boleć
Old Polish
Pronunciation
Etymology 1
Inherited from Proto-Slavic *bolě̀ti. First attested in the 14th century.
Verb
boleć impf
- (intransitive, attested in Lesser Poland) to hurt; to suffer
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]scan transliteration, transcription, numbers 68, 34, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
- Ia iesm vbogi y boleiøczy
- [Ja jeśm ubogi i bolejący]
- 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej[1], Modlitewnik Nawojki, page 64:
- Prze thy wszysthky bolyesczy, gymysz gyesz przen bolyala
- [Przez ty wszystki boleści, jimiż jeś przeń bolała]
- (hapax legomenon, attested in Greater Poland) to birth; to be in labor
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 96r:
- Parturiri gebern vt ibi parturiunt montes etc. bolecz
- [Parturiri gebern vt ibi parturiunt montes etc. boleć]
- (hapax legomenon) to regret
- 1885-2024 [XV ex.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne[3], volume V, page 25:
- Bolyecz za grzechi vel skruschenye myecz resipere
- [Boleć za grzechy vel skruszenie mieć resipere]
Etymology 2
Inherited from Proto-Slavic *bolě̀ti. First attested in the 15th century.
Verb
boleć impf
- (attested in Kuyavia, Lesser Poland, of e.g. body parts) to hurt (to cause or be in pain)
- 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 29, 17:
- Lya myala gest oczy bolyøcze
- [Lija miała jest oczy bolące]
- 1930 [c. 1455], “III Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 15, 23:
- W gego staroscy bolyali gy nogy
- [W jego starości bolały ji nogi]
- 1881 [1460], “Wydanie krakowskie dzieła Jana z Turrekrematy Explanatio in Psalterium”, in Józef Przyborowski, editor, Przegląd Bibliograficzno-Archeologiczny. Dwutygodnik ilustrowany poświęcony bibliografii, archeologii, numizmatyce, heraldyce, historii, sztukom pięknym i literaturze, volume I, Bydgoszcz, page 187:
- Thocz boli, kyedi chlop kygyem glowa goly, ale barszyey boli, kyedi myla gynszego woly
- [Toć boli, kiedy chłop kijem głowę goli, ale bardziej boli, kiedy miła jinszego woli!]
- 1885-2024 [XV ex.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne[4], volume V, Kurów (Bochnia), page 372:
- Wielika myloscz oczy zaszlyepia a od mylego rany nye bolyą
- [Wielika miłość oczy zaślepia a od miłego rany nie bolą]
Derived terms
Descendants
References
- Boryś, Wiesław (2005), “boleć I-II”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017), “boleć I-II”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000), “boleć 1-2”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- Sławski, Franciszek (1958-1965), “ból”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
- K. Nitsch, editor (1953), “boleć”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 127
- K. Nitsch, editor (1953), “boleć”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 128
- Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “1. boleć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “2. boleć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “boleć”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Polish
Etymology
Inherited from Old Polish boleć.
Pronunciation
Audio: (file) - Rhymes: -ɔlɛt͡ɕ
- Syllabification: bo‧leć
Verb
boleć impf
- (intransitive, of body parts or situations) to hurt (to cause physical or mental pain) [with accusative ‘whom’]
- Boli mnie ręka. ― My arm hurts.
- (intransitive, obsolete) to pain over, (to worry about something) [with nad (+ instrumental) ‘over what’]
Usage notes
First-person and second-person forms are very rare.
