uruezitate

Murui Huitoto

Etymology

From uruezide (“to be pregnant”) +‎ -tate.

Pronunciation

  • IPA(key): [ˈuɾuwɛθitatɛ]
  • Hyphenation: u‧ru‧e‧zi‧ta‧te

Verb

uruezitate

  1. (transitive) to impregnate
    • 2008 [1978], Huitoto Murui Bible, 2nd edition, Mateo 1:18:
      Naimɨe mɨcorɨ dɨga naiñaiño nia iñenia, Jesiñamui Joreño ie uaido naiñaiñona uruesitate.
      When she still wasn't married to him, the Holy Spirit impregnated her with its voice.

Conjugation

Conjugation of uruezitate
Nonfuture indicative Future indicative
affirmative negative affirmative negative
m f m f m f m f
1st sg uruezitatɨkue uruezitañedɨkue 1st sg uruezitaitɨkue uruezitañeitɨkue
2nd sg uruezitato uruezitañedo 2nd sg uruezitaito uruezitañeito
3rd sg anim1) uruezitatɨmɨe uruezitatɨñaiño uruezitañedɨmɨe uruezitañedɨñaiño 3rd sg anim1) uruezitaitɨmɨe uruezitaitɨñaiño uruezitañeitɨmɨe uruezitañeitɨñaiño
1st du uruezitatɨkoko uruezitatɨkaɨñaɨ uruezitañedɨkoko uruezitañedɨkaɨñaɨ 1st du uruezitaitɨkoko uruezitaitɨkaɨñaɨ uruezitañeitɨkoko uruezitañeitɨkaɨñaɨ
2nd du uruezitatomɨko uruezitatomɨñoɨ uruezitañedomɨko uruezitañedomɨñoɨ 2nd du uruezitaitomɨko uruezitaitomɨñoɨ uruezitañeitomɨko uruezitañeitomɨñoɨ
3rd du anim1) uruezitataɨmaiaɨ uruezitataɨñuaɨ uruezitañedaɨmaiaɨ uruezitañedaɨñuaɨ 3rd du anim1) uruezitaitaɨmaiaɨ uruezitaitaɨñuaɨ uruezitañeitaɨmaiaɨ uruezitañeitaɨñuaɨ
1st pl uruezitatɨkaɨ uruezitañedɨkaɨ 1st pl uruezitaitɨkaɨ uruezitañeitɨkaɨ
2nd pl uruezitatomoɨ uruezitañedomoɨ 2nd pl uruezitaitomoɨ uruezitañeitomoɨ
3rd pl anim1) uruezitatɨmakɨ uruezitañedɨmakɨ 3rd pl anim1) uruezitaitɨmakɨ uruezitañeitɨmakɨ
3rd neut uruezitate uruezitañede 3rd neut uruezitaite uruezitañeite
Imperative Apprehensive Passive Negative passive Overlap
simple immediate prohibitive nonfuture future nonfuture future
uruezita!
uruezitano!
uruezitanokai! uruezitañeno! uruezitaiza! uruezitaka uruezitayɨ uruezitañega uruezitañeyɨ uruezitakana
Conditional Agentive nominal
real hypothetical immediate negative m f
uruezitaia uruezitana uruezitakaina uruezitañenia uruezitaraɨma uruezitaraɨño
Affirmative nominal 2) Negative nominal
nonfuture I nonfuture II nonfuture III nonfuture IV future nonfuture future
absolutive uruezitaa uruezitaya uruezitaja uruezitana uruezitaye uruezitañena uruezitañeye
Show case inflection of nominals
nominative uruezitaadɨ uruezitayadɨ uruezitajadɨ uruezitanadɨ uruezitayedɨ uruezitañenadɨ uruezitañeyedɨ
accusative uruezitaana uruezitayana uruezitajana uruezitanana uruezitayena uruezitañenana uruezitañeyena
locative uruezitaamo uruezitayamo uruezitajamo uruezitanamo uruezitayemo uruezitañenamo uruezitañeyemo
ablative uruezitaamona uruezitayamona uruezitajamona uruezitanamona uruezitayemona uruezitañenamona uruezitañeyemona
instrumental uruezitaado uruezitayado uruezitajado uruezitanado uruezitayedo uruezitañenado uruezitañeyedo
causal uruezitaari uruezitayari uruezitajari uruezitanari uruezitayeri uruezitañenari uruezitañeyeri
privative uruezitaanino uruezitayanino uruezitajanino uruezitananino uruezitayenino uruezitañenanino uruezitañeyenino
sequential uruezitaanona uruezitayanona uruezitajanona uruezitananona uruezitayenona uruezitañenanona uruezitañeyenona

1) The animate 3rd person inflections are only used when the animacy of the subject needs to be emphasised. Otherwise, the neutral 3rd singular is used.
2) Not all types of nonfuture nominalisers may be attestable depending on the verb.
*) Same-time forms may be formed from any indicative form by adding the ending -mo directly to the inflected form.
**) The evidentiality markers -dɨ, -za and -ta may be added to any indicative form.

References

  • Shirley Burtch (1983), Diccionario Huitoto Murui (Tomo I) (Linguistica Peruana No. 20)‎[1] (in Spanish), Yarinacocha, Peru: Instituto Lingüístico de Verano, page 251