gruby
See also: Gruby
Polish
Alternative forms
- ruby (Middle Polish)
- hruby (Middle Polish; or Podhale, Zakopane, Rabka-Zdrój)
- chruby (Podhale, Chochołów)
Etymology
Etymology tree
Inherited from Old Polish gruby, from Old East Slavic грубъ (grubŭ), from Proto-Slavic *grǫbъ. Doublet of gręby and hruby. Compare Kashubian grëbi and Silesian hruby.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈɡru.bɘ/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈɡru.bɨ/
- (Lesser Poland):
- (Western Lublin) IPA(key): [ˈɡru.bɘ]
- (Eastern Lublin) IPA(key): [ˈɡru.bɘ]
- (Goral):
- (Zagórze) IPA(key): [ˈɡru.bɘ]
Audio: (file) - Rhymes: -ubɘ
- Syllabification: gru‧by
- Homophone: Gruby
Adjective
gruby (comparative grubszy, superlative najgrubszy, derived adverb grubo)
- thick (of an object)
- Antonym: cienki
- fat, overweight, corpulent (of a person)
- (obsolete) vulgar; rude; crass
- Synonym: grubiański
- (slang) awesome; great; excellent
- low (of a pitch)
- (Western Lublin, Zakrzówek, Eastern Lublin, Krasnystaw County) synonym of bogaty
- (Zagórze) synonym of mocny / silny
Declension
| singular | plural | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| masculine animate | masculine inanimate | feminine | neuter | virile (= masculine personal) | non-virile | |
| nominative/ |
gruby | gruba | grube | grubi | grube | |
| genitive | grubego | grubej | grubego | grubych | ||
| dative | grubemu | grubej | grubemu | grubym | ||
| accusative | grubego | gruby | grubą | grube | grubych | grube |
| instrumental | grubym | grubą | grubym | grubymi | ||
| locative | grubym | grubej | grubym | grubych | ||
Derived terms
adjectives
adverbs
- (dialectal) wgrub
- z gruba
- z grubej rury
- z grubsza
nouns
- (dialectal) gruba
- gruba kreska, gruba krecha
- gruba ryba, gruba fisza, gruby fisz
- gruba skóra, gruby tyłek
- grubas
- grubaska
- grubość
- gruby zwierz, gruba zwierzyna
- jelito grube
particles
Noun
gruby m pers (female equivalent gruba, neuter equivalent (neologism) grube) (nominalized, offensive)
- fatso (someone who is overweight)
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | gruby | grubi, grube1 |
| genitive | grubego | grubych |
| dative | grubemu | grubym |
| accusative | grubego | grubych |
| instrumental | grubym | grubymi |
| locative | grubym | grubych |
| vocative | gruby | grubi |
1Deprecative.
Further reading
- Modern Standard Polish:
- “gruby”, in Wielki słownik języka polskiego[1] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “gruby”, in Polish dictionaries at PWN[2] (in Polish)
- Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “gruby rz. m1”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish][3], 4. online edition, Warszawa
- Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “gruby przym.”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish][4], 4. online edition, Warszawa
- Middle Polish:
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “gruby”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Wiesław Morawski (13 June 2023), “GRUBY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
- Historic dictionaries:
- Samuel Bogumił Linde (1808), “gruby”, in Słownik języka polskiego, volume 1b, page 784
- Aleksander Zdanowicz (1861), “gruby”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861, volume I, page 375
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “gruby”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 918
- Witold Doroszewski, editor (1958–1969), “gruby”, in Słownik języka polskiego (in Polish), Warszawa: PWN
- Dialectal dictionaries:
- Izydor Kopernicki (1875), “hruby”, in “Spostrzeżenia nad właściwościami językowémi w mowie Górali Bieskidowych z dodatkiem słowniczka wyrazów góralskich”, in Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności (I)[5], volume 3, Kraków: Akademia Umiejętności, page 356
- Władysław Kosiński (1884), “hruby”, in “Przyczynek do gwary zakopiańskiej”, in Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności (I)[6] (in Polish), volume 10, Kraków: Akademia Umiejętności, page 282
- Jan Złoża (1891), “chruby”, in “Zbiór wyrazów używanych w okolicach Chochołowa”, in Sprawozdania Komisyi Językowej Akademii Umiejętności (in Polish), volume 4, Kraków: Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, page 342
- Dr. Nadmorski (January–March 1892), “Kaszuby i Kociewie. […]”, in Wisła. […], page 218
- Hieronim Łopaciński (1892), “gruby”, in “Przyczynki do nowego słownika języka polskiego (słownik wyrazów ludowych z Lubelskiego i innych okolic Królestwa Polskiego)”, in Prace Filologiczne (in Polish), volume 4, Warsaw: skł. gł. w Księgarni E. Wende i Ska, page 275
- Bronisław Dembowski (1894), “hruby”, in Słownik gwary podhalańskiej (in Polish), Kraków: Spółka Wydaw, page 23
- Jan Karłowicz (1901), “gruby”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 2: F do K, Kraków: Akademia Umiejętności, page 132
- Józefa Kobylińska (2001), “gruby, hruby”, in Marian Kucała, editor, Słownik gwary gorczańskiej (zagórzańskiej)[7] (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, →ISBN, page 46
Categories:
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms derived from Old East Slavic
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish doublets
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Western Lublin Polish
- Eastern Lublin Polish
- Zagórze Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/ubɘ
- Rhymes:Polish/ubɘ/2 syllables
- Polish terms with homophones
- Polish lemmas
- Polish adjectives
- Polish comparable adjectives
- Polish terms with obsolete senses
- Polish slang
- Polish terms with usage examples
- Polish hard adjectives
- Polish nouns
- Polish nouns with other-gender equivalents
- Polish masculine nouns
- Polish personal nouns
- Polish nominalized adjectives
- Polish offensive terms
- Polish hard masculine personal nouns