koń

See also: Appendix:Variations of "kon"

Lower Sorbian

Noun

koń m anim

  1. superseded spelling of kóń

Declension

Declension of koń
singular dual plural
nominative koń konja konje
genitive konja konjowu konjow
dative konjoju konjoma konjam
accusative konja konjowu konje, konjow
instrumental konjom konjoma konjami
locative konju konjoma konjach

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *kòňь. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /kɔ(ː)ɲ/
    • IPA(key): (15th CE) /kɔɲ/, /koɲ/

    Noun

    koń m animal (diminutive konik, augmentative koniowy or koński)

    1. (attested in Greater Poland, Masovia) horse (hoofed mammal, Equus ferus caballus, often used throughout history for riding and draft work)
      • 1959 [1386], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 3, Poznań:
        Czso Krziwosandowi vkradzoni kone, tego Sandziwog vzitka ne ma
        [Czso Krzywosądowi ukradziony konie, tego Sędziwoj użytka nie ma]
      • 1921 [1466], Kazimierz Tymieniecki, editor, Wolność kmieca na Mazowszu w wieku XV‎[2], Masovia, page 39:
        Jako... ya czeladzy ksadza proboszczowey we dwdzesthu kony nye odbyl gwalthem
        [Jako... ja czeladzi księdza proboszczowej we dwudziestu koni nie odbił gwałtem]
      • 1440, rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza z rękopisu znajdującego się w zbiorach Biblioteki Klasztornej oo. Paulinów na Jasnej Górze pod sygn. II 25 z r. 1444, page 89r:
        Equirea uel equaria uel equaricia sunt greges equuorum proprie stado cony
        [Equirea uel equaria uel equaricia sunt greges equuorum proprie stado koni]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 4r:
        Adaquare wesseren id est ad aquam ducere konye napogycz
        [Adaquare wesseren id est ad aquam ducere konie napoić]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 10v:
        Antela est cingulus vel quod ante pectus equi tenditur eyn vorbog an eynem sattel pothpaszny pasz v konyą vel pothpyerszny pasz
        [Antela est cingulus vel quod ante pectus equi tenditur eyn vorbog an eynem sattel podpaszny pas u konia vel podpierśny pas]
    2. The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
      1. pile, heap, stack
      2. (attested in Kuyavia, Masovia) corruption of Latin cōnus
        • 1878-1889 [1241], Archiwum Komisji Historycznej‎[3], volume IV, Kujavia, Masovia, page 35:
          A superiori riuulo, ubi con seu cumulus lapidum vlg. nuncupatus
          [A superiori riuulo, ubi koń seu cumulus lapidum vlg. nuncupatus]

    Derived terms

    nouns
    verbs
    • trzepać konie impf
    nouns

    Descendants

    • Polish: koń
    • Silesian: kōń

    References

    Polish

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish koń.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈkɔɲ/
      • Audio 1:(file)
      • Audio 2:(file)
      • Audio 3:(file)
      • Rhymes: -ɔɲ
      • Syllabification: koń
      • Homophone: Koń

      Noun

      koń m animal (diminutive konik or (dialectal) koniaszek or (dialectal) koniszek or (dialectal) koniś or (dialectal) koniuś or (dialectal) konyszek, augmentative konisko or (dialectal) koniowina or (dialectal) końsko or (dialectal) kóniosko, related adjective koński)

      1. horse (hoofed mammal, Equus ferus caballus, often used throughout history for riding and draft work)
      2. (chess) knight (chess piece, often in the shape of a horse's head, that is moved two squares in one direction and one at right angles to that direction in a single move, leaping over any intervening pieces)
        Synonym: skoczek
      3. (gymnastics) horse (piece of equipment with a body on two or four legs, approximately four feet high, sometimes (pommel horse) with two handles on top)
      4. ticket salesperson
      5. horse (children's toy resembling a horse)
      6. (in the plural) horse-drawn carriage
      7. (archaic, collective) horserider and horse
      8. (obsolete, education, Warsaw, school slang) F (bad or failing grade)
        Synonym: jedynka
      9. (obsolete) lazy person
        Synonym: leniwiec
      10. (obsolete) type of siege engine similar to a battering ram
      11. (Middle Polish) type of torture device

      Declension

      Declension of koń
      singular plural
      nominative koń konie
      genitive konia koni
      dative koniowi koniom
      accusative konia konie
      instrumental koniem końmi
      locative koniu koniach
      vocative koniu konie
      Attested dialectal forms of koń
      singular plural
      nominative — —
      genitive — —
      dative — —
      accusative — —
      instrumental — koniami1,2,3, koniumi4, kóniami5
      locative — —
      vocative — —

      1Central Greater Poland (Ostrów Wielkopolski, Ołobok).
      2Masuria.
      3Western Kraków (Siedlec Duży).
      4Central Greater Poland (Mielżyn).
      5Eastern Greater Poland (Szołajdy).

      Derived terms

      adjectives
      adverbs
      • co koń wyskoczy
      nouns
      phrases
      proverbs
      verbs

      See also

      Chess pieces in Polish · bierki szachowe (layout · text)
      ♚ ♛ ♜ ♝ ♞ ♟
      król hetman, królowa, królówka, dama wieża goniec, laufer, giermek skoczek, koń, konik pion, pionek

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), koń is one of the most used words in Polish, appearing 15 times in scientific texts, 11 times in news, 3 times in essays, 28 times in fiction, and 25 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 82 times, making it the 781st most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      1. ^ Ida Kurcz (1990), “koń”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 194

      Further reading

      • Modern Standard Polish:
        • “koń”, in Wielki słownik języka polskiego‎[5] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • “konie”, in Wielki słownik języka polskiego‎[6] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • “koń”, in Polish dictionaries at PWN‎[7] (in Polish)
        • koń in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
        • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “koń”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[8], 4. online edition, Warszawa
      • Middle Polish:
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “koń”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • “KOŃ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 27.03.2023
      • Historic dictionaries:
      • Dialectal dictionaries:
        • Jan Karłowicz (1901), “koń”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 2: F do K, Kraków: Akademia Umiejętności, page 421