broń

See also: bron, brón, bróń, and bròn

Lower Sorbian

Etymology

Inherited from Proto-Slavic *bȏrnь. Cognate with Upper Sorbian bróń.

Pronunciation

  • IPA(key): /ˈbrɔɲ/
  • Rhymes: -ɔɲ
  • Syllabification: broń

Noun

broń f

  1. weapon

Declension

Declension of broń
singular dual plural
nominative broń broni broni
genitive broni bronjowu bronjow
dative broni bronjoma bronjam
accusative broń broni broni
instrumental bronju bronjoma bronjami
locative broni bronjoma bronjach

Further reading

  • Muka, Arnošt (1921, 1928), “broń”, in Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow (in German), St. Petersburg, Prague: ОРЯС РАН, ČAVU; Reprinted Bautzen: Domowina-Verlag, 2008
  • Starosta, Manfred (1999), “broń”, in Dolnoserbsko-nimski słownik / Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch (in German), Bautzen: Domowina-Verlag

Old Polish

Alternative forms

  • bronia

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *bȏrnь. First attested in the end of the 14th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /brɔ(ː)ɲ/
    • IPA(key): (15th CE) /brɔɲ/, /broɲ/

    Noun

    broń f

    1. (attested in Lesser Poland) weapon (instrument of attack or defense in combat or hunting)
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 34, 2, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Wezmi bron y sczit (apprehende arma et scutum)
        [Weźmi broń i szczyt (apprehende arma et scutum)]
    2. (figuratively) weapon (anything used for defense)
      • 1874-1891 [1449], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[2], [3], [4], volume XXV, page 165:
        Przez bronya spravedlivosczy (per arma iustitiae II Cor 6, 7)
        [Przez bronią sprawiedliwości (per arma iustitiae II Cor 6, 7)]
    3. iron knife of a plow
      • 1856-1870 [1462], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎[5], volume II, number 3681:
        De clenodio Rolye, rosam cum tribus bronya in clipeo deferentes
        [De clenodio Role, rosam cum tribus bronią in clipeo deferentes]

    Derived terms

    adjectives
    • bronny
    nouns
    • ostra broń
    verbs
    adverbs
    • bronno
    nouns

    Descendants

    • Polish: broń, bruń (Far Masovian, Przasnysz)
    • Silesian: brōń

    References

    • Boryś, Wiesław (2005), “broń”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
    • Sławski, Franciszek (1958-1965), “broń”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
    • Mańczak, Witold (2017), “broń”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
    • Bańkowski, Andrzej (2000), “broń”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
    • Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “broń”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

    Polish

    Pronunciation

     
    • IPA(key): /ˈbrɔɲ/
    • Audio:(file)
    • Rhymes: -ɔɲ
    • Syllabification: broń

    Etymology 1

      Inherited from Old Polish broń.

      Alternative forms

      Noun

      broń f

      1. weapon (instrument of attack or defense in combat or hunting)
        Synonyms: oręż, uzbrojenie
        1. (more specifically) ellipsis of broń palna (“gun”) (firearm)
      2. group of military units using a particular type of weapon
      3. weapon (instrument or other means of harming or exerting control over another) [with przeciw or przeciwko (+ dative) ‘against whom/what’]
        Synonym: oręż
      Declension
      Declension of broń
      singular plural
      nominative broń bronie
      genitive broni broni
      dative broni broniom
      accusative broń bronie
      instrumental bronią broniami
      locative broni broniach
      vocative broni bronie
      Alternative forms
      Derived terms
      adverbs
      nouns
      verbs
      verbs
      • chwycić za broń pf, chwytać za broń impf
      • dać broń do ręki pf, dawać broń do ręki impf
      • pobić własną bronią pf, bić własną bronią impf
      • podnieść broń pf
      • powołać pod broń pf, powoływać pod broń impf
      • sprezentować broń pf, prezentować broń impf
      • stać z bronią u nogi pf
      • wytrącić broń z ręki pf, wytrącać broń z ręki impf
      • złożyć broń pf, składać broń impf

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), broń is one of the most used words in Polish, appearing 18 times in scientific texts, 48 times in news, 15 times in essays, 19 times in fiction, and 14 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 114 times, making it the 530th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      Etymology 2

        See the etymology of the corresponding lemma form.

        Verb

        broń

        1. second-person singular imperative of bronić

        References

        1. ^ Ida Kurcz (1990), “broń”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 34

        Further reading

        • Modern Standard Polish:
          • “broń”, in Wielki słownik języka polskiego‎[6] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
          • “broń”, in Polish dictionaries at PWN‎[7] (in Polish)
          • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “broń”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[8], 4. online edition, Warszawa
        • Middle Polish:
          • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “broń”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
          • Wiesław Morawski (18.01.2023), “BROŃ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
        • Historic dictionaries:
        • Dialectal dictionaries:
          • Jan Karłowicz (1900), “broń”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 121