arı

See also: Appendix:Variations of "ari"

Azerbaijani

Other scripts
Cyrillic ары
Arabic آری

Pronunciation

  • IPA(key): [ɑˈɾɯ]
  • Audio (Baku):(file)

Etymology 1

    Inherited from Proto-Turkic *ārï (“bee”).[1]

    Noun

    arı (definite accusative arını, plural arılar)

    1. bee
    Declension
    Declension of arı
    singular plural
    nominative arıarılar
    definite accusative arınıarıları
    dative arıyaarılara
    locative arıdaarılarda
    ablative arıdanarılardan
    definite genitive arınınarıların
    Possessive forms of arı
    nominative
    singular plural
    mənim (“my”) arım arılarım
    sənin (“your”) arın arıların
    onun (“his/her/its”) arısı arıları
    bizim (“our”) arımız arılarımız
    sizin (“your”) arınız arılarınız
    onların (“their”) arısı or arıları arıları
    accusative
    singular plural
    mənim (“my”) arımı arılarımı
    sənin (“your”) arını arılarını
    onun (“his/her/its”) arısını arılarını
    bizim (“our”) arımızı arılarımızı
    sizin (“your”) arınızı arılarınızı
    onların (“their”) arısını or arılarını arılarını
    dative
    singular plural
    mənim (“my”) arıma arılarıma
    sənin (“your”) arına arılarına
    onun (“his/her/its”) arısına arılarına
    bizim (“our”) arımıza arılarımıza
    sizin (“your”) arınıza arılarınıza
    onların (“their”) arısına or arılarına arılarına
    locative
    singular plural
    mənim (“my”) arımda arılarımda
    sənin (“your”) arında arılarında
    onun (“his/her/its”) arısında arılarında
    bizim (“our”) arımızda arılarımızda
    sizin (“your”) arınızda arılarınızda
    onların (“their”) arısında or arılarında arılarında
    ablative
    singular plural
    mənim (“my”) arımdan arılarımdan
    sənin (“your”) arından arılarından
    onun (“his/her/its”) arısından arılarından
    bizim (“our”) arımızdan arılarımızdan
    sizin (“your”) arınızdan arılarınızdan
    onların (“their”) arısından or arılarından arılarından
    genitive
    singular plural
    mənim (“my”) arımın arılarımın
    sənin (“your”) arının arılarının
    onun (“his/her/its”) arısının arılarının
    bizim (“our”) arımızın arılarımızın
    sizin (“your”) arınızın arılarınızın
    onların (“their”) arısının or arılarının arılarının
    Derived terms

    References

    1. ^ Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*ārɨ”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8)‎[1], Leiden, New York, Köln: E.J. Brill

    Etymology 2

    From Proto-Turkic *arïg. Cognate with Chuvash ирт (irt, “to clean”), Chuvash ырӑ (yră, “good”).

    Adjective

    arı (comparative daha arı, superlative ən arı) (archaic)

    1. clean
    2. clear; bright
      Synonyms: duru, aydın, parlaq
      aydan arı, sudan duru ― brighter than the moon, clearer than water
    3. pure
      Synonyms: təmiz, saf, xalis, pak

    Further reading

    Salar

    Etymology

    Inherited from Proto-Turkic *arïg, ultimately from Proto-Turkic *arï- (“to be clean”). Cognate to Azerbaijani and Turkish arı, Turkmen arassa.

    Pronunciation

    • (Xunhua, Qinghai; Ili, Xinjiang) IPA(key): /ɑrɨ/

    Adjective

    arı (comparative arıraq, superlative arıcük)

    1. clean

    Derived terms

    See also

    Adjectives
    sox issi kiçi ulı yemen yaççuq acı datli
    aşaq bixi xısqa uzın esgi yañı az köp
    leşgi yoğan aruq semüs arı lanzaq yaş xarı
    yaxın yiraq xısqa uzaq ax qara kiçi cadaq
    yoxba xaluñ durı qoy giya düz yumul ağır
    qaranqu yaruq dar kön serek sıx mişaq xıttı
    zen güy çix piş ciñ yalğan qurı öyşi

    References

    • 林莲云 [Lin Lianyun] (1992), “arı”, in 撒拉汉汉撒拉词汇 [Salar-Chinese, Chinese-Salar Vocabulary], 成都 [Chéngdū]: 四川民族出版社, →ISBN, page 10
    • Yakup, Abdurishid (2002), “arı”, in An Ili Salar Vocabulary: Introduction and a Provisional Salar-English Lexicon‎[3], Tokyo: University of Tokyo, →ISBN, page 43
    • Ma, Chengjun; Han, Lianye; Ma, Weisheng (December 2010), “arı”, in 米娜瓦尔·艾比布拉 [Minavar Abibra], editor, 撒维汉词典 [Sā-Wéi-Hàn cídiǎn, Salar-Uyghur-Chinese dictionary] (in Chinese), 1st edition, Beijing, →ISBN, page 19
    • 马伟 [Ma Wei] (2016), “arı”, in 濒危语言——撒拉语研究 [Endangered Languages ​​- Salar Language Studies], 青海 [Qīnghǎi, Qinghai]: 青海师范大学 [Qinghai Normal University], unpublished finalized project manuscript (国家社会科学基金项目结项稿, 定稿; National Social Science Fund of China), page 294

