czesać

Polish

Alternative forms

Etymology

    Inherited from Old Polish czosać. The change of regular -o- > -e- is due to morphological leveling with present tense forms.[1][2]

    Pronunciation

     
    • IPA(key): /ˈt͡ʂɛ.sat͡ɕ/
    • Audio 1; “czesać”:(file)
    • Audio 2; “czesać się”:(file)
    • Rhymes: -ɛsat͡ɕ
    • Syllabification: cze‧sać

    Verb

    czesać impf (perfective uczesać)

    1. (transitive) to comb; to brush (to untangle hair, fur, etc. by running something, e.g. a comb or brush, through it) [with instrumental ‘with what’]
      Antonyms: burzyć, rozwichrzać, targać, wichrzyć, zwichrzać
    2. (transitive) to comb; to brush; to do (to style one's hair)
    3. (transitive, imperfective only) to comb (to clean and smooth fiber or products made of fiber or other material; to separate better fiber from worse fiber) [with instrumental ‘with what’]
    4. (transitive, colloquial) to comb (to search a place thoroughly)
      Synonym: przeczesywać
      Perfective: przeczesać
    5. (intransitive, obsolete) to trot (to move quickly; to run)
    6. (transitive, obsolete, rare or Northern Borderlands, Lithuania) to sharpen; to whet
      Synonyms: ciosać, strugac, zaostrzać
    7. (transitive, obsolete, rare) to beat, to thrash; to train
      Synonyms: see Thesaurus:bić
    8. (transitive, obsolete, rare) to cheat; to scam
      Synonyms: oszukiwać, oszwabiać
    9. (transitive, Middle Polish) to comb; to brush (to clean clothes or carpet from dust or dirt with a brush)
    10. (transitive, Middle Polish) to scale (to remove the scales of a fish)
    11. (transitive, Middle Polish) to scratch
      Synonym: drapać
    12. (reflexive with się) to comb oneself; to brush oneself (to untangle one's own hair, fur, etc. by running something, e.g. a comb or brush, through it) [with instrumental ‘with what’]
    13. (reflexive with się) to have done (to use the services of a hairdresser)
    14. (reflexive with się) to do (to have a hairstyle or style one's own hair)
    15. (reflexive with się, obsolete) to scratch oneself
      Synonym: drapać się

    Conjugation

    Conjugation of czesać impf (class IX)
    person singular plural
    masculine feminine neuter virile nonvirile
    infinitive czesać
    present tense 1st czeszę czeszemy
    2nd czeszesz czeszecie
    3rd czesze czeszą
    impersonal czesze się
    past tense 1st czesałem,
    -(e)m czesał
    czesałam,
    -(e)m czesała
    czesałom1,
    -(e)m czesało
    czesaliśmy,
    -(e)śmy czesali
    czesałyśmy,
    -(e)śmy czesały
    2nd czesałeś,
    -(e)ś czesał
    czesałaś,
    -(e)ś czesała
    czesałoś1,
    -(e)ś czesało
    czesaliście,
    -(e)ście czesali
    czesałyście,
    -(e)ście czesały
    3rd czesał czesała czesało czesali czesały
    impersonal czesano
    future tense 1st będę czesał, będę czesać będę czesała, będę czesać będę czesało1, będę czesać będziemy czesali, będziemy czesać będziemy czesały, będziemy czesać
    2nd będziesz czesał, będziesz czesać będziesz czesała, będziesz czesać będziesz czesało1, będziesz czesać będziecie czesali, będziecie czesać będziecie czesały, będziecie czesać
    3rd będzie czesał, będzie czesać będzie czesała, będzie czesać będzie czesało, będzie czesać będą czesali, będą czesać będą czesały, będą czesać
    impersonal będzie czesać się
    conditional 1st czesałbym,
    bym czesał
    czesałabym,
    bym czesała
    czesałobym1,
    bym czesało
    czesalibyśmy,
    byśmy czesali
    czesałybyśmy,
    byśmy czesały
    2nd czesałbyś,
    byś czesał
    czesałabyś,
    byś czesała
    czesałobyś1,
    byś czesało
    czesalibyście,
    byście czesali
    czesałybyście,
    byście czesały
    3rd czesałby,
    by czesał
    czesałaby,
    by czesała
    czesałoby,
    by czesało
    czesaliby,
    by czesali
    czesałyby,
    by czesały
    impersonal czesano by
    imperative 1st niech czeszę czeszmy
    2nd czesz czeszcie
    3rd niech czesze niech czeszą
    less common forms
    pluperfect
    (dated, literary)
    1st czesałem był czesałam była czesałom było1 czesaliśmy byli czesałyśmy były
    2nd czesałeś był czesałaś była czesałoś było1 czesaliście byli czesałyście były
    3rd czesał był czesała była czesało było czesali byli czesały były
    past conditional
    (dated, literary)
    1st byłbym czesał byłabym czesała byłobym czesało1 bylibyśmy czesali byłybyśmy czesały
    2nd byłbyś czesał byłabyś czesała byłobyś czesało1 bylibyście czesali byłybyście czesały
    3rd byłby czesał byłaby czesała byłoby czesało byliby czesali byłyby czesały
    active adjectival participle czeszący czesząca czeszące czeszący czeszące
    passive adjectival participle czesany czesana czesane czesani czesane
    contemporary adverbial participle czesząc
    verbal noun czesanie

    1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.

    Derived terms

    nouns
    • czesadło
    verbs

    References

    1. ^ Boryś, Wiesław (2005), “czesać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
    2. ^ Sławski, Franciszek (1958-1965), “czesać”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego

    Further reading

    • Modern Standard Polish:
      • “czesać”, in Wielki słownik języka polskiego‎[1] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “czesać się”, in Wielki słownik języka polskiego‎[2] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “czesać”, in Polish dictionaries at PWN‎[3] (in Polish)
      • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “czesać”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[4], 4. online edition, Warszawa
    • Middle Polish:
      • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “czosać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
      • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “czosać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
      • Włodzimierz Gruszczyński (22.03.2022), “CZESAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
    • Historic dictionaries:
    • Dialectal dictionaries:
      • Jan Karłowicz (1900), “czesać”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 282