haya

See also: Haya, һауа, and Һауа

English

Etymology 1

From Spanish haya, from Old Spanish haya, from Latin [materia] fāgea (“hay wood”).

Noun

haya (plural hayas)

  1. A beech tree, especially a Mexican beech (Fagus mexicana).
Translations

Etymology 2

Noun

haya

  1. (Judaism) Alternative form of chaya.

Anagrams

Cebuano

Noun

haya

  1. a wake; a period after a person's death before the body is buried, in some cultures accompanied by a party

Central Bikol

Pronunciation

  • IPA(key): /ˈhajaʔ/ [ˈha.jaʔ]
  • IPA(key): /ˈʔajaʔ/ [ˈʔa.jaʔ] (h-dropping)
  • Hyphenation: ha‧ya

Noun

hayà (Basahan spelling ᜑᜌ)

  1. wail
    Synonyms: ngaringi, uka, agagha

Derived terms

  • maghaya
  • pahaya

Chavacano

Alternative forms

Pronunciation

IPA(key): /d͡ʒaja/ [d͡ʒa.ja]

  • Hyphenation: ha‧ya

Verb

haya

  1. (man-type verb) to wail

Japanese

Romanization

haya

  1. Rōmaji transcription of はや

Laz

Pronoun

haya

  1. Latin spelling of ჰაჲა (haya)

Lushootseed

Verb

haya

  1. alternative form of hay

Old Javanese

Pronunciation

  • IPA(key): /ˈhaja/
  • Rhymes: -ja, -a
  • Hyphenation: ha‧ya

Etymology 1

Borrowed from Sanskrit हय (haya, “horse”).

Noun

haya

  1. horse
    Synonyms: ajaran, ajar-ajaran, aśwa, ghoṭaka, jaran, kuda, tuṅgaṅan, turaga, turaṅga, turaṅgama, uṇḍakan, wāhana, wāji
Alternative forms

Etymology 2

Noun

haya

  1. alternative form of aya

Further reading

  • "haya" in P.J. Zoetmulder with the collaboration of S.O. Robson, Old Javanese-English Dictionary. 's-Gravenhage: M. Nijhoff, 1982.