Conjugation
1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
Verb
boleć impf
- (intransitive) to pain over, (to worry about something) [with nad (+ instrumental) ‘over what’]
- Synonyms: ubolewać; see also Thesaurus:bać się
- (intransitive, of body parts, obsolete) to hurt (to cause physical or mental pain)
- (Middle Polish, intransitive) to birth; to be in labor
- (intransitive, obsolete) synonym of chorować
- (intransitive, Middle Polish) synonym of smucić się
- (intransitive, Middle Polish) synonym of żałować
- (intransitive, Middle Polish) synonym of narzekać
- (intransitive, Middle Polish) synonym of współczuć
Conjugation
1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
Derived terms
- zęby bolą
Further reading
- “boleć”, in Wielki słownik języka polskiego[5] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “boleć”, in Polish dictionaries at PWN[6] (in Polish)
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “boleć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “boleć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Jadwiga Chotkowska (09.12.2021), “BOLEĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
- Jadwiga Chotkowska (09.12.2021), “BOLEĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “boleć”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “boleć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “boleć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 187
- boleć in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
Silesian
Etymology
Inherited from Old Polish boleć.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈbɔ.lɛt͡ɕ/
Audio: (file) - Rhymes: -ɔlɛt͡ɕ
- Syllabification: bo‧leć
Verb
boleć impf
- (intransitive, of body parts or situations) to hurt (to cause physical or mental pain) [with accusative ‘whom’]
Conjugation
| Conjugation of boleć impf | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| person | singular | plural | |||||||||||||||||
| masculine | feminine | neuter | virile | nonvirile | |||||||||||||||
| infinitive | boleć | ||||||||||||||||||
| present tense | 1st | bolã | bolymy | ||||||||||||||||
| 2nd | bolisz | bolicie | |||||||||||||||||
| 3rd | boli | bolōm | |||||||||||||||||
| past tense | 1st | bolołch, bolołech, boloł żech |
bolałach bolała żech |
bolałoch1) bolało żech1) |
bolelimy, bolelichmy |
bolałymy, bolałychmy | |||||||||||||
| 2nd | bolołś, bolołeś, boloł żeś |
bolałaś bolała żeś |
bolałoś1) bolało żeś1) |
boleliście, boleli żeście |
bolałyście, bolały żeście | ||||||||||||||
| 3rd | boloł | bolała | bolało | boleli | bolały | ||||||||||||||
| future tense | 1st | bydã boloł, bydã boleć |
bydã bolała, bydã boleć |
bydã bolało,1) bydã boleć |
bydymy bolali, bydymy boleć |
bydymy bolały, bydymy boleć | |||||||||||||
| 2nd | bydziesz boloł, bydziesz boleć |
bydziesz bolała, bydziesz boleć |
bydziesz bolało,1) bydziesz boleć |
bydziecie bolali, bydziecie boleć |
bydziecie bolały, bydziecie boleć | ||||||||||||||
| 3rd | bydzie boloł, bydzie boleć |
bydzie bolała, bydzie boleć |
bydzie bolało, bydzie boleć |
bydōm bolali, bydōm boleć |
bydōm bolały, bydōm boleć | ||||||||||||||
| pluperfect tense2) |
1st | bōłch boloł, bōłech boloł, bōł żech boloł |
byłach bolała była żech bolała |
byłoch bolało1) było żech bolało1) |
byli my boleli, bylichmy boleli |
były my bolały, byłychmy bolały | |||||||||||||
| 2nd | bōłś boloł, bōłeś boloł, bōł żeś boloł |
byłaś bolała była żeś bolała |
byłoś bolało1) było żeś bolało1) |
byliście boleli, byli żeście boleli |
byłyście bolały, były żeście bolały | ||||||||||||||
| 3rd | bōł boloł | była bolała | było bolało1) |
były my boleli, byłychmy boleli |
były bolały | ||||||||||||||
| conditional | 1st | bych boloł | bych bolała | byście boleli | by my bolały, bychmy bolały | ||||||||||||||
| 2nd | byś boloł | byś bolała | byście boleli | byście bolały | |||||||||||||||
| 3rd | by boloł | by bolała | by bolało | by boleli | by bolały | ||||||||||||||
| imperative | 1st | niych bolã | bōlmy | ||||||||||||||||
| 2nd | bōl | bōlcie | |||||||||||||||||
| 3rd | niych boli | niych bolōm | |||||||||||||||||
| active adjectival participle | bolōncy | bolōncŏ | bolōnce | bolōncy | bolōnce | ||||||||||||||
| verbal noun | bolynie | ||||||||||||||||||
| 1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms. 2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past. | |||||||||||||||||||
Verb
boleć impf
