bëj
Albanian
Alternative forms
Etymology
Inherited from Proto-Albanian *banja- (“to make, create”), ultimately from a nasal-infix present Proto-Indo-European *bʰ-né-h₂- / *bʰ-n̥-h₂-́ (“to cause to appear”), derived from Proto-Indo-European *bʰeh₂- (“to shine, appear”). The meaning developed through “to cause to appear” → “to bring into being, create” → “to make, do”.[1]
Attested in Old Albanian as Gheg banj and Tosk bënj, with second- and third-person singular ban and bën, respectively. The modern first-person singular continues the older Tosk form.[2]
Camarda connected the verb with the Indo-European root traditionally reconstructed as Proto-Indo-European *bʰu- (“to grow, become”). Meyer instead compared it with Ancient Greek φαίνω (phaínō, “to bring to light, show”), connecting it with the root Proto-Indo-European *bʰeh₂- (“to shine, appear”). Bugge adduced Old Irish bann (“deed, action”) as a parallel for the development from appearance or manifestation to action and making.[3]
Orel reconstructs Proto-Albanian *banja, likewise deriving it from the root meaning “to shine, appear” and retaining the comparison with Greek φαίνω (phaínō). He cites the Old Irish noun as a semantic parallel.[4]
Neri, in DPEWA, develops the inherited explanation by deriving the Pre-Proto-Albanian stem *ban- from the prevocalic plural stem of the Proto-Indo-European nasal-infix present Proto-Indo-European *bʰ-né-h₂- / *bʰ-n̥-h₂-́ (“to cause to appear”). This stem was subsequently extended with *-ye/o-, yielding Pre-Proto-Albanian *ban-ya/i- “to make, create”. The same nasal-infix formation is continued by Old Armenian բանամ (banam, “to open”), originally “to make visible”; Greek φαίνω (phaínō) represents a related formation with the same present-forming suffix. More distant root cognates include Sanskrit भाति (bhāti, “shines”).[5]
The nasal stem was extended from the present into the aorist singular, represented by Old Gheg bana and Tosk bëra. The aorist plural and participle preserve a different stem, Old Gheg ba- and bā̃- beside Old Tosk bë̄-. Neri attributes the long vowels of the aorist to contraction, with subsequent analogical reshaping elsewhere in the paradigm. The Old Gheg participle batë, attested in Buzuku, probably directly continues Proto-Indo-European *bʰh₂-tó- (“appeared”), with the development “appeared” → “come into being” → “made”. An older sense “to appear” is also attested in Buzuku’s aorist banë, supporting the proposed semantic connection.[6]
Neri disfavors deriving the present directly from Proto-Indo-European *bʰh₂-nyé/ó-, since this would not account for the stem-final nasal of the remodeled aorist as satisfactorily as the nasal-infix analysis.[7]
Pronunciation
- IPA(key): /ˈbəj/
- Rhymes: -əj
Verb
bëj (aorist bëra, participle bërë)
- To make, produce, build, or prepare
- To create, compose, or write
- To do, perform, or carry out
- To dig or open (a hole, trench, etc.)
- To organize or hold (an event)
- To play (a trick); to set (a trap)
- Synonyms: kurdis, ngre
- To coat, smear, or soil
- To leave a mark; to inflict
- To move; to head in a direction
- Synonyms: lëviz, zhvendosem, eci
- To undergo or administer (a treatment, procedure, etc.)
- To cause; to bring about
- Synonym: shkaktoj
- To make or compel someone to do something
- (colloquial) To provide or equip
- To appoint; to regard or treat as
- To render; to turn into
- To give birth; to bear or yield
- To emit, secrete, or excrete
- To make a sound
- To earn or obtain
- Synonyms: fitoj, siguroj
- (colloquial) To say or reply
- Synonyms: them, përgjigjem
- To address or send (a request, greeting, etc.)
