ISBN
  • Dinneen, Patrick S. (1927), “croṫnuiġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla [Irish and English Dictionary], 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society, page 272; reprinted with additions 1996, →ISBN
  • Ó Dónaill, Niall (1977), “cronaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla [Irish–English Dictionary], Dublin: An Gúm, →ISBN
  • “cronaigh”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013–2026