boleć

See also: bolec, Bolec, and bòlec

Old Polish

Pronunciation

  • IPA(key): (10th–15th CE) /bɔlʲɛt͡ɕʲ/
  • IPA(key): (15th CE) /bɔlʲɛt͡ɕʲ/

Etymology 1

    Inherited from Proto-Slavic *bolě̀ti. First attested in the 14th century.

    Verb

    boleć impf

    1. (intransitive, attested in Lesser Poland) to hurt; to suffer
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 68, 34, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Ia iesm vbogi y boleiøczy
        [Ja jeśm ubogi i bolejący]
      • 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎[1], Modlitewnik Nawojki, page 64:
        Prze thy wszysthky bolyesczy, gymysz gyesz przen bolyala
        [Przez ty wszystki boleści, jimiż jeś przeń bolała]
    2. (hapax legomenon, attested in Greater Poland) to birth; to be in labor
      • 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎[2], Lubiń, page 4:
        Bolecz parturiri
        [Boleć parturiri]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 96r:
        Parturiri gebern vt ibi parturiunt montes etc. bolecz
        [Parturiri gebern vt ibi parturiunt montes etc. boleć]
    3. (hapax legomenon) to regret
      • 1885-2024 [XV ex.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎[3], volume V, page 25:
        Bolyecz za grzechi vel skruschenye myecz resipere
        [Boleć za grzechy vel skruszenie mieć resipere]

    Etymology 2

      Inherited from Proto-Slavic *bolě̀ti. First attested in the 15th century.

      Verb

      boleć impf

      1. (attested in Kuyavia, Lesser Poland, of e.g. body parts) to hurt (to cause or be in pain)
        • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 29, 17:
          Lya myala gest oczy bolyøcze
          [Lija miała jest oczy bolące]
        • 1930 [c. 1455], “III Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 15, 23:
          W gego staroscy bolyali gy nogy
          [W jego starości bolały ji nogi]
        • 1881 [1460], “Wydanie krakowskie dzieła Jana z Turrekrematy Explanatio in Psalterium”, in Józef Przyborowski, editor, Przegląd Bibliograficzno-Archeologiczny. Dwutygodnik ilustrowany poświęcony bibliografii, archeologii, numizmatyce, heraldyce, historii, sztukom pięknym i literaturze, volume I, Bydgoszcz, page 187:
          Thocz boli, kyedi chlop kygyem glowa goly, ale barszyey boli, kyedi myla gynszego woly
          [Toć boli, kiedy chłop kijem głowę goli, ale bardziej boli, kiedy miła jinszego woli!]
        • 1885-2024 [XV ex.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎[4], volume V, Kurów (Bochnia), page 372:
          Wielika myloscz oczy zaszlyepia a od mylego rany nye bolyą
          [Wielika miłość oczy zaślepia a od miłego rany nie bolą]
      Derived terms
      nouns
      Descendants
      • Polish: boleć
      • Silesian: boleć

      References

      Polish

      Etymology

        Inherited from Old Polish boleć.

        Pronunciation

         
        • IPA(key): /ˈbɔ.lɛt͡ɕ/
        • Audio:(file)
        • Rhymes: -ɔlɛt͡ɕ
        • Syllabification: bo‧leć

        Verb

        boleć impf

        1. (intransitive, of body parts or situations) to hurt (to cause physical or mental pain) [with accusative ‘whom’]
          Boli mnie ręka. ― My arm hurts.
        2. (intransitive, obsolete) to pain over, (to worry about something) [with nad (+ instrumental) ‘over what’]

        Usage notes

        First-person and second-person forms are very rare.

