ciosać
Old Polish
Etymology
Inherited from Proto-Slavic *tesàti. First attested in 1418.
Pronunciation
Verb
ciosać impf
- (attested in Greater Poland, Silesia, transitive) to hew trees
- 1895 [1418], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici[1], volume VIIIa, page 145:
- Pro octo capeciis yanszosy czosanego
- [Pro octo capeciis wanszosu ciosanego]
- 1974 [1423], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kaliskie[2], volume IV, number 694, Kalisz:
- Yakom ia bil[i] poslem ot ksyenye do Przibky, aby przyyala ku granyczam tego dnya, kedy czyosny czyosany Alii in testimonium: Yako tho swyadczø, ysze kszyeny slala Bogusza do Przibky, aby przyyala ku graniczam tego dnya, gdi czyosny czyosani
- [Jakom ja byli posłem od ksienie do Przybki, aby przywiała ku granicam tego dnia, kiedy ciosny ciosany Ali in testimonium: Jako to świadczę, iże ksieni słała Bogusza do Przybki, aby, przywiała ku granicam tego dnia, gdy ciosny ciosany]
- 1868 [1456], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego[3], volume XIV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 487:
- Pro centum arboribus yiolenter receptis czossanego
- [Pro centum arboribus yiolenter receptis ciosanego]
- 1868 [1457], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego[4], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 5:
- Receperunt sibi violenter centum arbores czosanego
- [Receperunt sibi violenter centum arbores ciosanego]
- 1868 [1457], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego[5], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 8:
- Pro recepcione violenta centum arborum al. czosanego
- [Pro recepcione violenta centum arborum al. ciosanego]
- 1868 [1462], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego[6], volume XV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 424:
- Patruus tuus […] exaccomodavit […] quadraginta septem robora […] elaboratu al. czterdzesczy p […] czyossanych
- [Patruus tuus […] exaccomodavit […] quadraginta septem robora […] elaboratu al. czterdzesczy p […] ciosanych]
- 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 98:
- Czoschana fabricata
- [Ciosana fabricata]
- 1874 [1494], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące[10], volume XIII, page 2452:
- Robora conduxit pro stuba XX czoszane […] , a quibus roboribus czoszane dedit 1/2 marcam
- [Robora conduxit pro stuba XX ciosane […] , a quibus roboribus czoszane dedit 1/2 marcam]
- 1981-2001 [c. 1500], Elżbieta Belcarzowa, editor, Glosy polskie w łacińskich kazaniach średniowiecznych, volume I, Trzemeszno, page 85:
- Illi autem abeuntes accepta licencia munierunt zapyaczatovaly sepulcrum sigillis et lapide magno tabulato czyoszanym advolverunt
- [Illi autem abeuntes accepta licencia munierunt zapyaczatovaly sepulcrum sigillis et lapide magno tabulato ciosanym advolverunt]
- The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
- (attested in Lesser Poland) to cut down, to fell
- 1874-1891 [XV ex.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[11], [12], [13], volume XXV, Zator, Lesser Poland Voivodeship, page 147:
- Arbores concidere czyoszacz
- [Arbores concidere ciosać]
- (attested in Lesser Poland) to cut down, to fell
- (transitive) to hew stone
- 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 20, 25:
- Apaklybi oltarz kamyenny uczynylbi nye bødzesz gego dzelacz sczyosane go kamyenya Bo podnyosllybi nosz swoy nadnym zmazan bødze
- [A pakliby ołtarz kamienny uczyniłby [mi], nie będziesz jego dziełać z ciosanego kamienia, bo podniosłliby noż swoj nad nim, zmazan będzie.]
- 1930 [c. 1455], “I Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 22, 2:
- Yprzikazal abi bily sebrany wszitci wipowyedzeny z zemye Israhelskey yvstawyl znych lamacze abi lamaly kamyenye acyøsaly abi dzalan bil dom bozi
- [I przkazał, aby byli sebrani wszytcy wypowiedzeni z ziemie israhelskiej i ustawił z nich łamacze, aby łamali kamienie a ciosali, aby działan był dom boży.]
- 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 52:
- Na czoschanem in polito
- [Na ciosanem in polito]
- (attested in Masovia, hapax legomenon) to nick, to notch
- 1920 [1436], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume III, number 2287, Zakroczym:
- O ktore czossni na mya Iunoscha szalowal, thom ya czossal y gagyl w sswem
- [O ktore ciosny na mię Junosza żałował, tom ja ciosał i gajił w swem]
Derived terms
- cios
- ciosno
Related terms
Descendants
References
- Boryś, Wiesław (2005), “ciosać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017), “ciosać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000), “ciosać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- Sławski, Franciszek (1958-1965), “ciosać”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
- Brückner, Aleksander (1927), “cieśla”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
- K. Nitsch, editor (1955), “ciosać”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 308
- Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “ciosać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, et al., editors (2024), “ciosać”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Polish
Alternative forms
Etymology
Inherited from Old Polish ciosać.
Pronunciation
Audio: (file) - Rhymes: -ɔsat͡ɕ
- Syllabification: cio‧sać
Verb
ciosać impf
- (transitive) to hew (to process a material, especially wood or stone with a sharp object to give it the desired shape) [with instrumental ‘with what’; or with na (+ accusative) ‘at what’; or with z (+ genitive) ‘from what’]
Conjugation
1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
or less often:
1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
or dialectal, usually with Masuration (Kielce dialect, Biecz dialect, Żywiec dialect):
1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
Derived terms
- ciosać kołki na głowie impf
- naciosać pf, naciosywać impf
- obciosać pf, obciosywać impf
- ociosać pf, ociosywać impf
- odciosać pf, odciosywać impf
- przyciosać pf, przyciosywać impf
- ściosać pf, ściosywać impf
- uciosać pf
- wciosać pf, wciosywać impf
- wyciosać pf, wyciosywać impf
- zaciosać pf, zaciosywać impf
Related terms
Descendants
- → Belarusian: часа́ць (časácʹ)
Further reading
- “ciosać”, in Wielki słownik języka polskiego[14] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “ciosać”, in Polish dictionaries at PWN[15] (in Polish)
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “ciosać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “ciosać”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “ciosać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “ciosać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 338
- Jan Karłowicz (1900), “ciosać”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 237
- Old Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Old Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Old Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *teḱ-
- Old Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *tetḱ-
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish verbs
- Old Polish imperfective verbs
- Greater Poland Old Polish
- Silesia Old Polish
- Old Polish transitive verbs
- Old Polish terms with quotations
- Old Polish terms with uncertain meaning
- Lesser Poland Old Polish
- Masovia Old Polish
- Old Polish hapax legomena
- zlw-opl:Masonry
- zlw-opl:Woodworking
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *tetḱ-
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *teḱ-
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Kielce Polish
- Biecz Polish
- Żywiec Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/ɔsat͡ɕ
- Rhymes:Polish/ɔsat͡ɕ/2 syllables
- Polish lemmas
- Polish verbs
- Polish imperfective verbs
- Polish transitive verbs
- Polish terms with obsolete senses
- Polish terms with rare senses
- Polish class I verbs
- Polish class IX verbs
- pl:Masonry
- pl:Woodworking