ceangail
Irish
Etymology
From Middle Irish cenglaid (“to bind, tie, fasten”), from cengal (“bond, fetter”), from Latin cingulum (“girdle, belt”).
Pronunciation
- IPA(key): /ˈcaŋ(ɡ)əlʲ/[1]
Verb
ceangail (present analytic ceanglaíonn, future analytic ceanglóidh, verbal noun ceangal, past participle ceangailte)
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | ceanglaím | ceanglaíonn tú; ceanglaír† |
ceanglaíonn sé, sí | ceanglaímid; ceanglaíonn muid |
ceanglaíonn sibh | ceanglaíonn siad; ceanglaíd† |
a cheanglaíonn; a cheanglaíos | ceanglaítear |
| past | cheangail mé; cheanglaíos | cheangail tú; cheanglaís | cheangail sé, sí | cheanglaíomar; cheangail muid | cheangail sibh; cheanglaíobhair | cheangail siad; cheanglaíodar | a cheangail | ceanglaíodh |
| past habitual | cheanglaínn / ceanglaínn‡ |
cheanglaíteá / ceanglaíteᇠ|
cheanglaíodh sé, sí / ceanglaíodh sé, sí‡ |
cheanglaímis; cheanglaíodh muid / ceanglaímis‡; ceanglaíodh muid‡ |
cheanglaíodh sibh / ceanglaíodh sibh‡ |
cheanglaídís; cheanglaíodh / ceanglaídís‡; ceanglaíodh siad‡ |
a cheanglaíodh | cheanglaítí / ceanglaítí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | ceanglóidh mé; ceanglód; ceanglóchaidh mé† |
ceanglóidh tú; ceanglóir†; ceanglóchaidh tú† |
ceanglóidh sé, sí; ceanglóchaidh sé, sí† |
ceanglóimid; ceanglóidh muid; ceanglóchaimid†; ceanglóchaidh muid† |
ceanglóidh sibh; ceanglóchaidh sibh† |
ceanglóidh siad; ceanglóid†; ceanglóchaidh siad† |
a cheanglóidh; a cheanglós; a cheanglóchaidh†; a cheanglóchas† | ceanglófar; ceanglóchar† |
| conditional | cheanglóinn; cheanglóchainn† / ceanglóinn‡; ceanglóchainn†‡ |
cheanglófá; cheanglóchthᆠ/ ceanglófá‡; ceanglóchthᆇ |
cheanglódh sé, sí; cheanglóchadh sé, sí† / ceanglódh sé, sí‡; ceanglóchadh sé, s톇 |
cheanglóimis; cheanglódh muid; cheanglóchaimis†; cheanglóchadh muid† / ceanglóimis‡; ceanglódh muid‡; ceanglóchaimis†‡; ceanglóchadh muid†‡ |
cheanglódh sibh; cheanglóchadh sibh† / ceanglódh sibh‡; ceanglóchadh sibh†‡ |
cheanglóidís; cheanglódh siad; cheanglóchaidís†; cheanglóchadh siad† / ceanglóidís‡; ceanglódh siad‡; ceanglóchaidís†‡; ceanglóchadh siad†‡ |
a cheanglódh; a cheanglóchadh† | cheanglófaí; cheanglóchthaí† / ceanglófaí‡; ceanglóchtha톇 |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go gceanglaí mé; go gceanglaíod† |
go gceanglaí tú; go gceanglaír† |
go gceanglaí sé, sí | go gceanglaímid; go gceanglaí muid |
go gceanglaí sibh | go gceanglaí siad; go gceanglaíd† |
— | go gceanglaítear |
| past | dá gceanglaínn | dá gceanglaíteá | dá gceanglaíodh sé, sí | dá gceanglaímis; dá gceanglaíodh muid |
dá gceanglaíodh sibh | dá gceanglaídís; dá gceanglaíodh siad |
— | dá gceanglaítí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | ceanglaím | ceangail | ceanglaíodh sé, sí | ceanglaímis | ceanglaígí; ceanglaídh† |
ceanglaídís | — | ceanglaítear |
| past participle | ceangailte | |||||||
| verbal noun | ceangal | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Derived terms
- ceangaltán
- comhcheangail
Noun
ceangail
- inflection of ceangal:
- vocative/genitive singular
- nominative/dative plural
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| ceangail | cheangail | gceangail |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Quiggin, E. C. (1906), A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, § 229, page 84
Further reading
- Ó Dónaill, Niall (1977), “ceangail”, in Foclóir Gaeilge–Béarla [Irish–English Dictionary], Dublin: An Gúm, →ISBN
Scottish Gaelic
Etymology
From Middle Irish cenglaid (“to bind, tie, fasten”), from cengal (“bond, fetter”), from Latin cingulum (“girdle, belt”).
Pronunciation
- (Lewis) IPA(key): /ˈkʲʰĩ.al/ [ˈkʲʰĩ˧˥al˥˩]
- (Harris) IPA(key): /kʲʰãːl/
- (Uist, Barra, Skye, Easter Ross) IPA(key): /ˈkʲʰɛ̃.əl/, /ˈkʲʰã.əl/
- (Tiree) IPA(key): /kʲʰẽil/
- (Wester Ross) IPA(key): /ˈkʲʰɛ̃.ul/[1], /ˈkʲʰã.ul/
- (Sutherland, East Perthshire) IPA(key): /kʲʰãũl/
- (Lochaber) IPA(key): /ˈkʲʰɛ̃ŋɡəʎ/
- (Mull, Colonsay, Islay) IPA(key): /ˈkʲʰɛ.ɛl/ [ˈkʲʰɛʔɛl][2]
Verb
ceangail (past cheangail, future ceanglaidh, verbal noun ceangal, past participle ceangailte)
Derived terms
- eadar-cheangail (“interjoin”)
- sgrìob-cheangail
Mutation
| radical | lenition |
|---|---|
| ceangail | cheangail |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Scottish Gaelic.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
Further reading
- Cathair Ó Dochartaigh, editor (1994), Survey of the Gaelic Dialects of Scotland, volume II, Dublin: Dublin Institute for Advanced Studies, pages 324-325
- Irish terms inherited from Middle Irish
- Irish terms derived from Middle Irish
- Irish terms derived from Latin
- Irish terms with IPA pronunciation
- Irish lemmas
- Irish verbs
- Irish second-conjugation verbs
- Irish non-lemma forms
- Irish noun forms
- Scottish Gaelic terms inherited from Middle Irish
- Scottish Gaelic terms derived from Middle Irish
- Scottish Gaelic terms derived from Latin
- Scottish Gaelic terms with IPA pronunciation
- Scottish Gaelic lemmas
- Scottish Gaelic verbs