bać

See also: Appendix:Variations of "bac"

Old Polish

Alternative forms

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *bojàti. First attested in the second half of the 14th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /baːt͡ɕʲ/
    • IPA(key): (15th CE) /bɒt͡ɕʲ/

    Verb

    bać impf

    1. (reflexive with się, attested in Southern Borderlands, Lesser Poland, Masovia) to be afraid, to fear [with genitive ‘of what’; or with infinitive ‘to do what’]
      Synonym: lękać się
      • 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎[2], volume I, Lviv, page 99:
        Abyscze sze nye bogely ne timveritis (timorem... eorum ne timueritis I Pet 3, 14)
        [Abyście sie nie bojeli ne timveritis (timorem... eorum ne timueritis I Pet 3, 14)]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 26, 5, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Acz vstawø przeciwo mne grodi, ne bødze se bacz serce moie (non timebit cor meum)
        [Acz ustawią przeciwo mnie grody, nie będzie sie bać sierce moje (non timebit cor meum)]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 9, 5, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        I wpuscil w usta moia pene nowe, pastnkø bogu naszemu. Vzrzø mnodzi y bødø se bacz y bødø pwacz w gospodna (et timebunt et sperabunt in domino)
        [I wpuścił w usta moja pienie nowe, piastnkę Bogu naszemu. Uźrzą mnodzy i będą sie bać, i będą pwać w Gospodna (et timebunt et sperabunt in Domino)]
      • 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116‎transliteration, transcription, Warsaw, page 292:
        Szvyathloscz bosza ogarnąla ony i baly szyą boyasznyą vyelyką (timuerunt timore magno Luc 2, 9)
        [Światłość boża ogarnęła ony i bali się bojaźnią wieliką (timuerunt timore magno Luc 2, 9)]
      • Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎transliteration, transcription, Krakow, page 11 b:
        On gego [g]grosz ne bal szø gest byl
        [On jego groz nie bał się jest był]
      • 1922 [End of the 14th century], Jan Łoś, editor, Początki piśmiennictwa polskiego. (Przegląd zabytków językowych)‎[3], page 232:
        […] gesc wam boyøcym sye boga wsznydze
        [ […] jeść wam bojącym sie Boga wznidzie]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 64, 8, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Zamøczø se pogani y bacz se bødø, gisz przebiwaiø na conczoch, od znamon twogich (turbabuntur gentes et timebunt, qui habitant terminos, a signis tuis)
        [Zamącą sie pogani i bać sie będą, jiż przebywają na końcoch, od znamion twojich (turbabuntur gentes et timebunt, qui habitant terminos, a signis tuis)]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 42:
        Czvdzego drapycz szą nye boyą (aliena rapere non formidant)
        [Cudzego drapić się nie boją (aliena rapere non formidant)]
      • 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[4], [5], [6], volume XXII, page 235:
        Boymisch syą, bichom pichą krolewstwa nyebyeskyego nye straczily
        [Bojmyż się, bychom pychą krolewstwa niebieskiego nie stracili]
    2. (reflexive with się) to be afraid for; to worry, to fret [with o (+ accusative) ‘for what’]
      Synonym: lękać się
      • 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[7], [8], [9], volume XXII, page 248:
        Czlowyek, czsso nawyączey myluge, o tho syą bogi nawyączey y ląka
        [Człowiek, czso nawięcej miłuje, o to się boji nawięcej i lęka]

    Derived terms

    adjective
    noun
    • bojeźliwość
    adjective
    • bojaźny

    Descendants

    • Polish: bać, boć się (Zagórze)
    • Silesian: bŏć

    References

    Polish

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish bać.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈbat͡ɕ/
      • bać się:(file)
      • Audio 2:(file)
      • Rhymes: -at͡ɕ
      • Syllabification: bać
      • Homophone: Bać

      Verb

      bać impf (frequentative (dialectal) bojać)

      1. (reflexive with się) to fear, to be afraid [with genitive ‘of what’ or infinitive ‘to do what’]
        Synonyms: see Thesaurus:bać się
        bać się Boga ― to fear God
        bać się ciemności ― to be afraid of the dark
        bać się konkurencji ― to be afraid of competition
        bać się konsekwencji ― to be afraid of consequences
        bać się ośmieszenia ― to be afraid of ridicule
        bać się podejmować decyzję ― to be afraid to make a decision
        bać się przyszłości ― to fear the future
        bać się śmierci ― to be afraid of death
        bać się reformy ― to be afraid of change
        bać się ryzyka ― to be afraid of a risk
        Boję się tego egzaminu, bo prawie się do niego nie uczyłem. ― I am afraid of this exam, because I haven't studied for it almost at all.
        • 1911, Rozalia Brzezińska, Czytanki drugie‎[10], Warszawa: W. Łazarski, page 13:
          Żabeczka‎ ‎zielona‎ ‎po‎ ‎krzakach‎ ‎skakała,
          Wojtusia,‎ ‎bocianka,‎ ‎oj,‎ ‎bała‎ ‎się,‎ ‎bała!‎ ‎ […]
          The green frog was jumping around the bushes,
          Wojtuś, the little stork, oh, she was afraid, she was afraid! […]
        • 2016, Julia Fiedorczuk, Bliskie kraje‎[11], Marginesy, chapter "W drodze", section 2:
          Boi się, ciągle się boi, że zanim zacznie być żywa, wszystko się skończy.
          She is afraid, she is always afraid, that before she starts to live, everything will end.
        1. (intransitive, Central Greater Poland, Kalisz, Western Lublin, Eastern Lublin, Lublin Voivodeship, Podlachia) synonym of bać się
        2. (transitive, Podhale, Rabka-Zdrój) synonym of bać się
      2. (reflexive with się) to fear, to be afraid for, to worry about something [with o (+ accusative) ‘for what’]
        bać się o dzieci ― to fear for the children
      3. (reflexive with się, in the negative, Central Greater Poland, Kórnik, Gądki, Suwałki, Northern Borderlands, Lithuania, sometimes ironic) to not doubt; to be sure

