łono

See also: lono, Lono, lóno, and łóno

Lower Sorbian

Etymology

From Proto-Slavic *lono.

Pronunciation

  • IPA(key): /ˈwɔ.nɔ/
  • Rhymes: -ɔnɔ
  • Syllabification: ło‧no

Noun

łono n

  1. hug
  2. armful

Declension

Declension of łono
singular dual plural
nominative łono łonje łona
genitive łona łonowu łonow
dative łonoju, łonu łonoma łonam
accusative łono łonje łona
instrumental łonom łonoma łonami
locative łonje łonoma łonach

Further reading

  • Muka, Arnošt (1921, 1928), “łono”, in Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow (in German), St. Petersburg, Prague: ОРЯС РАН, ČAVU; Reprinted Bautzen: Domowina-Verlag, 2008
  • Starosta, Manfred (1999), “łono”, in Dolnoserbsko-nimski słownik / Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch (in German), Bautzen: Domowina-Verlag

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *lonò. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /ɫɔ(ː)nɔ/
    • IPA(key): (15th CE) /ɫɔnɔ/, /ɫonɔ/

    Noun

    łono n (diminutive łonko)

    1. (attested in Lesser Poland, Greater Poland) lap (place on the knees of a sitting person)
      • Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎transliteration, transcription, Krakow, page 179b:
        […] Atedy vøcz ono gysthe sverzø gedno[cz] roszecz gednocz on onøgystø dzeuiczø vsrzy cysthø / ascy on natichmasth done przybeszy ynaloneszø on vne poloszy Atako vøcz przybeszafsy lofcy sepsy ytesze szeczamy yvlovøcz ony gy
        [ […] a tedy więc ono jiste ź wierzę jednorożec jednoć on onę jistą dziewicę uźrzy czystą, aż ci on natychmiast do nie przybieży i na łonie się on u nie położy, a tako więc przybieżaw szy łowcy se psy i teże z sieciami i ułowiąć oni ji.]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 34, 16, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Ivsmerzal iesm postem duszø moiø · amodlitwa moia wlono moie obroci se
        [i uśmierzał jeśm postem duszę moję, a modlitwa moja w łono moje obroci sie.]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 73, 12, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Iczemu odwraczasz røkø twoiø yprawiczø twoiø sposrzod lona twego doconcza
        [I czemu odwracasz rękę twoję i prawicę twoję z pośrzod łona twego do końca?]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 78, 13, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Iwroczi søsadom naszim sedmcroczwøczey wlono gich laiane gich iesz laialy tobe gospodne
        [i wroci sąsiadom naszym siedmkroć więcej w łono jich łajanie jich, jeż łajali tobie, Gospodnie]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 88, 49, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Pamøczen bødz przecori slug twogich iosz trzimal iesm wlone moiem wela poganow
        [Pamięcien bądź przekory sług twojich, jąż trzymał jeśm w łonie mojem, wiela poganow]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 128, 6, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Zgegosz nenapelnyl røky swogey gensze bødze szøcz ylona swego gensze snoppi sbyracz bødze
        [z jegoż nie napełnił ręki swojej, jenże będzie żąć, i łona swego, jenże snopy z birać będzie.]
      • 1874-1891 [XV med.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[1], [2], [3], volume XXIV, page 357:
        Lono
        [Łono]
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 16, 5:
        Yrzekl gest saray ku abramowy Zlostnye przeczyw mnye czynysz yaczyesm swø dzewkø dala wtwoge lono yze gest bila poczyøla awnyenawyszczy mnye ma sødzy to bog myedzy mnø amyedzy tobøø
        [I rzekł[a] jest Saraj ku Abramowi: „Złostnie przeciw mnie czynisz, jacieśm swą dziewkę dała w twoje łono, [jaż to widząc], iże jest była poczęła, [a] w nienawiści mnie ma. Sędzi to Bog miedzy mną a miedzy tobą”.]
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 48, 12:
        Agdisz bil ge wszøøl Iosef zlona otczowa poklony sze oblyczym naszemyø
        [A gdyż był je wziął Josef z łona otcowa, pokłoni sie obliczym na ziemię]
      • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 28, 56:
        Czanka zona yroskosna yasto ny[e]mogla chodzicz pozemi ani swey nogi stopy nazemi postavicz przemyøkoscz swych nog yczankoscz wyelykø zawydzecz bødze møzv swemv genze polega nagey lone nadmyøssem syna swego ydzewki swey
        [Cienka żona i rozkoszna, jaż to nie mogła chodzić po ziemi ani swej nogi stopy na ziemi postawić prze miękość swych nog i cienkość wieliką, zawidzieć będzie mężu swemu, jenże polega na jej łonie, nad mięsem syna swego i dziewki swej]
      • 1930 [c. 1455], “Neh”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 5, 13:
        Nadtom witrzosl lono me yrzeklem Takez vitrzøsye bog wszelkego møza gen nye napelny slowa tego zgego domv yzgego roboti tak bødz vitrzø syon atak bødz wiproznyon y rzeklo wszitko sebranye amen Apochwalyly boga yvczinyl lyvd iakomv bilo rzeczono
        [Nadtom wytrząsł łono me i rzekłem: „Takież *wytrzęsie Bog wszelkiego męża, jen *nie *napełni słowa tego, z jego domu i z jego roboty, tak bądź wytrzęsion a tak bądź wyproźnion”. I rzekło wszytko sebranie: „Amen”. A pochwalili Boga i uczynił lud jako mu było rzeczono.]
      • 1875 [c. 1455-1460], Zygmunt Celichowski, editor, Słowniczek łacińsko- polski wyrazów prawa magdeburskiego z wieku XV. Przedruk homograficzny z kodeksu kórnickiego‎[4], page 11:
        Sinus, id est gremium lono
        [Sinus, id est gremium łono]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 15:
        In sinum za nadra albo w lono
        [In sinum za nadrę albo w łono]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 68:
        Z lona de sinu
        [Z łona de sinu]
      • 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[5], [6], [7], volume XXV, page 180:
        Sz lona de sinu
        [Z łona de sinu]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 59r:
        Gremium id est sinus ein schosz lono Inde gremiolum diminutiuum lonko
        [Gremium id est sinus ein schosz łono Inde gremiolum diminutiuum łonko]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 126r:
        Sinus eyn schosz collectio vestis gremium idem lono
        [Sinus eyn schosz collectio vestis gremium idem łono]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[8], page 94:
        Tako nalyasl dzyevycza Marya szyedzącz a ona dzyerzy dzyeczyatko na lonye
        [Tako nalazł dziewica Maria siedząc a ona dzierży dzieciątko na łonie]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[9], page 124:
        Tedy on vzvyawschy vegla v lono svey suknye, ponyosl
        [Tedy on wźwiąwszy węgla w łono swej suknie poniosł]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[10], page 395:
        Stalo szye, yz yest vmarl zebrak y nyesly gy anyely na lono Abramovo
        [Stało sie, iż jest umarł zebrak i nieśli ji anieli na łono Abramowo]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[11], page 395:
        Bylo na vysschem pyątrze pyekla yedno myasto […] ktore myasto prze yego spokoynoscz rzeczono bylo yest lono Abramovo, yakoby v matky na lonye
        [Było na wyższym piętrze piekła jedno miasto […] ktore miasto prze jego spokojność rzeczono było jest łono Abramowo, jakoby u matki na łonie]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[12], page 395:
        Vzryal Abrama z daleka a Lazarza na yego lonye szyedzącz
        [Uźrzał Abrama z daleka a Łazarza na jego łonie siedząc]
      1. (attested in Masovia, figuratively) lap; bosom
        • 1885-2024 [c. 1428], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎[13], volume I, Międzyrzec, Warsaw, page 483:
          Vos gracie sue gremio, w lonye, disposuit agregare
          [Vos gracie sue gremio, w łonie, disposuit agregare]
        • 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎[14], Modlitewnik Nawojki, page 135:
          Thy onym thwoyey lasky myloszney lono othwarzasch a kv szwyathosczy myloszney przywodzysch
          [Ty onym twojej łaski miłosnej łono otwarzasz a ku świątości miłosnej przywodzisz]
    2. (attested in Lesser Poland) abdomen, especially its lower part; genitalia; reproductive parts of women and men or sometimes of an animal
      • Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎transliteration, transcription, Krakow, page 180a:
        Atakescy nasz crist mily gest[cy] on [tho] byl vczinil ysze gegoscy nebo yszema sderszecz bila nemogla tenciszø gest by flone vswe mily matuchnÿ panny marie przege cystothø polosyl
        [A takież ci nasz Kryst miły jest[ci] on [to] był uczynił, iże jegoż ci niebo i ziemia z dzierżeć była nie mogła, tenci się jest by w łonie u swe miły matuchny panny Maryje prze je czystotę położył.]
      • 1880-1894 [XV med.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎[15], volume V, page 272:
        Quia quem celi capere non poterant tuo gremio contulisti w lonye noszylasz
        [Quia quem celi capere non poterant tuo gremio contulisti w łonie nosiłaś]
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 9, 22:
        To gdisz cham vszrzal oczyecz canaan oczcza swego lono nage powyedzal bratoma swima
        [To gdyż Cham uźrzał, ociec Kanaan, oćca swego łono nagie, powiedział bratoma swyma]
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 17, 11:
        Aobrzezeczye køsek lona waszego Abi bilo nawyeczne znamyø szlub myedzy mnø amyedzy wamy
        [a obrzeżecie *kęsek łona waszego, aby było na wieczne znamię ślub[u] miedzy mną a miedzy wami.]
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 17, 23:
        A abraham poyøl ismahela swego syna ywszitky schowanyce swego dom v ywszitky ti gesto bil kupyl yobrzezal gich lono natemyeszczye tego dnya yakosz gemu bil bog przykazal
        [A Abraham pojął Ismahela swego syna i wszytki schowańce swego domu, i wszytki ty, jeż to był kupił, i obrzezał jich łono natemieście tego dnia, jakoż jemu był Bog przykazał.]
      • 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 23, 1:
        Nyewnidze czisczoni albo zdawyone lono mayøcz albo odyøte albo odrzazane mayøcz wkosczol bozi
        [Nie wnidzie czyszczony albo zdawione łono mając, albo odjęte, albo odrzazane mając w kościoł boży.]
      • 1930 [c. 1455], “Lev”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 22, 24:
        wszelki dobitczø starte albo stlvczone albo vczøtego albo odyøtego lona nyeoffyervicze panv awzemi vaszeetego nyevczinicze
        [Wszelki[e] dobytczę *starte albo *stłuczone, albo uciętego albo odjątego łona nie *ofierujcie Panu a w ziemi wasze tego nie uczynicie.]
      • 1930 [c. 1455], “Lev”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 25, 11:
        Bødzetali dwa møza myecz myedzi sobø swar ageden znich przecziwya syø drvgyemv pirzchliwye achczøcz zona gedna viwadzicz møza swego srøkv sylnyeyszego sczøgnølaby røkø yvchwicilabi lono gego
        [Będzietali dwa męża mieć miedzy sobą swar, a jeden z nich przeciwia się drugiemu pirzchliwie, a chcąc żona *jedna wywadzić męża swego s ręku silniejszego, ściągnęłaby rękę i uchwyciłaby łono jego]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 35:
        Lono vulvam
        [Łono vulvam]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 62:
        W lonye in vulva
        [W łonie in vulva]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 97:
        Z lona e vulva
        [Z łona e vulva]
      • 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 122:
        Othworziwschi lono adaperiens vulvam
        [Otworzywszy łono adaperiens vulvam]
      • 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[16], [17], [18], volume XXV, page 265:
        Swyatha a nyepokalana panno, y kthorą cze chwalą wyszlowyą, bo yegoss ogarnącz celi non poterunt, w them lonye noszyla
        [Świata a niepolalana panno, i ktora cię chwala wysłowia. bo jegoż ogarnąć celi non poterunt, w tem łonie nosiła]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[19], page 108:
        Lono yemv robaczy yedly
        [Łono jemu robacy jedli]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[20], page 652:
        Nyektorzy krzyyky v yego bok y v [v]yego lono potayemnye byczuyącz
        [Niektorzy krzyki w jego bok i w jego łono potajemnie biczując]