        Conjugation

        Conjugation of boleć impf (class VIIa)
        person singular plural
        masculine feminine neuter virile nonvirile
        infinitive boleć
        present tense 1st bolę bolimy
        2nd bolisz bolicie
        3rd boli bolą
        impersonal boli się
        past tense 1st bolałem,
        -(e)m bolał
        bolałam,
        -(e)m bolała
        bolałom1,
        -(e)m bolało
        boleliśmy,
        -(e)śmy boleli
        bolałyśmy,
        -(e)śmy bolały
        2nd bolałeś,
        -(e)ś bolał
        bolałaś,
        -(e)ś bolała
        bolałoś1,
        -(e)ś bolało
        boleliście,
        -(e)ście boleli
        bolałyście,
        -(e)ście bolały
        3rd bolał bolała bolało boleli bolały
        impersonal bolano
        future tense 1st będę bolał, będę boleć będę bolała, będę boleć będę bolało1, będę boleć będziemy boleli, będziemy boleć będziemy bolały, będziemy boleć
        2nd będziesz bolał, będziesz boleć będziesz bolała, będziesz boleć będziesz bolało1, będziesz boleć będziecie boleli, będziecie boleć będziecie bolały, będziecie boleć
        3rd będzie bolał, będzie boleć będzie bolała, będzie boleć będzie bolało, będzie boleć będą boleli, będą boleć będą bolały, będą boleć
        impersonal będzie boleć się
        conditional 1st bolałbym,
        bym bolał
        bolałabym,
        bym bolała
        bolałobym1,
        bym bolało
        bolelibyśmy,
        byśmy boleli
        bolałybyśmy,
        byśmy bolały
        2nd bolałbyś,
        byś bolał
        bolałabyś,
        byś bolała
        bolałobyś1,
        byś bolało
        bolelibyście,
        byście boleli
        bolałybyście,
        byście bolały
        3rd bolałby,
        by bolał
        bolałaby,
        by bolała
        bolałoby,
        by bolało
        boleliby,
        by boleli
        bolałyby,
        by bolały
        impersonal bolano by
        imperative 1st niech bolę bólmy
        2nd ból bólcie
        3rd niech boli niech bolą
        less common forms
        pluperfect
        (dated, literary)
        1st bolałem był bolałam była bolałom było1 boleliśmy byli bolałyśmy były
        2nd bolałeś był bolałaś była bolałoś było1 boleliście byli bolałyście były
        3rd bolał był bolała była bolało było boleli byli bolały były
        past conditional
        (dated, literary)
        1st byłbym bolał byłabym bolała byłobym bolało1 bylibyśmy boleli byłybyśmy bolały
        2nd byłbyś bolał byłabyś bolała byłobyś bolało1 bylibyście boleli byłybyście bolały
        3rd byłby bolał byłaby bolała byłoby bolało byliby boleli byłyby bolały
        active adjectival participle bolący boląca bolące bolący bolące
        contemporary adverbial participle boląc
        verbal noun bolenie

        1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.

        Verb

        boleć impf

        1. (intransitive) to pain over, (to worry about something) [with nad (+ instrumental) ‘over what’]
          Synonyms: ubolewać; see also Thesaurus:bać się
        2. (intransitive, of body parts, obsolete) to hurt (to cause physical or mental pain)
          1. (Middle Polish, intransitive) to birth; to be in labor
        3. (intransitive, obsolete) synonym of chorować
        4. (intransitive, Middle Polish) synonym of smucić się
          1. (intransitive, Middle Polish) synonym of żałować
          2. (intransitive, Middle Polish) synonym of narzekać
          3. (intransitive, Middle Polish) synonym of współczuć