Quechua

Alternative forms

Adjective

haya

  1. spicy, hot, tasty

Noun

haya

  1. hot spice

Declension

Declension of haya
singular plural
nominative haya hayakuna
accusative hayata hayakunata
dative hayaman hayakunaman
genitive hayap hayakunap
locative hayapi hayakunapi
terminative hayakama hayakunakama
ablative hayamanta hayakunamanta
instrumental hayawan hayakunawan
comitative hayantin hayakunantin
abessive hayannaq hayakunannaq
comparative hayahina hayakunahina
causative hayarayku hayakunarayku
benefactive hayapaq hayakunapaq
associative hayapura hayakunapura
distributive hayanka hayakunanka
exclusive hayalla hayakunalla
Possessive forms of haya
ñuqap - first-person singular
ñuqap (my) singular plural
nominative hayay hayaykuna
accusative hayayta hayaykunata
dative hayayman hayaykunaman
genitive hayaypa hayaykunap
locative hayaypi hayaykunapi
terminative hayaykama hayaykunakama
ablative hayaymanta hayaykunamanta
instrumental hayaywan hayaykunawan
comitative hayaynintin hayaykunantin
abessive hayayninnaq hayaykunannaq
comparative hayayhina hayaykunahina
causative hayayrayku hayaykunarayku
benefactive hayaypaq hayaykunapaq
associative hayaypura hayaykunapura
distributive hayayninka hayaykunanka
exclusive hayaylla hayaykunalla
qampa - second-person singular
qampa (your) singular plural
nominative hayayki hayaykikuna
accusative hayaykita hayaykikunata
dative hayaykiman hayaykikunaman
genitive hayaykipa hayaykikunap
locative hayaykipi hayaykikunapi
terminative hayaykikama hayaykikunakama
ablative hayaykimanta hayaykikunamanta
instrumental hayaykiwan hayaykikunawan
comitative hayaykintin hayaykikunantin
abessive hayaykinnaq hayaykikunannaq
comparative hayaykihina hayaykikunahina
causative hayaykirayku hayaykikunarayku
benefactive hayaykipaq hayaykikunapaq
associative hayaykipura hayaykikunapura
distributive hayaykinka hayaykikunanka
exclusive hayaykilla hayaykikunalla
paypa - third-person singular
paypa (his/her/its) singular plural
nominative hayan hayankuna
accusative hayanta hayankunata
dative hayanman hayankunaman
genitive hayanpa hayankunap
locative hayanpi hayankunapi
terminative hayankama hayankunakama
ablative hayanmanta hayankunamanta
instrumental hayanwan hayankunawan
comitative hayanintin hayankunantin
abessive hayanninnaq hayankunannaq
comparative hayanhina hayankunahina
causative hayanrayku hayankunarayku
benefactive hayanpaq hayankunapaq
associative hayanpura hayankunapura
distributive hayaninka hayankunanka
exclusive hayanlla hayankunalla
ñuqanchikpa - first-person inclusive plural
ñuqanchikpa (our(incl)) singular plural
nominative hayanchik hayanchikkuna
accusative hayanchikta hayanchikkunata
dative hayanchikman hayanchikkunaman
genitive hayanchikpa hayanchikkunap
locative hayanchikpi hayanchikkunapi
terminative hayanchikkama hayanchikkunakama
ablative hayanchikmanta hayanchikkunamanta
instrumental hayanchikwan hayanchikkunawan
comitative hayanchiknintin hayanchikkunantin
abessive hayanchikninnaq hayanchikkunannaq
comparative hayanchikhina hayanchikkunahina
causative hayanchikrayku hayanchikkunarayku
benefactive hayanchikpaq hayanchikkunapaq
associative hayanchikpura hayanchikkunapura
distributive hayanchikninka hayanchikkunanka
exclusive hayanchiklla hayanchikkunalla
ñuqaykup - first-person exclusive plural
ñuqaykup (our(excl)) singular plural
nominative hayayku hayaykukuna
accusative hayaykuta hayaykukunata
dative hayaykuman hayaykukunaman
genitive hayaykupa hayaykukunap
locative hayaykupi hayaykukunapi
terminative hayaykukama hayaykukunakama
ablative hayaykumanta hayaykukunamanta
instrumental hayaykuwan hayaykukunawan
comitative hayaykuntin hayaykukunantin
abessive hayaykunnaq hayaykukunannaq
comparative hayaykuhina hayaykukunahina
causative hayaykurayku hayaykukunarayku
benefactive hayaykupaq hayaykukunapaq
associative hayaykupura hayaykukunapura
distributive hayaykunka hayaykukunanka
exclusive hayaykulla hayaykukunalla
qamkunap - second-person plural
qamkunap (your(pl)) singular plural
nominative hayaykichik hayaykichikkuna
accusative hayaykichikta hayaykichikkunata
dative hayaykichikman hayaykichikkunaman
genitive hayaykichikpa hayaykichikkunap
locative hayaykichikpi hayaykichikkunapi
terminative hayaykichikkama hayaykichikkunakama
ablative hayaykichikmanta hayaykichikkunamanta
instrumental hayaykichikwan hayaykichikkunawan
comitative hayaykichiknintin hayaykichikkunantin
abessive hayaykichikninnaq hayaykichikkunannaq
comparative hayaykichikhina hayaykichikkunahina
causative hayaykichikrayku hayaykichikkunarayku
benefactive hayaykichikpaq hayaykichikkunapaq
associative hayaykichikpura hayaykichikkunapura
distributive hayaykichikninka hayaykichikkunanka
exclusive hayaykichiklla hayaykichikkunalla
paykunap - third-person plural
paykunap (their) singular plural
nominative hayanku hayankukuna
accusative hayankuta hayankukunata
dative hayankuman hayankukunaman
genitive hayankupa hayankukunap
locative hayankupi hayankukunapi
terminative hayankukama hayankukunakama
ablative hayankumanta hayankukunamanta
instrumental hayankuwan hayankukunawan
comitative hayankuntin hayankukunantin
abessive hayankunnaq hayankukunannaq
comparative hayankuhina hayankukunahina
causative hayankurayku hayankukunarayku
benefactive hayankupaq hayankukunapaq
associative hayankupura hayankukunapura
distributive hayankunka hayankukunanka
exclusive hayankulla hayankukunalla

See also

Spanish

Pronunciation

 

  • Audio (Colombia):(file)
  • Rhymes: -aʝa
  • Syllabification: ha‧ya
  • Homophones: aya, (ll-y neutralization) halla

Etymology 1

Inherited from Old Spanish faya, from Latin [materia] fāgea, from fāgus, from Proto-Italic *fāgos, from Proto-Indo-European *bʰeh₂ǵos. Compare Galician and Portuguese faia.

