buail
Irish
Etymology
From Middle Irish búailid (“to beat, knock”).[1] See buille (“blow, stroke”).
Pronunciation
Verb
buail (present analytic buaileann, future analytic buailfidh, verbal noun baladh, past participle buailte)
- (ambitransitive) to strike, hit, beat
- An té a bhuailtear sa cheann bíonn eagla air. ― A burnt child dreads the fire. (literally, “He who gets hit in the head has fear.”)
- to defeat, beat
- to strike out, make one's way, proceed
- to clap (one's hands)
- to mint (coins)
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | buailim | buaileann tú; buailir† |
buaileann sé, sí | buailimid; buaileann muid | buaileann sibh | buaileann siad; buailid† |
a bhuaileann; a bhuaileas | buailtear |
| past | bhuail mé; bhuaileas | bhuail tú; bhuailis | bhuail sé, sí | bhuaileamar; bhuail muid | bhuail sibh; bhuaileabhair | bhuail siad; bhuaileadar | a bhuail | buaileadh |
| past habitual | bhuailinn / buailinn‡ |
bhuailteá / buailteᇠ|
bhuaileadh sé, sí / buaileadh sé, sí‡ |
bhuailimis; bhuaileadh muid / buailimis‡; buaileadh muid‡ |
bhuaileadh sibh / buaileadh sibh‡ |
bhuailidís; bhuaileadh siad / buailidís‡; buaileadh siad‡ |
a bhuaileadh | bhuailtí / buailtí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | buailfidh mé; buailfead |
buailfidh tú; buailfir† |
buailfidh sé, sí | buailfimid; buailfidh muid |
buailfidh sibh | buailfidh siad; buailfid† |
a bhuailfidh; a bhuailfeas | buailfear |
| conditional | bhuailfinn / buailfinn‡ |
bhuailfeá / buailfeᇠ|
bhuailfeadh sé, sí / buailfeadh sé, sí‡ |
bhuailfimis; bhuailfeadh muid / buailfimis‡; buailfeadh muid‡ |
bhuailfeadh sibh / buailfeadh sibh‡ |
bhuailfidís; bhuailfeadh siad / buailfidís‡; buailfeadh siad‡ |
a bhuailfeadh | bhuailfí / buailfí‡ |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go mbuaile mé; go mbuailead† |
go mbuaile tú; go mbuailir† |
go mbuaile sé, sí | go mbuailimid; go mbuaile muid |
go mbuaile sibh | go mbuaile siad; go mbuailid† |
— | go mbuailtear |
| past | dá mbuailinn | dá mbuailteá | dá mbuaileadh sé, sí | dá mbuailimis; dá mbuaileadh muid |
dá mbuaileadh sibh | dá mbuailidís; dá mbuaileadh siad |
— | dá mbuailtí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | buailim | buail | buaileadh sé, sí | buailimis | buailigí; buailidh† |
buailidís | — | buailtear |
| past participle | buailte | |||||||
| verbal noun | bualadh | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Quotations
- 1939, Peig Sayers, “Inghean an Cheannaidhe”, in Marie-Louise Sjoestedt, Description d’un parler irlandais de Kerry (Bibliothèque de l'École des Hautes Études; 270) (overall work in French), Paris: Librairie Honoré Champion, page 196:
- Do bhuail sé an cé isteach agus bhí Máire Bhán agus a leanbhín álainn roimis agus sceitimíní uirthi ag fáiltiughadh roimis.
- He made his way onto the quay, and Máire Bhán and her beautiful little child were waiting for him, and welcomed him excitedly.
Derived terms
- buail amach
- buail aníos
- buail anuas
- buail ar
- buail chuig
- buail faoi
- buail le
- buail roimh
- buail síos
- buail suas
- buail um
- clóbhuail
- frithbhuail
Descendants
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| buail | bhuail | mbuail |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “búailid, búalaid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
- ^ Quiggin, E. C. (1906), A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, page 202
- ^ Ó Searcaigh, Séamus (1925), Foghraidheacht Ghaedhilge an Tuaiscirt [Pronunciation of Northern Irish][1] (in Irish), Béal Feirste [Belfast]: Brún agus Ó Nualláin [Browne and Nolan], section 43, page 20
Further reading
- A. Palandri, Ú. Bhreathnach, M. Měchura, G. Ó Cleircín, and B. Ó Raghallaigh, (2026), “buail”, in Taisce Chanúintí na Gaeilge - Repository of Irish Dialects[2] (in Irish and English), Dublin City University
- “buail”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
- Dinneen, Patrick S. (1904), “buailim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla [Irish and English Dictionary], 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 95
- Ó Dónaill, Niall (1977), “buail”, in Foclóir Gaeilge–Béarla [Irish–English Dictionary], Dublin: An Gúm, →ISBN
Scottish Gaelic
Etymology
From Old Irish búalaid[1]. See buille (“blow, stroke”). Cognate with Irish buail.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈpuɪl/
Verb
buail (past bhuail, future buailidh, verbal noun bualadh, past participle buailte)
Conjugation
| indicative | independent | dependent | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| personal | impersonal | personal | impersonal | |||||
| past | bhuail | bhuaileadh | bhuail | bhuaileadh | ||||
| future | buailidh | buailear buailtear |
buail | buailear buailtear | ||||
| relative future | bhuaileas | bhuailear | — | — | ||||
| conditional | independent | dependent | ||||||
| personal | impersonal | personal | impersonal | |||||
| first person singular | bhuailinn | bhuailteadh bhuailist1 bhuailiste1 |
buailinn | buailteadh buailist1 buailiste1 | ||||
| first person plural | bhuaileamaid bhuaileadh sinn |
buaileamaid buaileadh sinn | ||||||
| second/third person | bhuaileadh | buaileadh | ||||||
| imperative | independent | |||||||
| singular | plural | impersonal | ||||||
| first person | buaileam | buaileamaid | buailear buailtear | |||||
| second person | buail | buailibh | ||||||
| third person | buaileadh | |||||||
| past participle | buailte | |||||||
| verbal noun | bualadh | |||||||
1. Lewis dialect form
Derived terms
Mutation
| radical | lenition |
|---|---|
| buail | bhuail |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Scottish Gaelic.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “búailid, búalaid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
Further reading
- Edward Dwelly (1911), “buail”, in Faclair Gàidhlig gu Beurla le Dealbhan [The Illustrated Gaelic–English Dictionary], 10th edition, Edinburgh: Birlinn Limited, →ISBN
Welsh
Pronunciation
- (North Wales) IPA(key): /ˈbɨ.ai̯l/
- (South Wales) IPA(key): /ˈbi.ai̯l/
Noun
buail m pl
- plural of bual
Mutation
Categories:
- Irish terms inherited from Middle Irish
- Irish terms derived from Middle Irish
- Irish terms with IPA pronunciation
- Irish lemmas
- Irish verbs
- Irish transitive verbs
- Irish intransitive verbs
- Irish terms with usage examples
- Irish first-conjugation verbs of class A
- Irish terms with quotations
- Scottish Gaelic terms inherited from Old Irish
- Scottish Gaelic terms derived from Old Irish
- Scottish Gaelic terms with IPA pronunciation
- Scottish Gaelic lemmas
- Scottish Gaelic verbs
- Welsh terms with IPA pronunciation
- Welsh non-lemma forms
- Welsh noun forms