zdanie

Old Polish

Etymology

    From zdać + -anie. First attested in the beginning of the fifteenth century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /zdaɲɛː/
    • IPA(key): (15th CE) /zdaɲe/

    Noun

    zdanie n

    1. (attested in Greater Poland) act of transferring real estate and power of attorney to conduct the case in court
      • 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 26:
        Przyszla yedna nyewyastha przed gayny sząd y gyesth szwe gymyenye y szwą rzecz wszdala... A gdysz yusze tha nyewyastha tho vczynyla szdanye, poszla za masz y umarla
        [Przyszła jedna niewiasta przed gajny sąd i jest swe jimienie i swą rzecz wzdała... A gdyż juże ta niewiasta to uczyniła zdanie, poszła za mąż i umarła]
    2. (attested in Masovia) verbal noun of zdać (“to schedule”) (to determine a date)
      • 1950 [1479], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1477, Warsaw:
        Jako Szkorvpka... voythem nye byl, kyedi szelcze v mne byly o szdanye dna
        [Jako Skorupka... wojtem nie był, kiedy selce u mnie byli o zdanie dnia]
    3. (attested in Lesser Poland) sentence (judgement passed by a judge or court)
      • 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎[2], Lesser Poland, page 3:
        Lvpyesze... ma dacz (sc. sędzia) temv, ktori gego o nyesprawiedlyve zdanye wyzwal (in falsa pronuntiatione evocavit) kv stolv wyszszemv
        [Łupieże... ma dać (sc. sędzia) temu, ktory jego o niesprawiedliwe zdanie wyzwał (in falsa pronuntiatione evocavit) ku stołu wyszszemu]
    4. request for process
      • 1868 [1444], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[3], volume XIV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 142:
        Iudex... sentenciavit... Nikel... in suo lucro iuxta ipsius deputacionem al. podlug yego sdanya
        [Iudex... sentenciavit... Nikel... in suo lucro iuxta ipsius deputacionem al. podług jego zdania]
    verbs

    Descendants

    • Polish: zdanie
    • Silesian: zdanie

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish zdanie. By surface analysis, zdać + -anie.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈzda.ɲɛ/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -aɲɛ
      • Syllabification: zda‧nie

      Noun

      zdanie n (diminutive zdanko, related adjective zdaniowy)

      1. (countable, grammar) sentence (grammatically complete series of words consisting of a subject and predicate)
        Synonym: sentencja
      2. (countable) mind, take (judgment, opinion, or view)
        Synonyms: opinia, pogląd
        1. (countable, Far Masovian, Ciechanów) synonym of przekonanie
        zmienić zdanie ― to change one's mind
      3. (countable, logic) proposition (assertion which may be considered true or false)
        Synonym: sąd
      4. (countable, music) phrase (four-bar part of a musical piece constituting a logical whole)
      5. (countable, Eastern Lublin, Hrubieszów County, education) synonym of stopień / ocena
      6. (uncountable, Near Masovian, Garwolin, Kielce, Jasice, Podhale) synonym of zdolność / zdatność / talent [(Kielce) with do (+ genitive) ‘for what’]

      Declension

      Declension of zdanie
      singular plural
      nominative zdanie zdania
      genitive zdania zdań
      dative zdaniu zdaniom
      accusative zdanie zdania
      instrumental zdaniem zdaniami
      locative zdaniu zdaniach
      vocative zdanie zdania

      Derived terms

      nouns
      • część zdania
      • równoważnik zdania
      • zdanie analityczne
      • zdanie apodyktyczne
      • zdanie egzystencjalne
      • zdanie wtrącone
      phrases
      • nie ma dwóch zdań
      prepositions
      verbs

      Noun

      zdanie n

      1. (uncountable) verbal noun of zdać

      Declension

      Declension of zdanie
      singular
      nominative zdanie
      genitive zdania
      dative zdaniu
      accusative zdanie
      instrumental zdaniem
      locative zdaniu
      vocative zdanie

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), zdanie is one of the most used words in Polish, appearing 30 times in scientific texts, 23 times in news, 38 times in essays, 19 times in fiction, and 12 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 122 times, making it the 496th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      1. ^ Ida Kurcz (1990), “zdanie”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 2, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 762

      Further reading