-akade

Murui Huitoto

Alternative forms

Pronunciation

  • IPA(key): [-akadɛ]

Suffix

-akade

  1. Used to form desiderative verbs.

Conjugation

Conjugation of -akade
Nonfuture indicative Future indicative
affirmative negative affirmative negative
m f m f m f m f
1st sg -akadɨkue -akañedɨkue 1st sg -akaitɨkue -akañeitɨkue
2nd sg -akado -akañedo 2nd sg -akaito -akañeito
3rd sg anim1) -akadɨmɨe -akadɨñaiño -akañedɨmɨe -akañedɨñaiño 3rd sg anim1) -akaitɨmɨe -akaitɨñaiño -akañeitɨmɨe -akañeitɨñaiño
1st du -akadɨkoko -akadɨkaɨñaɨ -akañedɨkoko -akañedɨkaɨñaɨ 1st du -akaitɨkoko -akaitɨkaɨñaɨ -akañeitɨkoko -akañeitɨkaɨñaɨ
2nd du -akadomɨko -akadomɨñoɨ -akañedomɨko -akañedomɨñoɨ 2nd du -akaitomɨko -akaitomɨñoɨ -akañeitomɨko -akañeitomɨñoɨ
3rd du anim1) -akadaɨmaiaɨ -akadaɨñuaɨ -akañedaɨmaiaɨ -akañedaɨñuaɨ 3rd du anim1) -akaitaɨmaiaɨ -akaitaɨñuaɨ -akañeitaɨmaiaɨ -akañeitaɨñuaɨ
1st pl -akadɨkaɨ -akañedɨkaɨ 1st pl -akaitɨkaɨ -akañeitɨkaɨ
2nd pl -akadomoɨ -akañedomoɨ 2nd pl -akaitomoɨ -akañeitomoɨ
3rd pl anim1) -akadɨmakɨ -akañedɨmakɨ 3rd pl anim1) -akaitɨmakɨ -akañeitɨmakɨ
3rd neut -akade -akañede 3rd neut -akaite -akañeite
Imperative Apprehensive Passive Negative passive Overlap
simple immediate prohibitive nonfuture future nonfuture future
-aka!
-akano!
-akanokai! -akañeno! -akaiza! -akaga -akayɨ -akañega -akañeyɨ -akakana
Conditional Agentive nominal
real hypothetical immediate negative m f
-akaia -akana -akakaina -akañenia -akaraɨma -akaraɨño
Affirmative nominal 2) Negative nominal
nonfuture I nonfuture II nonfuture III nonfuture IV future nonfuture future
absolutive -akaa -akaya -akaja -akana -akaye -akañena -akañeye
Show case inflection of nominals
nominative -akaadɨ -akayadɨ -akajadɨ -akanadɨ -akayedɨ -akañenadɨ -akañeyedɨ
accusative -akaana -akayana -akajana -akanana -akayena -akañenana -akañeyena
locative -akaamo -akayamo -akajamo -akanamo -akayemo -akañenamo -akañeyemo
ablative -akaamona -akayamona -akajamona -akanamona -akayemona -akañenamona -akañeyemona
instrumental -akaado -akayado -akajado -akanado -akayedo -akañenado -akañeyedo
causal -akaari -akayari -akajari -akanari -akayeri -akañenari -akañeyeri
privative -akaanino -akayanino -akajanino -akananino -akayenino -akañenanino -akañeyenino
sequential -akaanona -akayanona -akajanona -akananona -akayenona -akañenanona -akañeyenona

1) The animate 3rd person inflections are only used when the animacy of the subject needs to be emphasised. Otherwise, the neutral 3rd singular is used.
2) Not all types of nonfuture nominalisers may be attestable depending on the verb.
*) Same-time forms may be formed from any indicative form by adding the ending -mo directly to the inflected form.
**) The evidentiality markers -dɨ, -za and -ta may be added to any indicative form.

Derived terms

References

  • Katarzyna Izabela Wojtylak (2017), A grammar of Murui (Bue): a Witotoan language of Northwest Amazonia.‎[1], Townsville: James Cook University press (PhD thesis), page 356