        Conjugation

        Conjugation of boleć impf (class III)
        person singular plural
        masculine feminine neuter virile nonvirile
        infinitive boleć
        present tense 1st boleję bolejemy
        2nd bolejesz bolejecie
        3rd boleje boleją
        impersonal boleje się
        past tense 1st bolałem,
        -(e)m bolał
        bolałam,
        -(e)m bolała
        bolałom1,
        -(e)m bolało
        boleliśmy,
        -(e)śmy boleli
        bolałyśmy,
        -(e)śmy bolały
        2nd bolałeś,
        -(e)ś bolał
        bolałaś,
        -(e)ś bolała
        bolałoś1,
        -(e)ś bolało
        boleliście,
        -(e)ście boleli
        bolałyście,
        -(e)ście bolały
        3rd bolał bolała bolało boleli bolały
        impersonal bolano
        future tense 1st będę bolał, będę boleć będę bolała, będę boleć będę bolało1, będę boleć będziemy boleli, będziemy boleć będziemy bolały, będziemy boleć
        2nd będziesz bolał, będziesz boleć będziesz bolała, będziesz boleć będziesz bolało1, będziesz boleć będziecie boleli, będziecie boleć będziecie bolały, będziecie boleć
        3rd będzie bolał, będzie boleć będzie bolała, będzie boleć będzie bolało, będzie boleć będą boleli, będą boleć będą bolały, będą boleć
        impersonal będzie boleć się
        conditional 1st bolałbym,
        bym bolał
        bolałabym,
        bym bolała
        bolałobym1,
        bym bolało
        bolelibyśmy,
        byśmy boleli
        bolałybyśmy,
        byśmy bolały
        2nd bolałbyś,
        byś bolał
        bolałabyś,
        byś bolała
        bolałobyś1,
        byś bolało
        bolelibyście,
        byście boleli
        bolałybyście,
        byście bolały
        3rd bolałby,
        by bolał
        bolałaby,
        by bolała
        bolałoby,
        by bolało
        boleliby,
        by boleli
        bolałyby,
        by bolały
        impersonal bolano by
        imperative 1st niech boleję bolejmy
        2nd bolej bolejcie
        3rd niech boleje niech boleją
        less common forms
        pluperfect
        (dated, literary)
        1st bolałem był bolałam była bolałom było1 boleliśmy byli bolałyśmy były
        2nd bolałeś był bolałaś była bolałoś było1 boleliście byli bolałyście były
        3rd bolał był bolała była bolało było boleli byli bolały były
        past conditional
        (dated, literary)
        1st byłbym bolał byłabym bolała byłobym bolało1 bylibyśmy boleli byłybyśmy bolały
        2nd byłbyś bolał byłabyś bolała byłobyś bolało1 bylibyście boleli byłybyście bolały
        3rd byłby bolał byłaby bolała byłoby bolało byliby boleli byłyby bolały
        active adjectival participle bolejący bolejąca bolejące bolejący bolejące
        contemporary adverbial participle bolejąc
        verbal noun bolenie

        1Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.

        Derived terms

        phrases
        • zęby bolą

        Further reading

        • “boleć”, in Wielki słownik języka polskiego‎[5] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • “boleć”, in Polish dictionaries at PWN‎[6] (in Polish)
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “boleć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “boleć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • Jadwiga Chotkowska (09.12.2021), “BOLEĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
        • Jadwiga Chotkowska (09.12.2021), “BOLEĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
        • Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “boleć”, in Słownik języka polskiego
        • Aleksander Zdanowicz (1861), “boleć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
        • J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “boleć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 187
        • boleć in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

        Silesian

        Etymology

          Inherited from Old Polish boleć.

          Pronunciation

          • IPA(key): /ˈbɔ.lɛt͡ɕ/
          • Audio:(file)
          • Rhymes: -ɔlɛt͡ɕ
          • Syllabification: bo‧leć

          Verb

          boleć impf

          1. (intransitive, of body parts or situations) to hurt (to cause physical or mental pain) [with accusative ‘whom’]

          Conjugation

          Conjugation of boleć impf
          person singular plural
          masculine feminine neuter virile nonvirile
          infinitive boleć
          present tense 1st bolã bolymy
          2nd bolisz bolicie
          3rd boli bolōm
          past tense 1st bolołch,
          bolołech,
          boloł żech
          bolałach
          bolała żech
          bolałoch1)
          bolało żech
          1)
          bolelimy,
          bolelichmy
          bolałymy,
          bolałychmy
          2nd bolołś,
          bolołeś,
          boloł żeś
          bolałaś
          bolała żeś
          bolałoś1)
          bolało żeś
          1)
          boleliście,
          boleli żeście
          bolałyście,
          bolały żeście
          3rd boloł bolała bolało boleli bolały
          future tense 1st bydã boloł,
          bydã boleć
          bydã bolała,
          bydã boleć
          bydã bolało,1)
          bydã boleć
          bydymy bolali,
          bydymy boleć
          bydymy bolały,
          bydymy boleć
          2nd bydziesz boloł,
          bydziesz boleć
          bydziesz bolała,
          bydziesz boleć
          bydziesz bolało,1)
          bydziesz boleć
          bydziecie bolali,
          bydziecie boleć
          bydziecie bolały,
          bydziecie boleć
          3rd bydzie boloł,
          bydzie boleć
          bydzie bolała,
          bydzie boleć
          bydzie bolało,
          bydzie boleć
          bydōm bolali,
          bydōm boleć
          bydōm bolały,
          bydōm boleć
          pluperfect tense2)
          1st bōłch boloł,
          bōłech boloł,
          bōł żech boloł
          byłach bolała
          była żech bolała
          byłoch bolało1)
          było żech bolało
          1)
          byli my boleli,
          bylichmy boleli
          były my bolały,
          byłychmy bolały
          2nd bōłś boloł,
          bōłeś boloł,
          bōł żeś boloł
          byłaś bolała
          była żeś bolała
          byłoś bolało1)
          było żeś bolało
          1)
          byliście boleli,
          byli żeście boleli
          byłyście bolały,
          były żeście bolały
          3rd bōł boloł była bolała było bolało1)
          były my boleli,
          byłychmy boleli
          były bolały
          conditional 1st bych boloł bych bolała byście boleli by my bolały,
          bychmy bolały
          2nd byś boloł byś bolała byście boleli byście bolały
          3rd by boloł by bolała by bolało by boleli by bolały
          imperative 1st niych bolã bōlmy
          2nd bōl bōlcie
          3rd niych boli niych bolōm
          active adjectival participle bolōncy bolōncŏ bolōnce bolōncy bolōnce
          verbal noun bolynie
          1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
          2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past.

