zawód

See also: záwód

Old Polish

Etymology

    Deverbal from zawieść. First attested in 1393.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /za(ː)vɔːt/
    • IPA(key): (15th CE) /zavot/, /zɒvot/

    Noun

    zawód m inan

    1. (attested in Masovia) run; race
      • 1874-1891 [c. 1420], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[2], [3], [4], volume XXIV, page 83:
        W szawod in stadio
        [W zawód in stadio]
      • 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią]‎[5], Mierzeniec, Płock, line 449:
        Zavodem na konyv wradzą a czasztho koszyelcze przeffvacza
        [Zawodem na koniu wraca a często kozielce przewraca]
      • End of the 15th century, Rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza w rękopisie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, obecnie we Wrocławiu, o sygn. 1630, page 162v:
        Omagium venit a verbo omagiare id est omagium promittere et est ex eminacione in cursu equorum vlg. zawod
        [Omagium venit a verbo omagiare id est omagium promittere et est ex eminacione in cursu equorum vlg. zawód]
    2. (attested in Masovia) pledge (securing an obligation on property or what is given to secure an obligation)
      • 1879 [1408], Jan Tadeusz Lubomirski, editor, Księga ziemi czerskiej 1404-1425. Liber terrae Cernensis‎[6], Masovia, page 336:
        Sulislawa... cum... pueris debet dominum Lusznam subiudicem confirmare seu inligare sub obligacione in totam suam partem successam... et patrimonium puerorum... et in illud, quod tenent racione obligacionis vlg. zawodem ibidem in Lekarczicze
        [Sulisława... cum... pueris debet dominum Luśniam subiudicem confirmare seu inligare sub obligacione in totam suam partem successam... et patrimonium puerorum... et in illud, quod tenent racione obligacionis vlg. zawodem ibidem in Lekarcice]
    3. (attested in Sieradz-Łęczyca) property held as a pledge
      • 1915 [1474], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543‎[7], Sieradz, page 540:
        Jacobus... za poczestnego, czsnego, od zadnego w szadnem zawodze podesrzany ani yest *nalesøn y prze dobri luth... za *tagego myan, dzirsan y chowan
        [Jakobus... za poczestnego, czsnego, od żadnego w żadnem zawodzie podeźrzany ani jest nalezion i prze dobry lud... za takiego mian, dzirżan i chowan]
    4. (attested in Sieradz-Łęczyca) disappointment, let-down (not fulfilling someone's expectations)
      • 1915 [1474], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543‎[8], Sieradz, page 540:
        Jacobus... za poczestnego, czsnego, od zadnego w szadnem zawodze podesrzany ani yest *nalesøn y prze dobri luth... za *tagego myan, dzirsan y chowan
        [Jakobus... za poczestnego, czsnego, od żadnego w żadnem zawodzie podeźrzany ani jest nalezion i prze dobry lud... za takiego mian, dzirżan i chowan]
    5. (attested in Sieradz-Łęczyca) The meaning of this term is uncertain.
      • 1897 [1393], Teki Adolfa Pawińskiego‎[9], volume IV, number 4475, Łęczyca Land:
        Sicut Alexius lucratus est [...]m istum per padronum vlg. zawodem et non recepit eum manu violenta
        [Sicut Alexius lucratus est [...]m istum per padronum vlg. zawodem et non recepit eum manu violenta]

    Derived terms

    adjectives
    verbs
    • zawód biegać impf
    nouns
    verbs

    Descendants

    • Polish: zawód, záwód (Western Lublin, Motycz)

    References

    Polish

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish zawód. By surface analysis, deverbal from zawieść.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈza.vut/
      • Audio 1:(file)
      • Audio 2:(file)
      • Rhymes: -avut
      • Syllabification: za‧wód

      Noun

      zawód m inan

      1. profession, occupation, job (economic role for which a person is paid)
        Synonyms: fach, profesja, rzemiosło
      2. disappointment (bad feeling when one's expectations are not met)
        Synonym: rozczarowanie
      3. (in the plural, sports) competition, contest, event, games
        Synonym: konkurencja
      4. (in the plural) competition, contest (any event attempting to establish a winner)
        Synonym: konkurencja
      5. (Biecz, Ropczyce-Sędziszów County) synonym of nawrót
      6. (obsolete, chiefly in the plural) race, contest (run to see who is the fastest)
        Synonym: konkurencja
      7. (obsolete) competition, contest, rivalry, rivalship (act of trying to gain priority in something over another person or group of people)
        Synonym: współzawodnictwo
      8. (obsolete, sports) arena (place where a race or competition takes place)
      9. (obsolete) drive, impetus (will or want to do something)
      10. (obsolete) leading (act of leading someone somewhere)
        Synonym: zawiedzenie
      11. (obsolete) repeat (a second time)
        Synonym: powtórka
      12. (obsolete) custom
        Synonym: zwyczaj
      13. (obsolete) breeding stable
        Synonym: stajnia rozpłodowa
      14. (obsolete or Northern Borderlands, Lida) breeding; sowing; reproduction
      15. (obsolete) disappointment (act of letting someone down)
        Synonym: zawiedzenie
      16. (Middle Polish) intention (want to do something)
        Synonym: zamiar

      Declension

      Declension of zawód
      singular plural
      nominative zawód zawody
      genitive zawodu zawodów
      dative zawodowi zawodom
      accusative zawód zawody
      instrumental zawodem zawodami
      locative zawodzie zawodach
      vocative zawodzie zawody

      Derived terms

      adverbs
      verbs
      • pójść w zawody pf, iść w zawody impf

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), zawód is one of the most used words in Polish, appearing 10 times in scientific texts, 27 times in news, 20 times in essays, 6 times in fiction, and 8 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 71 times, making it the 913th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      1. ^ Ida Kurcz (1990), “zawód”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 2, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 758

      Further reading

      • “zawód”, in Wielki słownik języka polskiego‎[10] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “zawody”, in Wielki słownik języka polskiego‎[11] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “zawód”, in Polish dictionaries at PWN‎[12] (in Polish)
      • “zawody”, in Polish dictionaries at PWN‎[13] (in Polish)
      • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “zawód”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
      • “ZAWÓD”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 20.01.2023
      • Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “zawód”, in Słownik języka polskiego
      • Aleksander Zdanowicz (1861), “zawód”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
      • J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1927), “zawód”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 8, Warsaw, page 355
      • Jan Karłowicz (1911), “zawód”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volumes 6: U—Ż, Kraków: Akademia Umiejętności, page 337
      • Boryś, Wiesław (2005), “zawód II”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
      • Mańczak, Witold (2017), “zawód II”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN