ciosać

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *tesàti. First attested in 1418.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /t͡ɕʲɔsat͡ɕʲ/
    • IPA(key): (15th CE) /t͡ɕʲɔsat͡ɕʲ/

    Verb

    ciosać impf

    1. (attested in Greater Poland, Silesia, transitive) to hew trees
      • 1895 [1418], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici‎[1], volume VIIIa, page 145:
        Pro octo capeciis yanszosy czosanego
        [Pro octo capeciis wanszosu ciosanego]
      • 1974 [1423], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kaliskie‎[2], volume IV, number 694, Kalisz:
        Yakom ia bil[i] poslem ot ksyenye do Przibky, aby przyyala ku granyczam tego dnya, kedy czyosny czyosany Alii in testimonium: Yako tho swyadczø, ysze kszyeny slala Bogusza do Przibky, aby przyyala ku graniczam tego dnya, gdi czyosny czyosani
        [Jakom ja byli posłem od ksienie do Przybki, aby przywiała ku granicam tego dnia, kiedy ciosny ciosany Ali in testimonium: Jako to świadczę, iże ksieni słała Bogusza do Przybki, aby, przywiała ku granicam tego dnia, gdy ciosny ciosany]
      • 1868 [1456], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[3], volume XIV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 487:
        Pro centum arboribus yiolenter receptis czossanego
        [Pro centum arboribus yiolenter receptis ciosanego]
      • 1868 [1457], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[4], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 5:
        Receperunt sibi violenter centum arbores czosanego
        [Receperunt sibi violenter centum arbores ciosanego]
      • 1868 [1457], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[5], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 8:
        Pro recepcione violenta centum arborum al. czosanego
        [Pro recepcione violenta centum arborum al. ciosanego]
      • 1868 [1462], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎[6], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 424:
        Patruus tuus […] exaccomodavit […] quadraginta septem robora […] elaboratu al. czterdzesczy p […] czyossanych
        [Patruus tuus […] exaccomodavit […] quadraginta septem robora […] elaboratu al. czterdzesczy p […] ciosanych]
      • 1977-1980 [c. 1470], urowska-Górowska Wanda, Kyas Vladimir, editors, Mamotrekty staropolskie‎[7], [8], [9], Lubin, page 101:
        Inpollito na czosanym
        [Inpollito na ciosanym]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 98:
        Czoschana fabricata
        [Ciosana fabricata]
      • 1874 [1494], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące‎[10], volume XIII, page 2452:
        Robora conduxit pro stuba XX czoszane […] , a quibus roboribus czoszane dedit 1/2 marcam
        [Robora conduxit pro stuba XX ciosane […] , a quibus roboribus czoszane dedit 1/2 marcam]
      • 1981-2001 [c. 1500], Elżbieta Belcarzowa, editor, Glosy polskie w łacińskich kazaniach średniowiecznych, volume I, Trzemeszno, page 85:
        Illi autem abeuntes accepta licencia munierunt zapyaczatovaly sepulcrum sigillis et lapide magno tabulato czyoszanym advolverunt
        [Illi autem abeuntes accepta licencia munierunt zapyaczatovaly sepulcrum sigillis et lapide magno tabulato ciosanym advolverunt]
      1. The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
        1. (attested in Lesser Poland) to cut down, to fell
          • 1874-1891 [XV ex.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[11], [12], [13], volume XXV, Zator, Lesser Poland Voivodeship, page 147:
            Arbores concidere czyoszacz
            [Arbores concidere ciosać]
    2. (transitive) to hew stone
        • 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 20, 25:
          Apaklybi oltarz kamyenny uczynylbi nye bødzesz gego dzelacz sczyosane go kamyenya Bo podnyosllybi nosz swoy nadnym zmazan bødze
          [A pakliby ołtarz kamienny uczyniłby [mi], nie będziesz jego dziełać z ciosanego kamienia, bo podniosłliby noż swoj nad nim, zmazan będzie.]
      • 1930 [c. 1455], “I Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 22, 2:
        Yprzikazal abi bily sebrany wszitci wipowyedzeny z zemye Israhelskey yvstawyl znych lamacze abi lamaly kamyenye acyøsaly abi dzalan bil dom bozi
        [I przkazał, aby byli sebrani wszytcy wypowiedzeni z ziemie israhelskiej i ustawił z nich łamacze, aby łamali kamienie a ciosali, aby działan był dom boży.]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 52:
        Na czoschanem in polito
        [Na ciosanem in polito]
    3. (attested in Masovia, hapax legomenon) to nick, to notch
      • 1920 [1436], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume III, number 2287, Zakroczym:
        O ktore czossni na mya Iunoscha szalowal, thom ya czossal y gagyl w sswem
        [O ktore ciosny na mię Junosza żałował, tom ja ciosał i gajił w swem]

    Derived terms

    nouns
    verbs
    nouns

    Descendants

    • Polish: ciosać, ciesać (Zagórze)
    • Silesian: ciesać

    References

    Polish

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish ciosać.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈt͡ɕɔ.sat͡ɕ/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɔsat͡ɕ
      • Syllabification: cio‧sać

      Verb

      ciosać impf

      1. (transitive) to hew (to process a material, especially wood or stone with a sharp object to give it the desired shape) [with instrumental ‘with what’; or with na (+ accusative) ‘at what’; or with z (+ genitive) ‘from what’]
        1. (obsolete, rare, figuratively) to shape, to form
          Synonym: kształcić

      Conjugation

      Conjugation of ciosać impf (class I)
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive ciosać
      present tense 1st ciosam ciosamy
      2nd ciosasz ciosacie
      3rd ciosa ciosają
      impersonal ciosa się
      past tense 1st ciosałem,
      -(e)m ciosał
      ciosałam,
      -(e)m ciosała
      ciosałom1,
      -(e)m ciosało
      ciosaliśmy,
      -(e)śmy ciosali
      ciosałyśmy,
      -(e)śmy ciosały
      2nd ciosałeś,
      -(e)ś ciosał
      ciosałaś,
      -(e)ś ciosała
      ciosałoś1,
      -(e)ś ciosało
      ciosaliście,
      -(e)ście ciosali
      ciosałyście,
      -(e)ście ciosały
      3rd ciosał ciosała ciosało ciosali ciosały
      impersonal ciosano
      future tense 1st będę ciosał, będę ciosać będę ciosała, będę ciosać będę ciosało1, będę ciosać będziemy ciosali, będziemy ciosać będziemy ciosały, będziemy ciosać
      2nd będziesz ciosał, będziesz ciosać będziesz ciosała, będziesz ciosać będziesz ciosało1, będziesz ciosać będziecie ciosali, będziecie ciosać będziecie ciosały, będziecie ciosać
      3rd będzie ciosał, będzie ciosać będzie ciosała, będzie ciosać będzie ciosało, będzie ciosać będą ciosali, będą ciosać będą ciosały, będą ciosać
      impersonal będzie ciosać się
      conditional 1st ciosałbym,
      bym ciosał
      ciosałabym,
      bym ciosała
      ciosałobym1,
      bym ciosało
      ciosalibyśmy,
      byśmy ciosali
      ciosałybyśmy,
      byśmy ciosały
      2nd ciosałbyś,
      byś ciosał
      ciosałabyś,
      byś ciosała
      ciosałobyś1,
      byś ciosało
      ciosalibyście,
      byście ciosali
      ciosałybyście,
      byście ciosały
      3rd ciosałby,
      by ciosał
      ciosałaby,
      by ciosała
      ciosałoby,
      by ciosało
      ciosaliby,
      by ciosali
      ciosałyby,
      by ciosały
      impersonal ciosano by
      imperative 1st niech ciosam ciosajmy
      2nd ciosaj ciosajcie
      3rd niech ciosa niech ciosają
      less common forms
      pluperfect
      (dated, literary)
      1st ciosałem był ciosałam była ciosałom było1 ciosaliśmy byli ciosałyśmy były
      2nd ciosałeś był ciosałaś była ciosałoś było1 ciosaliście byli ciosałyście były
      3rd ciosał był ciosała była ciosało było ciosali byli ciosały były
      past conditional
      (dated, literary)
      1st byłbym ciosał byłabym ciosała byłobym ciosało1 bylibyśmy ciosali byłybyśmy ciosały
      2nd byłbyś ciosał byłabyś ciosała byłobyś ciosało1 bylibyście ciosali byłybyście ciosały
      3rd byłby ciosał byłaby ciosała byłoby ciosało byliby ciosali byłyby ciosały
      active adjectival participle ciosający ciosająca ciosające ciosający ciosające
      passive adjectival participle ciosany ciosana ciosane ciosani ciosane
      contemporary adverbial participle ciosając
      verbal noun ciosanie