      Conjugation

      Conjugation of bać impf
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive bać
      present tense 1st boję boimy
      2nd boisz boicie
      3rd boi boją
      impersonal boi się
      past tense 1st bałem,
      -(e)m bał
      bałam,
      -(e)m bała
      bałom1,
      -(e)m bało
      baliśmy,
      -(e)śmy bali
      bałyśmy,
      -(e)śmy bały
      2nd bałeś,
      -(e)ś bał
      bałaś,
      -(e)ś bała
      bałoś1,
      -(e)ś bało
      baliście,
      -(e)ście bali
      bałyście,
      -(e)ście bały
      3rd bał bała bało bali bały
      impersonal bano
      future tense 1st będę bał, będę bać będę bała, będę bać będę bało1, będę bać będziemy bali, będziemy bać będziemy bały, będziemy bać
      2nd będziesz bał, będziesz bać będziesz bała, będziesz bać będziesz bało1, będziesz bać będziecie bali, będziecie bać będziecie bały, będziecie bać
      3rd będzie bał, będzie bać będzie bała, będzie bać będzie bało, będzie bać będą bali, będą bać będą bały, będą bać
      impersonal będzie bać się
      conditional 1st bałbym,
      bym bał
      bałabym,
      bym bała
      bałobym1,
      bym bało
      balibyśmy,
      byśmy bali
      bałybyśmy,
      byśmy bały
      2nd bałbyś,
      byś bał
      bałabyś,
      byś bała
      bałobyś1,
      byś bało
      balibyście,
      byście bali
      bałybyście,
      byście bały
      3rd bałby,
      by bał
      bałaby,
      by bała
      bałoby,
      by bało
      baliby,
      by bali
      bałyby,
      by bały
      impersonal bano by
      imperative 1st niech boję bójmy
      2nd bój bójcie
      3rd niech boi niech boją
      less common forms
      pluperfect
      (dated, literary)
      1st bałem był bałam była bałom było1 baliśmy byli bałyśmy były
      2nd bałeś był bałaś była bałoś było1 baliście byli bałyście były
      3rd bał był bała była bało było bali byli bały były
      past conditional
      (dated, literary)
      1st byłbym bał byłabym bała byłobym bało1 bylibyśmy bali byłybyśmy bały
      2nd byłbyś bał byłabyś bała byłobyś bało1 bylibyście bali byłybyście bały
      3rd byłby bał byłaby bała byłoby bało byliby bali byłyby bały
      active adjectival participle bojący bojąca bojące bojący bojące
      contemporary adverbial participle bojąc
      verbal noun banie

      1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.

      Synonyms

      Regional synonyms of bać (“to fear”)
      view map; edit data
      Dialect groupDialectLocationWords
      Standardbać
      Middle Polishbáć
      Greater PolandBory TucholskieTucholabojać
      Central Greater PolandKaliszbać
      Siekierki Wielkiebojeć
      Chełmno-DobrzyńChełmica Dużaboić
      Chrostkowoboić
      Ostrowiteboić
      KuyaviaChodeczbojać
      Dąbrowicebojać
      Koneckbojać
      Lubraniecbojać
      Redecz Wielkibojać
      Sułkowobojać
      Wistka Królewskabojać
      Southern Greater PolandKrobiabojéć
      Lesznobojeć
      Rawiczbojéć
      Western Greater PolandPrzemętbojać
      MasoviaFar MasovianMokrylasbojać
      Przasnyszbojeć
      Różanbojać
      Masuriabojeć
      Szczytnobojać
      Near MasovianBudziszynbojać
      Drwalewbojać
      Grobicebojać
      Jagodnebojać
      Krężelbojać
      Rososzkabojać
      Sułkowicebojać
      Zalesiebojać
      Łukowiecbojać
      Podlachiabać
      Bielsk Countyboić
      Drohiczynboić
      OstródaOlsztynekbojać
      Lesser PolandLasoviaTarnobrzegbáć, bôjać
      Masovian BorderlandKozienicebojać
      PrzemyślSan riverbojać
      SieradzRadomskobojeć
      Wieluńbojeć
      Western LublinBełżycebojać
      Wronówbojać
      Western Lublin dialect, Eastern Lublin dialectLublin Voivodeshipbać
      GoralPodhaleRabka-Zdrójbać
      This table shows various regional forms in the Polish language.

      Derived terms

      interjection

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), bać is one of the most used words in Polish, appearing 0 times in scientific texts, 1 time in news, 3 times in essays, 23 times in fiction, and 95 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 122 times, making it the 491st most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      1. ^ Ida Kurcz (1990), “bać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 17

      Further reading

      • Modern Standard Polish:
        • “bać się”, in Wielki słownik języka polskiego‎[12] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • “bać”, in Polish dictionaries at PWN‎[13] (in Polish)
        • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “bać się”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[14], 4. online edition, Warszawa
        • bać się in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
      • Middle Polish:
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “bać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • Paweł Kupiszewski (09.12.2021), “BAĆ SIĘ, *BAĆ, *BOJAĆ SIĘ, BOIĆ SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
      • Historic dictionaries:
      • Dialectal dictionaries:
        • Jan Karłowicz (1900), “bać się”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 34