bilmək
See also: bilmek
Azerbaijani
| Cyrillic | билмәк | |
|---|---|---|
| Arabic | بیلمک | |
Etymology
Inherited from Old Anatolian Turkish بلمك (bilmäk, “to know”), from Proto-Turkic *bil-.[1] Cognate with
Old Turkic 𐰋𐰃𐰠 (b²il² /bil-/, “to know”), Turkish bilmek, Crimean Tatar bilmek, Uzbek bilmoq (“to know”). Kazakh білу (bilüw, “to know”), Tatar белү (belü)
Pronunciation
- IPA(key): [bilˈmæç], [-æj]
- (Absheron) IPA(key): [bilˈmej] (as if spelled *bilmey)
- (Tabriz) IPA(key): [bilˈmɑx], [bylˈmɑx] (as if spelled *bilmaq or *bülmaq)[2]
Audio (Baku): (file) - Hyphenation: bil‧mək
Verb
bilmək
- (transitive) to know
- bildiyim qədər ― as far as I know
- mən biləni (colloquial) ― as far as I know
- Çox yaşayan çox bilməz, çox yer gəzən çox bilər
- It's not necessarily the person who has lived a long time that knows a lot, but rather the one who has been to many places.
- (literally, “One who lives long won't know a lot, one who travels many places will know.”)
- (transitive) to be able
- 1906, Sultan Mejid Qanizade, Allah xofu:
- Muzdur Məşədi Əsgər rusca danışmaq bilmirdi.
- Farmworker Məşədi Əsgər couldn't speak Russian.
- Muzdur Məşədi Əsgər rusca danışmaq bilmirdi.
- (transitive) to consider, view
- 1911, Yusif Vazir Chamanzaminli, Zeynal Bəy:
- Pоlis məmurları şəhərin zahir görünüşünü bir təhər qaydaya salmağa var qüvvələrini sərf еtmişdilər və indi də şəhərin halını qubеrnatоra rövnəqli surətdə göstərməyi hər kəs özünə müqəddəs bir vəzifə bilirdi.
- Police authorities made every effort to put the appearance of the city in order and everyone considered it to be their holy duty to show to the governor the condition of the city in magnificent light now.
- Pоlis məmurları şəhərin zahir görünüşünü bir təhər qaydaya salmağa var qüvvələrini sərf еtmişdilər və indi də şəhərin halını qubеrnatоra rövnəqli surətdə göstərməyi hər kəs özünə müqəddəs bir vəzifə bilirdi.
- (intransitive) to falsely assume, to mistakenly believe something (only when used with elə).
- Mən elə bilirdim ki biz artıq evdəyik ― I thought we were already home [though we were not].
Usage notes
- Bilmək is never used in the sense 'to know someone'; the verb used in the latter sense is instead tanımaq.
Conjugation
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Derived terms
- bildirmək (“to let know; to notify”)
- bildiriş (“notification”)
- bilgi (“information; knowledge”)
- bilik (“knowledge”)
- biliklik (“encyclopedia”)
- bilinmək (“to be/become known”)
- dəyərbilməz (“unthankful; not knowing gratitude”)
- qədirbilməz (“unthankful; not knowing gratitude”)
References
- Orucov, Əliheydər, editor (2006), “bilmək”, in Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti [Explanatory Dictionary of the Azerbaijani Language][1] (in Azerbaijani), 2nd edition, volume 1, Baku: Şərq-Qərb, pages 305-306
- ^ Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*bil-”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8), Leiden; Cologne; New York: E.J. Brill
- ^ Haneda, Koichi (2009—2010), “bilmək”, in لغات لهجهی تبریز [Vocabulary of Tabrizi Dialect] (in Persian), Tabriz: یاران, →ISBN, page 94
Khalaj
| Perso-Arabic | بیلمَک | |
|---|---|---|
Etymology
From Proto-Turkic *bil- (“to know”).
Pronunciation
- IPA(key): [bilˈmæk], [bi̞lˈmæk], [bɪlˈmæk], [bʏ̜lˈmæk], [bʏlˈmæk], [bʊlˈmæk]
- (Xarrâbî) IPA(key): [bɪlˈmæk]
Verb
bilmək (third-person singular aorist bilür, second person singular imperative bili)
- to know
- to understand, to comprehend
- to learn
- to be able, to can
Conjugation
| Positive | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| infinitive | bilmək | |||||||
| verbal noun | bilmə | |||||||
| verbal adverb | bildü | |||||||
| repeated verbal adverb | bilü | |||||||
| impersonal participle | bilgülü, bilən | |||||||
| personal participle | bildük | |||||||
| perfective participle | bilmüş | |||||||
| necessitative participle | bilgülük, bilməlüg, bilməlü | |||||||
| optative / imprecative participle | bilgür | |||||||
| singular | plural | |||||||
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | |||
| mən | sən | ô | biz | siz | ullar | |||
| indicative | aorist | simple | bilüm | bilü̂ñ | bilür | bilümüz | bilüñüz | bilülər |