      1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.

      or less often:

      Conjugation of ciosać impf (class IX)
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive ciosać
      present tense 1st cioszę cioszemy
      2nd cioszesz cioszecie
      3rd ciosze cioszą
      impersonal ciosze się
      past tense 1st ciosałem,
      -(e)m ciosał
      ciosałam,
      -(e)m ciosała
      ciosałom1,
      -(e)m ciosało
      ciosaliśmy,
      -(e)śmy ciosali
      ciosałyśmy,
      -(e)śmy ciosały
      2nd ciosałeś,
      -(e)ś ciosał
      ciosałaś,
      -(e)ś ciosała
      ciosałoś1,
      -(e)ś ciosało
      ciosaliście,
      -(e)ście ciosali
      ciosałyście,
      -(e)ście ciosały
      3rd ciosał ciosała ciosało ciosali ciosały
      impersonal ciosano
      future tense 1st będę ciosał, będę ciosać będę ciosała, będę ciosać będę ciosało1, będę ciosać będziemy ciosali, będziemy ciosać będziemy ciosały, będziemy ciosać
      2nd będziesz ciosał, będziesz ciosać będziesz ciosała, będziesz ciosać będziesz ciosało1, będziesz ciosać będziecie ciosali, będziecie ciosać będziecie ciosały, będziecie ciosać
      3rd będzie ciosał, będzie ciosać będzie ciosała, będzie ciosać będzie ciosało, będzie ciosać będą ciosali, będą ciosać będą ciosały, będą ciosać
      impersonal będzie ciosać się
      conditional 1st ciosałbym,
      bym ciosał
      ciosałabym,
      bym ciosała
      ciosałobym1,
      bym ciosało
      ciosalibyśmy,
      byśmy ciosali
      ciosałybyśmy,
      byśmy ciosały
      2nd ciosałbyś,
      byś ciosał
      ciosałabyś,
      byś ciosała
      ciosałobyś1,
      byś ciosało
      ciosalibyście,
      byście ciosali
      ciosałybyście,
      byście ciosały
      3rd ciosałby,
      by ciosał
      ciosałaby,
      by ciosała
      ciosałoby,
      by ciosało
      ciosaliby,
      by ciosali
      ciosałyby,
      by ciosały
      impersonal ciosano by
      imperative 1st niech cioszę cioszmy
      2nd ciosz cioszcie
      3rd niech ciosze niech cioszą
      less common forms
      pluperfect
      (dated, literary)
      1st ciosałem był ciosałam była ciosałom było1 ciosaliśmy byli ciosałyśmy były
      2nd ciosałeś był ciosałaś była ciosałoś było1 ciosaliście byli ciosałyście były
      3rd ciosał był ciosała była ciosało było ciosali byli ciosały były
      past conditional
      (dated, literary)
      1st byłbym ciosał byłabym ciosała byłobym ciosało1 bylibyśmy ciosali byłybyśmy ciosały
      2nd byłbyś ciosał byłabyś ciosała byłobyś ciosało1 bylibyście ciosali byłybyście ciosały
      3rd byłby ciosał byłaby ciosała byłoby ciosało byliby ciosali byłyby ciosały
      active adjectival participle cioszący ciosząca cioszące cioszący cioszące
      passive adjectival participle ciosany ciosana ciosane ciosani ciosane
      contemporary adverbial participle ciosząc
      verbal noun ciosanie

