codail

Irish

Alternative forms

codlaigh

Etymology

From Middle Irish cotlaid (compare Scottish Gaelic caidil, Manx caddil), from Old Irish ·cotli, prototonic of con·tuili, from tuilid, from Proto-Celtic *tolīti, from Proto-Indo-European *(s)telH- (“be still”).^[1]

Pronunciation

(Munster, Connacht) IPA^(key): /ˈkɔd̪ˠəlʲ/^[2]^[3]
(Ulster) IPA^(key): /ˈkɔd̪ˠəlʲ/^[4], /ˈkɞd̪ˠəlʲ/^[5]
Forms beginning with codl- are pronounced /ˈkod̪ˠəl̪ˠ-/ or /ˈkol̪ˠ-/ (Munster); /ˈkol̪ˠ-/ (Connacht); /ˈkɔl̪ˠ-/, /ˈkol̪ˠ-/ or /ˈkɞl̪ˠ-/ (Ulster).^[4]

Verb

codail (present analytic codlaíonn, future analytic codlóidh, verbal noun codladh, past participle codalta)

to sleep
- 1899, Franz Nikolaus Finck, Die araner mundart [The Aran Dialect], volume II (overall work in German), Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 157:
  ḱē n šūmrə, ə gol̄īn̄ tøsə ān̄?
  [Cén seomra a gcodlaíonn tusa ann?]
  Which room do you sleep in?
- 1899, Franz Nikolaus Finck, Die araner mundart [The Aran Dialect], volume II (overall work in German), Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 157:
  ə xodl̥ tū gə mŭȧ.
  [Ar chodail tú go maith?]
  Did you sleep well?

Conjugation

Conjugation of *codail* (second conjugation)
indicative	singular			plural			direct relative	autonomous
indicative	first	second	third	first	second	third	direct relative	autonomous
present	codlaím	codlaíonn tú; codlaír^†	codlaíonn sé, sí	codlaímid; codlaíonn muid	codlaíonn sibh	codlaíonn siad; codlaíd^†	a chodlaíonn; a chodlaíos	codlaítear
past	chodail mé; chodlaíos	chodail tú; chodlaís	chodail sé, sí	chodlaíomar; chodail muid	chodail sibh; chodlaíobhair	chodail siad; chodlaíodar	a chodail	codlaíodh
past habitual	chodlaínn / codlaínn^‡	chodlaíteá / codlaíteá^‡	chodlaíodh sé, sí / codlaíodh sé, sí^‡	chodlaímis; chodlaíodh muid / codlaímis^‡; codlaíodh muid^‡	chodlaíodh sibh / codlaíodh sibh^‡	chodlaídís; chodlaíodh / codlaídís^‡; codlaíodh siad^‡	a chodlaíodh	chodlaítí / codlaítí^‡

	singular			plural			direct relative	autonomous
	first	second	third	first	second	third	direct relative	autonomous
future	codlóidh mé; codlód; codlóchaidh mé^†	codlóidh tú; codlóir^†; codlóchaidh tú^†	codlóidh sé, sí; codlóchaidh sé, sí^†	codlóimid; codlóidh muid; codlóchaimid^†; codlóchaidh muid^†	codlóidh sibh; codlóchaidh sibh^†	codlóidh siad; codlóid^†; codlóchaidh siad^†	a chodlóidh; a chodlós; a chodlóchaidh^†; a chodlóchas^†	codlófar; codlóchar^†
conditional	chodlóinn; chodlóchainn^† / codlóinn^‡; codlóchainn^†^‡	chodlófá; chodlóchthá^† / codlófá^‡; codlóchthá^†^‡	chodlódh sé, sí; chodlóchadh sé, sí^† / codlódh sé, sí^‡; codlóchadh sé, sí^†^‡	chodlóimis; chodlódh muid; chodlóchaimis^†; chodlóchadh muid^† / codlóimis^‡; codlódh muid^‡; codlóchaimis^†^‡; codlóchadh muid^†^‡	chodlódh sibh; chodlóchadh sibh^† / codlódh sibh^‡; codlóchadh sibh^†^‡	chodlóidís; chodlódh siad; chodlóchaidís^†; chodlóchadh siad^† / codlóidís^‡; codlódh siad^‡; codlóchaidís^†^‡; codlóchadh siad^†^‡	a chodlódh; a chodlóchadh^†	chodlófaí; chodlóchthaí^† / codlófaí^‡; codlóchthaí^†^‡

subjunctive	singular			plural			direct relative	autonomous
subjunctive	first	second	third	first	second	third	direct relative	autonomous
present	go gcodlaí mé; go gcodlaíod^†	go gcodlaí tú; go gcodlaír^†	go gcodlaí sé, sí	go gcodlaímid; go gcodlaí muid	go gcodlaí sibh	go gcodlaí siad; go gcodlaíd^†	—	go gcodlaítear
past	dá gcodlaínn	dá gcodlaíteá	dá gcodlaíodh sé, sí	dá gcodlaímis; dá gcodlaíodh muid	dá gcodlaíodh sibh	dá gcodlaídís; dá gcodlaíodh siad	—	dá gcodlaítí

imperative	singular			plural			direct relative	autonomous
imperative	first	second	third	first	second	third	direct relative	autonomous
—	codlaím	codail	codlaíodh sé, sí	codlaímis	codlaígí; codlaídh^†	codlaídís	—	codlaítear

past participle	codalta

verbal noun	codladh

^† archaic or dialect form
^‡ dependent form

Mutation

Mutated forms of *codail*
radical	lenition	eclipsis
codail	chodail	gcodail

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “con·tuili”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
^ Breatnach, Risteard B. (1947), The Irish of Ring, Co. Waterford: A Phonetic Study, Dublin Institute for Advanced Studies, →ISBN, section 143, page 30
^ Finck, F. N. (1899), Die araner mundart [The Aran Dialect] (in German), Zweiter Band: Wörterbuch [Second volume: Dictionary], Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 156
↑ ^4.0 ^4.1 Wagner, Heinrich (1959), Gaeilge Theilinn: Foghraidheacht, Gramadach, Téacsanna [The Irish of Teelin: Phonetics, Grammar, Texts] (in Irish), Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath [Dublin Institute for Advanced Studies], section 366, page 131; reprinted 1979
^ Ó Searcaigh, Séamus (1925), Foghraidheacht Ghaedhilge an Tuaiscirt [Pronunciation of Northern Irish]‎^[1] (in Irish), Béal Feirste [Belfast]: Brún agus Ó Nualláin [Browne and Nolan], section 25, page 13