pisarz

Old Polish

Etymology

    From pisać + -arz. First attested in 1391.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /pʲisaːr̝/
    • IPA(key): (15th CE) /pʲisɒr̝/

    Noun

    pisarz m animacy unattested (related adjective pisarzów or pisarski)

    1. (attested in Greater Poland, Masovia) writer (person who writes, deals with writing, copying on someone's behalf, an official in a court, city or prince's office)
      • 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎[2], Lubiń, page 67:
        Pyszarz scriba
        [Pisarz scriba]
      • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 25:
        Pysaarz sandowi (scriptor causarum, var. notarius seu scriptor)... oczrzedzą prawvyącye szą... myenycz maa
        [Pisarz sądowy (scriptor causarum, var. notarius seu scriptor)... oczrzedzią prawujące się... mienić ma]
      • 1874-1891 [c. 1420], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[3], [4], [5], volume XXIV, page 86:
        Ideo omnis scriba doctus in regno celorum similis est patri familias wszelky mysztrz nawczony, wszelky doctor albo pyszarz w crolewszthwe nebeszkem rowni yeszth oczczw czeladnemw (Mat 13, 52)
        [Ideo omnis scriba doctus in regno celorum similis est patri familias wszelki mistrz nauczony, wszelki doktor albo pisarz w krolewstwie niebieskiem rowny jest oćcu czeladnemu (Mat 13, 52)]
    2. (attested in Greater Poland) writer (master trained in a monastery)
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 121v:
        Scriba est nomen officii eyn schrifftweyser mystrz navczony w zakonye pyszarz
        [Scriba est nomen officii eyn schrifftweyser mistrz nauczony w zakonie pisarz]

    Derived terms

    nouns
    • nawyszy pisarz
    • pisarstwo
    • pisarz ziemski
    • pisarzowa

    Descendants

    • Polish: pisarz
    • Silesian: pisŏrz

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish pisarz. By surface analysis, pisać + -arz. Compare Czech písař, Kashubian pisôrz, Lower Sorbian pisaŕ, Serbo-Croatian pisar, Carpathian Rusyn писар (pysar), and Ukrainian писар (pysar).

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈpi.saʂ/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -isaʂ
      • Syllabification: pi‧sarz

      Noun

      pisarz m pers (female equivalent pisarka, related adjective pisarski)

      1. writer (person who writes or produces literary work)
        Synonym: literat
      2. (historical) clerk (in city offices, royal chancelleries, etc.: an official serving as a secretary)
        Synonym: kancelista
        1. (Podhale, Rabka-Zdrój) wedding official (comically and solemnly official functioning in a dance with the bride)
          pisarz weselny ― wedding clerk
        2. (Kuyavia, Redecz Kalny) reaper hazer (one who hazes a reaper through a passage of rites)
      3. (obsolete) copyist (person who makes copies of books in a monastery or privately)
        Synonyms: kopista, przepisywacz

      Declension

      Declension of pisarz
      singular plural
      nominative pisarz pisarze
      genitive pisarza pisarzy, pisarzów
      dative pisarzowi pisarzom
      accusative pisarza pisarzy, pisarzów
      instrumental pisarzem pisarzami
      locative pisarzu pisarzach
      vocative pisarzu pisarze

      Derived terms

      adjectives
      adverbs
      • pisarsko

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), pisarz is one of the most used words in Polish, appearing 12 times in scientific texts, 21 times in news, 27 times in essays, 4 times in fiction, and 3 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 67 times, making it the 968th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      1. ^ Ida Kurcz (1990), “pisarz”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 370

      Further reading

      • Modern Standard Polish:
        • “pisarz”, in Wielki słownik języka polskiego‎[6] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • “pisarz”, in Polish dictionaries at PWN‎[7] (in Polish)
        • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “pisarz”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[8], 4. online edition, Warszawa
      • Middle Polish:
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “pisarz”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • “PISARZ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 20.01.2023
      • Historic dictionaries:
      • Dialectal dictionaries:
        • Jan Karłowicz (1906), “pisarz”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 4: P, Kraków: Akademia Umiejętności, page 110