      1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.

      or dialectal, usually with Masuration (Kielce dialect, Biecz dialect, Żywiec dialect):

      Conjugation of ciosać impf (class IX)
      person singular plural
      masculine feminine neuter virile nonvirile
      infinitive ciosać
      present tense 1st cieszę cieszemy
      2nd cieszesz cieszecie
      3rd ciesze cieszą
      impersonal ciesze się
      past tense 1st ciosałem,
      -(e)m ciosał
      ciosałam,
      -(e)m ciosała
      ciosałom1,
      -(e)m ciosało
      ciosaliśmy,
      -(e)śmy ciosali
      ciosałyśmy,
      -(e)śmy ciosały
      2nd ciosałeś,
      -(e)ś ciosał
      ciosałaś,
      -(e)ś ciosała
      ciosałoś1,
      -(e)ś ciosało
      ciosaliście,
      -(e)ście ciosali
      ciosałyście,
      -(e)ście ciosały
      3rd ciosał ciosała ciosało ciosali ciosały
      impersonal ciosano
      future tense 1st będę ciosał, będę ciosać będę ciosała, będę ciosać będę ciosało1, będę ciosać będziemy ciosali, będziemy ciosać będziemy ciosały, będziemy ciosać
      2nd będziesz ciosał, będziesz ciosać będziesz ciosała, będziesz ciosać będziesz ciosało1, będziesz ciosać będziecie ciosali, będziecie ciosać będziecie ciosały, będziecie ciosać
      3rd będzie ciosał, będzie ciosać będzie ciosała, będzie ciosać będzie ciosało, będzie ciosać będą ciosali, będą ciosać będą ciosały, będą ciosać
      impersonal będzie ciosać się
      conditional 1st ciosałbym,
      bym ciosał
      ciosałabym,
      bym ciosała
      ciosałobym1,
      bym ciosało
      ciosalibyśmy,
      byśmy ciosali
      ciosałybyśmy,
      byśmy ciosały
      2nd ciosałbyś,
      byś ciosał
      ciosałabyś,
      byś ciosała
      ciosałobyś1,
      byś ciosało
      ciosalibyście,
      byście ciosali
      ciosałybyście,
      byście ciosały
      3rd ciosałby,
      by ciosał
      ciosałaby,
      by ciosała
      ciosałoby,
      by ciosało
      ciosaliby,
      by ciosali
      ciosałyby,
      by ciosały
      impersonal ciosano by
      imperative 1st niech cieszę cieszmy
      2nd ciesz cieszcie
      3rd niech ciesze niech cieszą
      less common forms
      pluperfect
      (dated, literary)
      1st ciosałem był ciosałam była ciosałom było1 ciosaliśmy byli ciosałyśmy były
      2nd ciosałeś był ciosałaś była ciosałoś było1 ciosaliście byli ciosałyście były
      3rd ciosał był ciosała była ciosało było ciosali byli ciosały były
      past conditional
      (dated, literary)
      1st byłbym ciosał byłabym ciosała byłobym ciosało1 bylibyśmy ciosali byłybyśmy ciosały
      2nd byłbyś ciosał byłabyś ciosała byłobyś ciosało1 bylibyście ciosali byłybyście ciosały
      3rd byłby ciosał byłaby ciosała byłoby ciosało byliby ciosali byłyby ciosały
      active adjectival participle cieszący ciesząca cieszące cieszący cieszące
      passive adjectival participle ciosany ciosana ciosane ciosani ciosane
      contemporary adverbial participle ciesząc
      verbal noun ciosanie

      1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.

      Derived terms

      adjectives
      verbs
      • ciosać kołki na głowie impf
      verbs

      Descendants

      • → Belarusian: часа́ць (časácʹ)

      Further reading