    Declension

    Declension of łono
    singular plural
    nominative łono —
    genitive łona —
    dative — —
    accusative łono —
    instrumental — —
    locative łonie —
    vocative — —

    Derived terms

    verbs
    • być bliższym w łono impf
    • odumrzeć w łono pf
    • wziąć w łono pf

    Descendants

    • Polish: łono, łóno (Łowicz, Strugienice, Kielce)
    • Silesian: łōno

    References

    Polish

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish łono.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈwɔ.nɔ/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɔnɔ
      • Syllabification: ło‧no

      Noun

      łono n (related adjective łonowy)

      1. (literary) womb (place in a pregnant woman's belly where the baby develops)
        Synonym: macica
      2. mons pubis (outer lower part of a woman's abdomen)
        Synonym: wzgórek łonowy
        1. (obsolete) synonym of brzuch
      3. (literary or poetic) bosom (woman's breasts or chest)
        Synonyms: klatka piersiowa, pazucha, pierś, zanadrze
      4. (obsolete) synonym of podołek (“lap”)
      5. (obsolete) synonym of zatoka (“bay, cove, gulf”)
      6. (Middle Polish, property law) mother's inheritance (inheritance of property after deceased children by the mother)
      7. (Middle Polish) synonym of naręcze (“armful”)
      8. (Middle Polish) synonym of podołek (“depression that forms in a dress when the hem is lifted or when sitting down”)

      Declension

      Declension of łono
      singular plural
      nominative łono łona
      genitive łona łon
      dative łonu łonom
      accusative łono łona
      instrumental łonem łonami
      locative łonie łonach
      vocative łono łona
      Attested Middle Polish forms of łono
      singular plural
      nominative łono —
      genitive łona —
      dative łonu —
      accusative łono łona
      instrumental łonem —
      locative łonie łoniech
      vocative — —

      Derived terms

      prepositions
      • na łonie
      • na łono
      • w łonie

      Further reading

      • Modern Standard Polish:
        • “łono”, in Wielki słownik języka polskiego‎[21] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
        • “łono”, in Polish dictionaries at PWN‎[22] (in Polish)
        • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “łono”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[23], 4. online edition, Warszawa
      • Middle Polish:
        • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “łono”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
        • “ŁONO”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 12.12.2018
      • Historic dictionaries:
      • Dialectal dictionaries:
        • Jan Karłowicz (1903), “łono”, in Hieronim Łopaciński, Wacław Taczanowski, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 3: L do O, Kraków: Akademia Umiejętności, page 77