    Turkish

    Pronunciation

    • IPA(key): /aˈɾɯ/
    • Audio:(file)
    • Hyphenation: a‧rı

    Etymology 1

      Inherited from Ottoman Turkish آری (arı), from Proto-Turkic *ārï (“bee, wasp”).[1][2][3]

      Noun

      arı (definite accusative arıyı, plural arılar)

      1. bee
      Declension
      Declension of arı
      singular plural
      nominative arı arılar
      definite accusative arıyı arıları
      dative arıya arılara
      locative arıda arılarda
      ablative arıdan arılardan
      genitive arının arıların
      Possessive forms
      nominative
      singular plural
      1st singular arım arılarım
      2nd singular arın arıların
      3rd singular arısı arıları
      1st plural arımız arılarımız
      2nd plural arınız arılarınız
      3rd plural arıları arıları
      definite accusative
      singular plural
      1st singular arımı arılarımı
      2nd singular arını arılarını
      3rd singular arısını arılarını
      1st plural arımızı arılarımızı
      2nd plural arınızı arılarınızı
      3rd plural arılarını arılarını
      dative
      singular plural
      1st singular arıma arılarıma
      2nd singular arına arılarına
      3rd singular arısına arılarına
      1st plural arımıza arılarımıza
      2nd plural arınıza arılarınıza
      3rd plural arılarına arılarına
      locative
      singular plural
      1st singular arımda arılarımda
      2nd singular arında arılarında
      3rd singular arısında arılarında
      1st plural arımızda arılarımızda
      2nd plural arınızda arılarınızda
      3rd plural arılarında arılarında
      ablative
      singular plural
      1st singular arımdan arılarımdan
      2nd singular arından arılarından
      3rd singular arısından arılarından
      1st plural arımızdan arılarımızdan
      2nd plural arınızdan arılarınızdan
      3rd plural arılarından arılarından
      genitive
      singular plural
      1st singular arımın arılarımın
      2nd singular arının arılarının
      3rd singular arısının arılarının
      1st plural arımızın arılarımızın
      2nd plural arınızın arılarınızın
      3rd plural arılarının arılarının
      Predicative forms
      singular plural
      1st singular arıyım arılarım
      2nd singular arısın arılarsın
      3rd singular arı
      arıdır
      arılar
      arılardır
      1st plural arıyız arılarız
      2nd plural arısınız arılarsınız
      3rd plural arılar arılardır
      Derived terms

      Etymology 2

      Inherited from Ottoman Turkish آری (arı), from Proto-Turkic *arïg (“clean, pure”) from *ạrï- (“to be clean, to clean, to purify”) +‎ *-g.[4][5][6] Cognate with Azerbaijani arı, Khakas арығ (arığ), Shor арығ (arïɣ), Tuvan арыг (arıg), Kazakh ару (aruw), Kyrgyz аруу (aruu), Southern Altai ару (aru), Tatar ару (aru), Tuvan арыг (arıg), Yakut ыраас (ïraas).

      Adjective

      arı

      1. clean, pure
        Synonyms: temiz, pak
      Declension
      Predicative forms of arı
      present tense
      positive declarative positive interrogative
      ben (I am) arıyım arı mıyım?
      sen (you are) arısın arı mısın?
      o (he/she/it is) arı / arıdır arı mı?
      biz (we are) arıyız arı mıyız?
      siz (you are) arısınız arı mısınız?
      onlar (they are) arı(lar) arı(lar) mı?
      past tense
      positive declarative positive interrogative
      ben (I was) arıydım arı mıydım?
      sen (you were) arıydın arı mıydın?
      o (he/she/it was) arıydı arı mıydı?
      biz (we were) arıydık arı mıydık?
      siz (you were) arıydınız arı mıydınız?
      onlar (they were) arıydılar arı mıydılar?
      indirect past
      positive declarative positive interrogative
      ben (I was) arıymışım arı mıymışım?
      sen (you were) arıymışsın arı mıymışsın?
      o (he/she/it was) arıymış arı mıymış?
      biz (we were) arıymışız arı mıymışız?
      siz (you were) arıymışsınız arı mıymışsınız?
      onlar (they were) arıymışlar arı mıymışlar?
      conditional
      positive declarative positive interrogative
      ben (if I) arıysam arı mıysam?
      sen (if you) arıysan arı mıysan?
      o (if he/she/it) arıysa arı mıysa?
      biz (if we) arıysak arı mıysak?
      siz (if you) arıysanız arı mıysanız?
      onlar (if they) arıysalar arı mıysalar?

      For negative forms, use the appropriate form of değil.

      Derived terms

      References

      1. ^ Clauson, Gerard (1972), “arı:”, in An Etymological Dictionary of pre-thirteenth-century Turkish, Oxford: Clarendon Press, →ISBN, →OCLC, page 196
      2. ^ Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*ārï”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8), Leiden; Cologne; New York: E.J. Brill
      3. ^ Nişanyan, Sevan (2002–), “arı¹”, in Nişanyan Sözlük
      4. ^ Clauson, Gerard (1972), “arı:-”, in An Etymological Dictionary of pre-thirteenth-century Turkish, Oxford: Clarendon Press, →ISBN, →OCLC, page 198
      5. ^ Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003), “*ạrɨ-”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8), Leiden; Cologne; New York: E.J. Brill
      6. ^ Nişanyan, Sevan (2002–), “arı²”, in Nişanyan Sözlük

      Further reading