Noun

haya f (plural hayas)

  1. beech, beech tree
Usage notes
  • Before feminine nouns beginning with stressed /ˈa/ like haya, the singular definite article takes the form of el (otherwise reserved for masculine nouns) instead of the usual la: el haya. This includes the contracted forms al and del (instead of a la and de la, respectively): al haya, del haya.
    This also applies to the indefinite article, which takes the form of un, which is otherwise used with masculine nouns (although the standard feminine form una also occurs): un haya or una haya. The same is true with determiners algún/alguna and ningún/ninguna, as well as for numerals ending with 1 (e.g., veintiún/veintiuna).
    However, if another word intervenes between the article and the noun, the usual feminine singular articles and determiners (la, una etc.) are used: la mejor haya, una buena haya.
  • In these cases, el and un are not masculine but feminine, deriving from Latin illa and una, respectively, even though they are identical in form to the corresponding masculine singular articles. Thus, they are allomorphs of the feminine singular articles la and una.
  • The use of these allomorphs does not change the gender agreement of the adjectives modifying the feminine noun: el haya única, un(a) haya buena.
  • In the plural, the usual feminine plural articles and determiners (las, unas, etc.) are always used.
Derived terms

Etymology 2

Inherited from Latin habeam, first-person singular present active subjunctive of habeō (“to have, hold”).

Verb

haya

  1. inflection of haber:
    1. first/third-person singular present subjunctive
    2. third-person singular imperative
    Alternative form: haiga

Further reading

Swahili

Pronunciation

Etymology 1

    Borrowed from Arabic هَيَّا (hayyā).[1]

    Interjection

    haya

    1. come on! now then! make haste!
    2. okay, alright

    Etymology 2

      Borrowed from Arabic حَيَاء (ḥayāʔ).[2]

      Noun

      haya class IX (plural haya class X)

      1. shame, modesty, bashfulness

      Etymology 3

        See the etymology of the corresponding lemma form.

        Adjective

        haya

        1. ma class(VI) inflected form of hii

        References

        1. ^ Baldi, Sergio (30 November 2020), Dictionary of Arabic Loanwords in the Languages of Central and East Africa (Handbuch der Orientalistik; Erste Abteilung: Der Nahe und der Mittlere Osten; 145), Leiden • Boston: Brill, →ISBN, page 85 Nr. 754a
        2. ^ Baldi, Sergio (30 November 2020), Dictionary of Arabic Loanwords in the Languages of Central and East Africa (Handbuch der Orientalistik; Erste Abteilung: Der Nahe und der Mittlere Osten; 145), Leiden • Boston: Brill, →ISBN, page 85 Nr. 755

        Tagalog

        Pronunciation

        • (Standard Tagalog) IPA(key): /ˈhajaʔ/ [ˈhaː.jɐʔ]
        • Rhymes: -ajaʔ
        • Syllabification: ha‧ya

        Noun

        hayà (Baybayin spelling ᜑᜌ)

        1. consenting; toleration (of an act)
          Synonyms: konsente, pagkonsente, baya, pagpapabaya, payag, pagpayag
        2. neglect; abandonment
          Synonyms: pabaya, pagpapabaya
        3. threatening gesture using one's hand
        4. sheaf of cut stalks of grain laid temporarily on the ground after harvesting

        Derived terms

        See also

        Further reading

        • “haya”, in Pambansang Diksiyonaryo | Diksiyonaryo.ph, 2018

        Tboli

        Adverb

        haya

        1. tomorrow

        Turkish

        Etymology 1

          Inherited from Ottoman Turkish حيا (ḥayā), from Arabic حَيَاء (ḥayāʔ).

          Noun

          haya (definite accusative hayayı, plural hayalar)

          1. modesty, chaste
          Declension
          Declension of haya
          singular plural
          nominative haya hayalar
          definite accusative hayayı hayaları
          dative hayaya hayalara
          locative hayada hayalarda
          ablative hayadan hayalardan
          genitive hayanın hayaların
          Possessive forms
          nominative
          singular plural
          1st singular hayam hayalarım
          2nd singular hayan hayaların
          3rd singular hayası hayaları
          1st plural hayamız hayalarımız
          2nd plural hayanız hayalarınız
          3rd plural hayaları hayaları
          definite accusative
          singular plural
          1st singular hayamı hayalarımı
          2nd singular hayanı hayalarını
          3rd singular hayasını hayalarını
          1st plural hayamızı hayalarımızı
          2nd plural hayanızı hayalarınızı
          3rd plural hayalarını hayalarını
          dative
          singular plural
          1st singular hayama hayalarıma
          2nd singular hayana hayalarına
          3rd singular hayasına hayalarına
          1st plural hayamıza hayalarımıza
          2nd plural hayanıza hayalarınıza
          3rd plural hayalarına hayalarına
          locative
          singular plural
          1st singular hayamda hayalarımda
          2nd singular hayanda hayalarında
          3rd singular hayasında hayalarında
          1st plural hayamızda hayalarımızda
          2nd plural hayanızda hayalarınızda
          3rd plural hayalarında hayalarında
          ablative
          singular plural
          1st singular hayamdan hayalarımdan
          2nd singular hayandan hayalarından
          3rd singular hayasından hayalarından
          1st plural hayamızdan hayalarımızdan
          2nd plural hayanızdan hayalarınızdan
          3rd plural hayalarından hayalarından
          genitive
          singular plural
          1st singular hayamın hayalarımın
          2nd singular hayanın hayalarının
          3rd singular hayasının hayalarının
          1st plural hayamızın hayalarımızın
          2nd plural hayanızın hayalarınızın
          3rd plural hayalarının hayalarının
          Predicative forms
          singular plural
          1st singular hayayım hayalarım
          2nd singular hayasın hayalarsın
          3rd singular haya
          hayadır
          hayalar
          hayalardır
          1st plural hayayız hayalarız
          2nd plural hayasınız hayalarsınız
          3rd plural hayalar hayalardır

