blacha

See also: blachą and blachã

Kashubian

Etymology

    Borrowed from Polish blacha.

    Pronunciation

    • IPA(key): /ˈbla.xa/
    • Rhymes: -axa
    • Syllabification: bla‧cha

    Noun

    blacha f (diminutive blaszka)

    1. sheet metal
    2. (cooking) hob, stovetop
    3. (cooking) baking sheet, baking tray

    Further reading

    • Sychta, Bernard (1967), “blaχa”, in Słownik gwar kaszubskich [Dictionary of Kashubian dialects] (in Polish), volumes 1 (A – Ǵ), Wrocław: Ossolineum, page 41
    • Stefan Ramułt (1993) [1893], “”, in Jerzy Trepczyk, editor, Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), 3 edition
    • Jan Trepczyk (1994), “blacha”, in Słownik polsko-kaszubski (in Kashubian), volumes 1–2
    • Eùgeniusz Gòłąbk (2011), “blacha”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi‎[1]
    • “blacha”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

    Old Polish

    Etymology

      Borrowed from Middle High German blëch. First attested in c. 1440.

      Pronunciation

      • IPA(key): (10th–15th CE) /blʲaxa/
      • IPA(key): (15th CE) /blʲaxa/

      Noun

      blacha f (diminutive blaszka)

      1. (attested in Lesser Poland, Silesia, Greater Poland) lamina (thin layer of metal, etc.)
        • 1915-1920-1951 [c. 1440], Mikołaj Trąba, edited by Jan Fijałek and Adam Vetulani, Statuty synodalne wieluńsko-kaliskie Mikołaja Trąby z r. 1420. Z materiałów przysposobionych przez B. Ulanowskiego, volume XCVI, Lesser Poland:
          *Lamniam vlg. blachi zelazne
          [*Lamniam vlg. blachy żelazne]
        • 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 36, 34:
          Ty *zaystczye blachamy zlotymy poloszyl
          [A ty zaiś[t]cie blachami złotymi położył]
        • 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 37, 28:
          Ty szerdzy vdzela sz drzewya sethym y pokryl ge blachamy zlotymy
          [Ty żerdzi udzieła z drzewia setym i pokrył je blachami złotymi]
        • 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 38, 2:
          Vdzelal y ołtarz offyerni s drzewya sethym, ...gegosz rogy s *woglow wichodzyly søø. I przykrył ge blachamy moszyødzowimy
          [Udzielał i ołtarz ofierny z drzewia setym, ...jegoż rogo z *węgłow wychodziły są. I przykrył je blachami mosiądzowimy]
        • 1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 16, 38:
          Przikasz Eliazarovi..., acz sbyerze kadzidlnicze... y sklepye ge w blachi
          [Przykaż Elijazarowi..., ać zbierze kadzidlnice... i sklepie je w blachy]
        • 1930 [c. 1455], “IV Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 18, 16:
          Tego czasu złamał Ezechias drzwy domv boszego a blyachi złote, gesz bil przibyl, y dal krolyowy asyrskemv
          [Tego czasu złamał Ezechias drzwi domu bożego a blachy złote, jeż był przybył, i dał krolowi asyrskiemu]
        • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 49:
          Blachi laminis
          [Blachy laminis]
        • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 61:
          Na blachach olownych plumbi lamina
          [Na blachach olownych plumbi lamina]
        • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 93:
          Blachamy laminis
          [Blachami laminis]
        • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 18:
          Blachami laminis
          [Blachamy laminis]
        • 1931 [1476], “Najstarszy protokół miasta Pszczyny”, in Ludwik Musioł, editor, Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku, Katowice, volume III, Pszczyna, page 338:
          Pro clavis et laminibus al. blachi
          [Pro clavis et laminibus al. blachy]
        • 1898-2024 [1495], Rocznik Krakowski‎[2], volume XVI, Krakow, page 62:
          Item trona parva, in qua sunt blachy al. laminę ferree in numero 148
          [Item trona parva, in qua sunt blachy al. laminę ferree in numero 148]
        • 1874-1891 [XV ex.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[3], [4], [5], volume XXXIII, page 187:
          Blacha bractea
          [Blacha bractea]
        • 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎[6], Lubiń, page 3:
          Blachą lamen; blacha zyelaszną lamina
          [Blacha lamen; blacha zyelaszną lamina]
        • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 72v:
          Lamen eyn plechleyn vel frustum metalli eyn plech blachą
          [Lamen eyn plechleyn vel frustum metalli eyn plech blacha]
        • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 72v:
          Lamella eyn lamel kling; lamina idem blacha zyelaszną
          [Lamella eyn lamel kling; lamina idem blacha żelazna]
        1. The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
          1. (attested in Silesia, Lesser Poland) lamina as a torture device
            • 1874-1891 [1476], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[7], [8], [9], volume XXV, Mysłowice, Krakow, page 276:
              Blyachy lampades ardentes
              [Blachy lampades ardentes]
            • 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[10], [11], [12], volume XXV, page 182:
              *Goradze blachy ardentes laminas
              [*Gorące blachy ardentes laminas]

      Derived terms

      Descendants

      • Polish: blacha, blach, błacha, plach, placha, plech, płach (Middle Polish)
        • → Kashubian: blacha
        • → Russian: бля́ха (bljáxa)
        • → Ukrainian: бля́ха (bljáxa)
      • Silesian: blacha

      References

      Polish

      Alternative forms

      Etymology

        Inherited from Old Polish blacha.