- To portion out or serve
- To manage; to cope
- Synonyms: arrij, ia dal
- To function (of bodily organs)
- Synonym: punoj
- To travel or cover a distance
- To spend or complete a period; to turn an age
- To attend or complete studies or service
- To constitute; to equal
- Synonyms: përbëj, formoj
- To form a shape
- To conclude an agreement
- To act, behave, or pretend
- To have something done
- To cost; to suffice or suit
- (impersonal) To be permissible
- Synonym: lejohem
- To fit
- Synonym: nxë
- (impersonal) To be (of weather)
- (light verb) To do or make
- (with a subjunctive) To begin or attempt
Conjugation
Show compound tenses:
| participle | bërë | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| gerund | duke bërë | ||||||
| infinitive | për të bërë | ||||||
| singular | plural | ||||||
| 1st pers. | 2nd pers. | 3rd pers. | 1st pers. | 2nd pers. | 3rd pers. | ||
| indicative | present | bëj | bën | bën | bëjmë | bëni | bëjnë |
| imperfect | bëja | bëje | bënte | bënim | bënit | bënin | |
| aorist | bëra | bëre | bëri | bëmë | bëtë | bënë | |
| perfect | kam bërë | ke bërë | ka bërë | kemi bërë | keni bërë | kanë bërë | |
| past perfect | kisha bërë | kishe bërë | kishte bërë | kishim bërë | kishit bërë | kishin bërë | |
| aorist II | pata bërë | pate bërë | pati bërë | patëm bërë | patët bërë | patën bërë | |
| future1 | do të bëj | do të bësh | do të bëjë | do të bëjmë | do të bëni | do të bëjnë | |
| future perfect2 | do të kem bërë | do të kesh bërë | do të ketë bërë | do të kemi bërë | do të keni bërë | do të kenë bërë | |
| subjunctive | present | të bëj | të bësh | të bëjë | të bëjmë | të bëni | të bëjnë |
| imperfect | të bëja | të bëje | të bënte | të bënim | të bënit | të bënin | |
| perfect | të kem bërë | të kesh bërë | të ketë bërë | të kemi bërë | të keni bërë | të kenë bërë | |
| past perfect | të kisha bërë | të kishe bërë | të kishte bërë | të kishim bërë | të kishit bërë | të kishin bërë | |
| conditional1, 2 | imperfect | do të bëja | do të bëje | do të bënte | do të bënim | do të bënit | do të bënin |
| past perfect | do të kisha bërë | do të kishe bërë | do të kishte bërë | do të kishim bërë | do të kishit bërë | do të kishin bërë | |
| optative | present | bëfsha | bëfsh | bëftë | bëfshim | bëfshi | bëfshin |
| perfect | paça bërë | paç bërë | pastë bërë | paçim bërë | paçit bërë | paçin bërë | |
| admirative | present | bëkam | bëke | bëka | bëkemi | bëkeni | bëkan |
| imperfect | bëkësha | bëkëshe | bëkësh | bëkëshim | bëkëshit | bëkëshin | |
| perfect | paskam bërë | paske bërë | paska bërë | paskemi bërë | paskeni bërë | paskan bërë | |
| past perfect | paskësha bërë | paskëshe bërë | paskësh bërë | paskëshim bërë | paskëshit bërë | paskëshin bërë | |
| imperative | present | — | bëj | — | — | bëni | — |
| 1) indicative future identical with conditional present 2) indicative future perfect identical with conditional perfect | |||||||
Show compound tenses:
| participle | bërë | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| gerund | duke u bërë | ||||||
| infinitive | për t'u bërë | ||||||
| singular | plural | ||||||
| 1st pers. | 2nd pers. | 3rd pers. | 1st pers. | 2nd pers. | 3rd pers. | ||
| indicative | present | bëhem | bëhesh | bëhet | bëhemi | bëheni | bëhen |
| imperfect | bëhesha | bëheshe | bëhesh | bëheshim | bëheshit | bëheshin | |
| aorist | u bëra | u bëre | u bëri | u bëmë | u bëtë | u bënë | |
| perfect | jam bërë | je bërë | është bërë | jemi bërë | jeni bërë | janë bërë | |
| past perfect | isha bërë | ishe bërë | ishte bërë | ishim bërë | ishit bërë | ishin bërë | |