          Verb

          boleć impf

          1. (intransitive) to pain over, (to worry about something) [with nad (+ instrumental) ‘over what’]

          Conjugation

          Conjugation of boleć impf
          person singular plural
          masculine feminine neuter virile nonvirile
          infinitive boleć
          present tense 1st bolejã bolejymy
          2nd boleje bolejecie
          3rd bolejesz bolejōm
          past tense 1st bolołch,
          bolołech,
          boloł żech
          bolałach
          bolała żech
          bolałoch1)
          bolało żech
          1)
          bolelimy,
          bolelichmy
          bolałymy,
          bolałychmy
          2nd bolołś,
          bolołeś,
          boloł żeś
          bolałaś
          bolała żeś
          bolałoś1)
          bolało żeś
          1)
          boleliście,
          boleli żeście
          bolałyście,
          bolały żeście
          3rd boloł bolała bolało boleli bolały
          future tense 1st bydã boloł,
          bydã boleć
          bydã bolała,
          bydã boleć
          bydã bolało,1)
          bydã boleć
          bydymy bolali,
          bydymy boleć
          bydymy bolały,
          bydymy boleć
          2nd bydziesz boloł,
          bydziesz boleć
          bydziesz bolała,
          bydziesz boleć
          bydziesz bolało,1)
          bydziesz boleć
          bydziecie bolali,
          bydziecie boleć
          bydziecie bolały,
          bydziecie boleć
          3rd bydzie boloł,
          bydzie boleć
          bydzie bolała,
          bydzie boleć
          bydzie bolało,
          bydzie boleć
          bydōm bolali,
          bydōm boleć
          bydōm bolały,
          bydōm boleć
          pluperfect tense2)
          1st bōłch boloł,
          bōłech boloł,
          bōł żech boloł
          byłach bolała
          była żech bolała
          byłoch bolało1)
          było żech bolało
          1)
          byli my boleli,
          bylichmy boleli
          były my bolały,
          byłychmy bolały
          2nd bōłś boloł,
          bōłeś boloł,
          bōł żeś boloł
          byłaś bolała
          była żeś bolała
          byłoś bolało1)
          było żeś bolało
          1)
          byliście boleli,
          byli żeście boleli
          byłyście bolały,
          były żeście bolały
          3rd bōł boloł była bolała było bolało1)
          były my boleli,
          byłychmy boleli
          były bolały
          conditional 1st bych boloł bych bolała byście boleli by my bolały,
          bychmy bolały
          2nd byś boloł byś bolała byście boleli byście bolały
          3rd by boloł by bolała by bolało by boleli by bolały
          imperative 1st niych bolejã bōlmy
          2nd bōl bōlcie
          3rd niych bolejesz niych bolejōm
          active adjectival participle bolōncy bolōncŏ bolōnce bolōncy bolōnce
          verbal noun bolynie
          1) Personal neuter forms might be considered nonstandard, protological, or nonce, appearing mostly in literature to refer to grammatically neuter nouns, however might also be used for people who prefer neuter forms.
          2) The pluperfect is either archaic or obsolete and now used for conditional in the past.

          Further reading