        Pronunciation

         
        • IPA(key): /ˈbla.xa/
        • Audio 1:(file)
        • Audio 2:(file)
        • Rhymes: -axa
        • Syllabification: bla‧cha

        Noun

        blacha f (diminutive blaszka)

        1. sheet metal (metal worked into a thin, flat sheet, used widely as construction material and raw material for a multitude of industrial products; it is thicker than foil and thinner than plate)
          falista/karbowana blacha ― corrugated sheet metal
          aluminiowa blacha ― aluminum sheet metal
          ocynkowana blacha ― galvanized sheet metal
          blacha cynkowa ― zinc sheet metal
          arkusz blachy ― sheet of metal
          kawałek blachy ― a piece of sheet metal
          dach z blachy ― a sheet metal roof
          ogrodzenie z blachy ― a sheet metal fence
          wiata z blachy ― a sheet metal shed
          wygiąć blachę ― to dent sheet metal
          kryć/pokryć coś blachą ― to cover something with/in sheet metal
        2. (cooking) hob, stovetop
          Synonym: płyta
          rozpalona blacha ― a lit stovetop
          blacha pieca ― a stovetop
          gotować coś na blasze ― to cook something on a stovetop
          postawić coś na blasze ― to set someting on a stovetop
        3. (cooking) baking sheet, baking tray
          blacha do pieczenia ― baking sheet
          nasmarować/wysmarować blachę masłem/tłuszczem ― to grease a baking sheet with butter/fat
          piec na blasze ― to bake on a baking sheet
          ułożyć coś na blasze ― to put something on a baking sheet
        4. (colloquial, law enforcement) badge (small nameplate, identifying the wearer, and often giving additional information)
          Synonym: odznaka
          policyjna blacha ― police badge
        5. number plate, license plate, plate
          Synonym: tablica rejestracyjna
          białe blachy ― white plates
          czarne blachy ― black plates
          nowe blachy ― new plates
          stare blachy ― old plates
          auto/pojazd/samochód na zagranicznych blachach ― a car/vehicle with foreign plates
        6. brass instruments
        7. (obsolete, agriculture) rear extension of a plough pole
        8. (obsolete, forestry) torch cut-out (cut part of a standing pine tree used for making a torch)
        9. (obsolete, firearms) attachment bit (piece of metal to which all the parts of a shotgun lock are attached)
        10. (Middle Polish) sheet metal armor
          Synonym: zbroja
        11. (Middle Polish) lamina (sheet metal as a torture device)
        12. (Middle Polish, music) synonym of drumla
        13. (Middle Polish) synonym of plama (“blemish on one's body”)
        14. (Middle Polish) synonym of dysk

        Declension

        Declension of blacha
        singular plural
        nominative blacha blachy
        genitive blachy blach
        dative blasze blachom
        accusative blachę blachy
        instrumental blachą blachami
        locative blasze blachach
        vocative blacho blachy

        Derived terms

        adverbs
        proverb
        • jak się chłop z babą nie wyśpi, to jej żaden garniec na blasze nie pasuje

        Descendants

        Further reading

        • Modern Standard Polish:
          • “blacha”, in Wielki słownik języka polskiego‎[13] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
          • “blacha”, in Polish dictionaries at PWN‎[14] (in Polish)
        • Middle Polish:
          • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “blacha”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
          • Wiesław Morawski (19.07.2022), “BLACHA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
        • Historic dictionaries:
        • Dialectal dictionaries:
          • Małgorzata Kapusta (2017), “blacha”, in Mowa mieszkańców pogranicza Mazowsza (na przykładzie gminy Głowaczów w powiecie kozienickim) (in Polish), Warsaw: Elipsa, →ISBN, page 74
          • Halina Świderska (1929), “blaχa”, in Dialekt Księstwa Łowickiego (in Polish), Warsaw, →ISBN, page 90
          • Józefa Kobylińska (2001), “blacha lub lmn. blachy”, in Marian Kucała, editor, Słownik gwary gorczańskiej (zagórzańskiej)‎[15] (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, →ISBN, page 7

        Silesian

        Alternative forms

        Etymology

          Inherited from Old Polish blacha.

          Pronunciation

          • IPA(key): /ˈbla.xa/
          • Audio:(file)
          • Rhymes: -axa
          • Syllabification: bla‧cha

          Noun

          blacha f (diminutive blaszka, related adjective blachowy)

          1. sheet metal (metal worked into a thin, flat sheet, used widely as construction material and raw material for a multitude of industrial products; it is thicker than foil and thinner than plate)
          2. (cooking) hob, stovetop
          3. (cooking) baking sheet, baking tray

          Declension

          Declension of blacha
          singular plural
          nominative blacha blachy
          genitive blachy blachōw
          dative blasze blachōm
          accusative blachã blachy
          instrumental blachōm blachami/blachōma
          locative blasze blachach
          vocative blacho blachy

          Further reading

          • blacha in dykcjonorz.eu
          • blacha in silling.org
          • Henryk Jaroszewicz (2022), “blacha”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 64
          • Aleksandra Wencel (2023), “blacha”, in Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski, page 62
          • Eugeniusz Kosmała (2023), “blacha”, in Dykcjōnôrz Polsko-Ślonskiy (in Silesian), b, page 54
          • Michał Przywara (c. 1900), “blacha”, in Narzecza śląskie napisał ks. Michał Przywara. C. Słownik‎[16]