| aorist II | qeshë bërë | qe bërë | qe bërë | qemë bërë | qetë bërë | qenë bërë | |
| future1 | do të bëhem | do të bëhesh | do të bëhet | do të bëhemi | do të bëheni | do të bëhen | |
| future perfect2 | do të jem bërë | do të jesh bërë | do të jetë bërë | do të jemi bërë | do të jeni bërë | do të jenë bërë | |
| subjunctive | present | të bëhem | të bëhesh | të bëhet | të bëhemi | të bëheni | të bëhen |
| imperfect | të bëhesha | të bëheshe | të bëhesh | të bëheshim | të bëheshit | të bëheshin | |
| perfect | të jem bërë | të jesh bërë | të jetë bërë | të jemi bërë | të jeni bërë | të jenë bërë | |
| past perfect | të isha bërë | të ishe bërë | të ishte bërë | të ishim bërë | të ishit bërë | të ishin bërë | |
| conditional1, 2 | imperfect | do të bëhesha | do të bëheshe | do të bëhesh | do të bëheshim | do të bëheshit | do të bëheshin |
| past perfect | do të isha bërë | do të ishe bërë | do të ishte bërë | do të ishim bërë | do të ishit bërë | do të ishin bërë | |
| optative | present | u bëfsha | u bëfsh | u bëftë | u bëfshim | u bëfshi | u bëfshin |
| perfect | qofsha bërë | qofsh bërë | qoftë bërë | qofshim bërë | qofshit bërë | qofshin bërë | |
| admirative | present | u bëkam | u bëke | u bëka | u bëkemi | u bëkeni | u bëkan |
| imperfect | u bëkësha | u bëkëshe | u bëkësh | u bëkëshim | u bëkëshit | u bëkëshin | |
| perfect | qenkam bërë | qenke bërë | qenka bërë | qenkemi bërë | qenkeni bërë | qenkan bërë | |
| past perfect | qenkësha bërë | qenkëshe bërë | qenkësh bërë | qenkëshim bërë | qenkëshit bërë | qenkëshin bërë | |
| imperative | present | — | bëhu | — | — | bëhuni | — |
| 1) indicative future identical with conditional present 2) indicative future perfect identical with conditional perfect | |||||||
Derived terms
Related terms
References
- ^ Demiraj, Bardhyl et al. (2021), “bëj”, in DPEWA. Digitales Philologisch-Etymologisches Wörterbuch des Altalbanischen [DPEWA. Digital Philological-Etymological Dictionary of Old Albanian]
- ^ Demiraj, Bardhyl et al. (2021), “bëj”, in DPEWA. Digitales Philologisch-Etymologisches Wörterbuch des Altalbanischen [DPEWA. Digital Philological-Etymological Dictionary of Old Albanian]
- ^ Orel, Vladimir (1998), “bëj ~ bâj”, in Albanian Etymological Dictionary, Leiden–Boston–Cologne: Brill, page 22; citing Camarda, volume I, page 48; Meyer, Etymologisches Wörterbuch der albanesischen Sprache, pages 23–24; and Bugge, Beiträge zur Kunde der indogermanischen Sprachen, volume XVIII, page 162.
- ^ Orel, Vladimir (1998), “bëj ~ bâj”, in Albanian Etymological Dictionary, Leiden; Boston; Cologne: Brill, →ISBN, page 22
- ^ Demiraj, Bardhyl et al. (2021), “bëj”, in DPEWA. Digitales Philologisch-Etymologisches Wörterbuch des Altalbanischen [DPEWA. Digital Philological-Etymological Dictionary of Old Albanian]
- ^ Demiraj, Bardhyl et al. (2021), “bëj”, in DPEWA. Digitales Philologisch-Etymologisches Wörterbuch des Altalbanischen [DPEWA. Digital Philological-Etymological Dictionary of Old Albanian]
- ^ Demiraj, Bardhyl et al. (2021), “bëj”, in DPEWA. Digitales Philologisch-Etymologisches Wörterbuch des Altalbanischen [DPEWA. Digital Philological-Etymological Dictionary of Old Albanian]
Further reading
- “bëj”, in FMGJSH: Fjalor i madh i gjuhës shqipe (in Albanian), 2026
- Albanian terms inherited from Proto-Albanian
- Albanian terms derived from Proto-Albanian
- Albanian terms inherited from Proto-Indo-European
- Albanian terms derived from Proto-Indo-European
- Albanian 1-syllable words
- Albanian terms with IPA pronunciation
- Rhymes:Albanian/əj
- Albanian lemmas
- Albanian verbs
- Albanian colloquialisms
- Albanian impersonal verbs