poczesny

See also: Poczesny and Poczęsny

Old Polish

Alternative forms

  • poczestny

Etymology

    From poczcić + -ny. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /pɔt͡ʃʲɛsniː/
    • IPA(key): (15th CE) /pɔt͡ʃʲɛsni/

    Adjective

    poczesny (derived adverb pocześnie)

    1. (attested in Lesser Poland) honorable, esteemed, venerable, respected
      • 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[1], [2], [3], volume I, page XXXIX:
        Naklad na riczerzskye rzeczy poczesszny yest
        [Nakład na rycerskie rzeczy poczesny jest]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 71, 14, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Poczestne ymø gich przed nim
        [Poczestne imię jich przed nim]
      1. (attested in Masovia) used as a title of respect; honorable, esteemed
    2. modest
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[4], page 22:
        [W] posczyw dzyevycza Maryya byla szylno smyerna a barzo poczesna
        [[W] pościu dziewica Maryja była silno śmierna a barzo poczesna]
    3. pristine, pure, virgin
      • 1880-1894 [XV med.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎[5], volume V, page 272:
        Currite, filie..., adite virginalem thalamum, ingredimini, si potestis, pudicum, w poczesną, sororis vestre cu[bu]biculum losznyczą
        [Currite, filie..., adite virginalem thalamum, ingredimini, si potestis, pudicum, w poczesną, sororis vestre cu[bu]biculum łożnicę]
    4. appropriate, apt; due, owed
      • 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 28, 4:
        A then szye gyey podyal opyekaldnykyem bycz, a nye vczynyl poczeszna lyczba
        [A ten sie jej podjął opiekaldnikiem być, a nie uczynił poczesną liczbę]
    5. legitimate, legal
      • 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 31, 2:
        Gdy masz bydlil szwoyą zoną poczeszną w malzenstwe
        [Gdy mąż bydlił z swoją żoną poczesną w małżeństwie]

    Derived terms

    adjectives
    • pocześliwy
    nouns
    • poczesność
    • wieniec poczestny
    adverbs
    • pocześliwie
    nouns
    • pocześliwość

    Descendants

    • Polish: poczesny

    References

    Polish

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish poczesny. By surface analysis, poczcić + -ny.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /pɔˈt͡ʂɛs.nɘ/
      • Rhymes: -ɛsnɘ
      • Syllabification: po‧czes‧ny
      • Homophone: Poczesny

      Adjective

      poczesny (comparative pocześniejszy, superlative najpocześniejszy, derived adverb pocześnie)

      1. (literary) honorable, reputable, stately
        Synonyms: okazały, zaszczytny
      2. (archaic) synonym of czcigodny
      3. (Middle Polish) decent, honest
        Synonyms: obyczajny, uczciwy
      4. (Middle Polish) synonym of urodziwy

      Declension

      Declension of poczesny (hard)
      singular plural
      masculine animate masculine inanimate feminine neuter virile (= masculine personal) non-virile
      nominative/vocative poczesny poczesna poczesne pocześni poczesne
      genitive poczesnego poczesnej poczesnego poczesnych
      dative poczesnemu poczesnej poczesnemu poczesnym
      accusative poczesnego poczesny poczesną poczesne poczesnych poczesne
      instrumental poczesnym poczesną poczesnym poczesnymi
      locative poczesnym poczesnej poczesnym poczesnych

      Derived terms

      adjectives
      • niepoczesny
      nouns
      adjectives
      verbs

      Further reading

      • “poczesny”, in Wielki słownik języka polskiego‎[6] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “poczesny”, in Polish dictionaries at PWN‎[7] (in Polish)
      • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “POCZESNY”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
      • Marek Kunicki-Goldfinger (25.09.2018), “POCZESNY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]