Conjugation
| Conjugation of boleć impf | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| person | singular | plural | |||||||||||||||||
| masculine | feminine | neuter | virile | nonvirile | |||||||||||||||
| infinitive | boleć | ||||||||||||||||||
| present tense | 1st | bolejã | bolejymy | ||||||||||||||||
| 2nd | boleje | bolejecie | |||||||||||||||||
| 3rd | bolejesz | bolejōm | |||||||||||||||||
| past tense | 1st | bolołch, bolołech, boloł żech |
bolałach bolała żech |
bolałoch1) bolało żech1) |
bolelimy, bolelichmy |
bolałymy, bolałychmy | |||||||||||||
| 2nd | bolołś, bolołeś, boloł żeś |
bolałaś bolała żeś |
bolałoś1) bolało żeś1) |
boleliście, boleli żeście |
bolałyście, bolały żeście | ||||||||||||||
| 3rd | boloł | bolała | bolało | boleli | bolały | ||||||||||||||
| future tense | 1st | bydã boloł, bydã boleć |
bydã bolała, bydã boleć |
bydã bolało,1) bydã boleć |
bydymy bolali, bydymy boleć |
bydymy bolały, bydymy boleć | |||||||||||||
| 2nd | bydziesz boloł, bydziesz boleć |
bydziesz bolała, bydziesz boleć |
bydziesz bolało,1) bydziesz boleć |
bydziecie bolali, bydziecie boleć |
bydziecie bolały, bydziecie boleć | ||||||||||||||
| 3rd | bydzie boloł, bydzie boleć |
bydzie bolała, bydzie boleć |
bydzie bolało, bydzie boleć |
bydōm bolali, bydōm boleć |
bydōm bolały, bydōm boleć | ||||||||||||||
| pluperfect tense2) |
1st | bōłch boloł, bōłech boloł, bōł żech boloł |
byłach bolała była żech bolała |
byłoch bolało1) było żech bolało1) |
byli my boleli, bylichmy boleli |
były my bolały, byłychmy bolały | |||||||||||||
| 2nd | bōłś boloł, bōłeś boloł, bōł żeś boloł |
byłaś bolała była żeś bolała |
byłoś bolało1) było żeś bolało1) |
byliście boleli, byli żeście boleli |
byłyście bolały, były żeście bolały | ||||||||||||||
| 3rd | bōł boloł | była bolała | było bolało1) |
były my boleli, byłychmy boleli |
były bolały | ||||||||||||||
| conditional | 1st | bych boloł | bych bolała | byście boleli | by my bolały, bychmy bolały | ||||||||||||||
| 2nd | byś boloł | byś bolała | byście boleli | byście bolały | |||||||||||||||
| 3rd | by boloł | by bolała | by bolało | by boleli | by bolały | ||||||||||||||
| imperative | 1st | niych bolejã | bōlmy | ||||||||||||||||
| 2nd | bōl | bōlcie | |||||||||||||||||
| 3rd | niych bolejesz | niych bolejōm | |||||||||||||||||
| active adjectival participle | bolōncy | bolōncŏ | bolōnce | bolōncy | bolōnce | ||||||||||||||
| verbal noun | bolynie | ||||||||||||||||||
| 1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms. 2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past. | |||||||||||||||||||
Further reading
- bolec in dykcjonorz.eu
- boleć in silling.org
- Henryk Jaroszewicz (2022), “boleć”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 65
- Aleksandra Wencel (2023), “boleć”, in Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski, page 70
- Eugeniusz Kosmała (2023), “1641. boleć, rwać, łamać”, in Dykcjōnôrz Polsko-Ślonskiy (in Silesian), b, page 69
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Old Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *bʰel(H)-
- Old Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish lemmas
- Old Polish verbs
- Old Polish imperfective verbs
- Old Polish intransitive verbs
- Lesser Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Old Polish hapax legomena
- Greater Poland Old Polish
- Kuyavia Old Polish
- zlw-opl:Pain
- zlw-opl:Pregnancy
- zlw-opl:Sadness
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *bʰel(H)-
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/ɔlɛt͡ɕ
- Rhymes:Polish/ɔlɛt͡ɕ/2 syllables
- Polish lemmas
- Polish verbs
- Polish imperfective verbs
- Polish intransitive verbs
- Polish terms with usage examples
- Polish terms with obsolete senses
- Polish class VIIa verbs
- Polish class III verbs
- pl:Pain
- pl:Pregnancy
- pl:Sadness
- Silesian terms derived from Proto-Indo-European
- Silesian terms inherited from Old Polish
- Silesian terms derived from the Proto-Indo-European root *bʰel(H)-
- Silesian terms inherited from Proto-Slavic
- Silesian terms derived from Old Polish
- Silesian terms derived from Proto-Slavic
- Silesian terms with IPA pronunciation
- Silesian terms with audio pronunciation
- Rhymes:Silesian/ɔlɛt͡ɕ
- Rhymes:Silesian/ɔlɛt͡ɕ/2 syllables
- Silesian lemmas
- Silesian verbs
- Silesian imperfective verbs
- Silesian intransitive verbs
- szl:Pain
- szl:Sadness