| aorist past / past imperfect | bilür-ərtüm | bilür-ərtü̂ñ | bilür-ərti | bilür-ərtük | bilür-ərtüñüz | bilür-ərtilər | ||
| perfect continuous | bilür-əmüşəm | bilür-əmüşəñ | bilür-əmüş | bilür-əmüşək | bilür-əmüşəñüz | bilür-əmüşəllər | ||
| present | simple | bilüyôrım | bilüyôrııñ | bilüyôr, bilüyôrı | bilüyôrıq | bilüyôrıñız | bilüyullar | |
| past progressive | bilüyôr-artım | bilüyôr-artııñ | bilüyôr-artı | bilüyôr-artıq | bilüyôr-artıñız | bilüyôr-aortılar | ||
| perfect progressive | bilüyôr-amışam | bilüyôr-amışañ | bilüyôr-amış | bilüyôr-amışaq | bilüyôr-amışañız | bilüyôr-amışallar | ||
| past | form 1 | bildüm | bildü̂ñ | bildi | bildük | bildüñüz | bildilər | |
| form 2 | bilitüm, biltüm | bilitü̂ñ, biltü̂ñ | biliti, bilti | bilitük, biltük | bilitüñüz, biltüñüz | bilitilər, biltilər | ||
| perfect | simple | bilmüşəm | bilmüşəñ | bilmüş | bilmüşək | bilmüşəñüz | bilmüşəllər | |
| pluperfect | bilmüş-ərtüm | bilmüş-ərtü̂ñ | bilmüş-ərti | bilmüş-ərtük | bilmüş-ərtüñüz | bilmüş-ərtilər | ||
| perfect pluperfect | bilmüş-əmüşəm | bilmüş-əmüşəñ | bilmüş-əmüş | bilmüş-əmüşək | bilmüş-əmüşəñüz | bilmüş-əmüşəllər | ||
| conditional | bilsəm | bilsəñ | bilsə | bilsək | bilsəñüz | bilsələr | ||
| intentional | biligəm, bilgəm | biligəñ, bilgəñ | biligə, bilgə | biligək, bilgək | biligəñüz, bilgəñüz | biligələr, bilgələr | ||
| imperative | bilidüm, bildüm | bili, bil | bilitə, biltə | bilidük, bildük | bilidü̂ñ, bildü̂ñ | bilitələr, biltələr | ||
| Negative | ||||||||
| infinitive | bilməmək | |||||||
| singular | plural | |||||||
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | |||
| mən | sən | ô | biz | siz | ullar | |||
| indicative | aorist | simple | bilməm | bilməñ | bilməz | bilməmüz | bilməñüz | bilməzlər |
| aorist past / past imperfect | bilməz-ərtüm | bilməz-ərtü̂ñ | bilməz-ərti | bilməz-ərtük | bilməz-ərtüñüz | bilməz-ərtilər | ||
| perfect continuous | bilməz-əmüşəm | bilməz-əmüşəñ | bilməz-əmüş | bilməz-əmüşək | bilməz-əmüşəñüz | bilməz-əmüşəllər | ||
| present | simple | bilməyôrım | bilməyôrııñ | bilməyôr, bilməyôrı | bilməyôrıq | bilməyôrıñız | bilməyullar | |
| past progressive | bilməyôr-artım | bilməyôr-artııñ | bilməyôr-artı | bilməyôr-artıq | bilməyôr-artıñız | bilməyôr-artılar | ||
| perfect progressive | bilməyôr-amışam | bilməyôr-amışañ | bilməyôr-amış | bilməyôr-amışaq | bilməyôr-amışañız | bilməyôr-amışallar | ||
| past | bilmədüm | bilmədü̂ñ | bilmədi | bilmədük | bilmədüñüz | bilmədilər | ||
| perfect | basic | bilmədükəm | bilmədükəñ | bilmədük | bilmədükək | bilmədükəñüz | bilmədükəllər | |
| pluperfect | bilmədük-ərtüm | bilmədük-ərtü̂ñ | bilmədük-ərti | bilmədük-ərtük | bilmədük-ərtüñüz | bilmədük-ərtilər | ||
| perfect pluperfect | bilmədük-əmüşəm | bilmədük-əmüşəñ | bilmədük-əmüş | bilmədük-əmüşək | bilmədük-əmüşəñüz | bilmədük-əmüşəllər | ||
| conditional | bilməsəm | bilməsəñ | bilməsə | bilməsək | bilməsəñüz | bilməsələr | ||
| intentional | bilməgəm | bilməgəñ | bilməgə | bilməgək | bilməgəñüz | bilməgələr | ||
| imperative | bilmədüm | bilmə | bilmətə | bilmədük | bilmədü̂ñ | bilmətələr | ||
References
- Doerfer, Gerhard (1980), Wörterbuch des Chaladsch (Dialekt von Charrab) [Khalaj dictionary] (in German), Budapest: Akadémiai Kiadó
- Doerfer, Gerhard (1988), Grammatik des Chaladsch [Grammar of Khalaj] (in German), Wiesbaden: Harrassowitz, →ISBN, →OCLC
Categories:
- Azerbaijani terms derived from Old Anatolian Turkish
- Azerbaijani terms inherited from Proto-Turkic
- Azerbaijani terms inherited from Old Anatolian Turkish
- Azerbaijani terms derived from the Proto-Turkic root *bil-
- Azerbaijani terms derived from Proto-Turkic
- Azerbaijani terms with IPA pronunciation
- Azerbaijani terms with audio pronunciation
- Azerbaijani lemmas
- Azerbaijani verbs
- Azerbaijani transitive verbs
- Azerbaijani terms with collocations
- Azerbaijani terms with usage examples
- Azerbaijani terms with quotations
- Azerbaijani intransitive verbs
- az:Thinking
- Khalaj terms inherited from Proto-Turkic
- Khalaj terms derived from Proto-Turkic
- Khalaj terms with IPA pronunciation
- Khalaj lemmas
- Khalaj verbs
- Khalaj verbs with aorist in -ür
- Khalaj verbs with imperative in -i