          Etymology 2

            Inherited from Ottoman Turkish خایه, from Classical Persian خَایَه (xāya).

            Noun

            haya (definite accusative hayayı, plural hayalar)

            1. testicle
              Synonyms: er bezi, testis, taşak
            Declension
            Declension of haya
            singular plural
            nominative haya hayalar
            definite accusative hayayı hayaları
            dative hayaya hayalara
            locative hayada hayalarda
            ablative hayadan hayalardan
            genitive hayanın hayaların
            Possessive forms
            nominative
            singular plural
            1st singular hayam hayalarım
            2nd singular hayan hayaların
            3rd singular hayası hayaları
            1st plural hayamız hayalarımız
            2nd plural hayanız hayalarınız
            3rd plural hayaları hayaları
            definite accusative
            singular plural
            1st singular hayamı hayalarımı
            2nd singular hayanı hayalarını
            3rd singular hayasını hayalarını
            1st plural hayamızı hayalarımızı
            2nd plural hayanızı hayalarınızı
            3rd plural hayalarını hayalarını
            dative
            singular plural
            1st singular hayama hayalarıma
            2nd singular hayana hayalarına
            3rd singular hayasına hayalarına
            1st plural hayamıza hayalarımıza
            2nd plural hayanıza hayalarınıza
            3rd plural hayalarına hayalarına
            locative
            singular plural
            1st singular hayamda hayalarımda
            2nd singular hayanda hayalarında
            3rd singular hayasında hayalarında
            1st plural hayamızda hayalarımızda
            2nd plural hayanızda hayalarınızda
            3rd plural hayalarında hayalarında
            ablative
            singular plural
            1st singular hayamdan hayalarımdan
            2nd singular hayandan hayalarından
            3rd singular hayasından hayalarından
            1st plural hayamızdan hayalarımızdan
            2nd plural hayanızdan hayalarınızdan
            3rd plural hayalarından hayalarından
            genitive
            singular plural
            1st singular hayamın hayalarımın
            2nd singular hayanın hayalarının
            3rd singular hayasının hayalarının
            1st plural hayamızın hayalarımızın
            2nd plural hayanızın hayalarınızın
            3rd plural hayalarının hayalarının
            Predicative forms
            singular plural
            1st singular hayayım hayalarım
            2nd singular hayasın hayalarsın
            3rd singular haya
            hayadır
            hayalar
            hayalardır
            1st plural hayayız hayalarız
            2nd plural hayasınız hayalarsınız
            3rd plural hayalar hayalardır

            References

            Venda

            Etymology

            From Common Bantu *ìkáájà. Cognate with Zulu ikhaya.

            Noun

            haya

            1. home

            Yanomam

            Etymology

            Cognate to Yanomamö haya.

            Noun

            haya (unclassified holonym; singulative haya a, dual haya kipë, plural haya pë)

            1. deer

            References

            • Perri Ferreira, Helder (2017), Yanomama Clause Structure‎[1], volume 1, Utrecht: LOT, →ISBN, page 115

            Yanomamö

            Etymology

            Cognate to Yanomam haya.

            Noun

            haya

            1. deer, Odocoileus virginianus

            References

            • Lizot, Jacques (2004), Diccionario enciclopédico de la lengua yãnomãmɨ [Encyclopedic dictionary of the Yanomamö language]‎[2] (in Spanish), Vicariato apostólico de Puerto Ayacucho, →ISBN

            Yoruba

            Etymology

            From English hire.

            Pronunciation

            • IPA(key): /há.jà/

            Verb

            háyà

            1. to rent; to hire