zawód
See also: záwód
Old Polish
Etymology
Etymology tree
Deverbal from zawieść. First attested in 1393.
Pronunciation
Noun
zawód m inan
- (attested in Masovia) run; race
- 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią][5], Mierzeniec, Płock, line 449:
- Zavodem na konyv wradzą a czasztho koszyelcze przeffvacza
- [Zawodem na koniu wraca a często kozielce przewraca]
- End of the 15th century, Rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza w rękopisie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, obecnie we Wrocławiu, o sygn. 1630, page 162v:
- Omagium venit a verbo omagiare id est omagium promittere et est ex eminacione in cursu equorum vlg. zawod
- [Omagium venit a verbo omagiare id est omagium promittere et est ex eminacione in cursu equorum vlg. zawód]
- (attested in Masovia) pledge (securing an obligation on property or what is given to secure an obligation)
- 1879 [1408], Jan Tadeusz Lubomirski, editor, Księga ziemi czerskiej 1404-1425. Liber terrae Cernensis[6], Masovia, page 336:
- Sulislawa... cum... pueris debet dominum Lusznam subiudicem confirmare seu inligare sub obligacione in totam suam partem successam... et patrimonium puerorum... et in illud, quod tenent racione obligacionis vlg. zawodem ibidem in Lekarczicze
- [Sulisława... cum... pueris debet dominum Luśniam subiudicem confirmare seu inligare sub obligacione in totam suam partem successam... et patrimonium puerorum... et in illud, quod tenent racione obligacionis vlg. zawodem ibidem in Lekarcice]
- (attested in Sieradz-Łęczyca) property held as a pledge
- 1915 [1474], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543[7], Sieradz, page 540:
- Jacobus... za poczestnego, czsnego, od zadnego w szadnem zawodze podesrzany ani yest *nalesøn y prze dobri luth... za *tagego myan, dzirsan y chowan
- [Jakobus... za poczestnego, czsnego, od żadnego w żadnem zawodzie podeźrzany ani jest nalezion i prze dobry lud... za takiego mian, dzirżan i chowan]
- (attested in Sieradz-Łęczyca) disappointment, let-down (not fulfilling someone's expectations)
- 1915 [1474], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543[8], Sieradz, page 540:
- Jacobus... za poczestnego, czsnego, od zadnego w szadnem zawodze podesrzany ani yest *nalesøn y prze dobri luth... za *tagego myan, dzirsan y chowan
- [Jakobus... za poczestnego, czsnego, od żadnego w żadnem zawodzie podeźrzany ani jest nalezion i prze dobry lud... za takiego mian, dzirżan i chowan]
- (attested in Sieradz-Łęczyca) The meaning of this term is uncertain.
- 1897 [1393], Teki Adolfa Pawińskiego[9], volume IV, number 4475, Łęczyca Land:
- Sicut Alexius lucratus est [...]m istum per padronum vlg. zawodem et non recepit eum manu violenta
- [Sicut Alexius lucratus est [...]m istum per padronum vlg. zawodem et non recepit eum manu violenta]
Derived terms
adjectives
verbs
- zawód biegać impf
Related terms
nouns
- zawodnik
- zawódźca
Descendants
- Polish: zawód, záwód (Western Lublin, Motycz)
References
- Boryś, Wiesław (2005), “zawód II”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017), “zawód II”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “zawód”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “zawód”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Polish
Alternative forms
- záwód (Western Lublin, Motycz)
Etymology
Etymology tree
Inherited from Old Polish zawód. By surface analysis, deverbal from zawieść.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈza.vut/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈza.vot/, /ˈzɒ.vot/
- (Greater Poland):
- (Chełmno-Dobrzyń) IPA(key): [ˈza.vut]
- (Lesser Poland):
- (Biecz) IPA(key): [ˈza.vot]
- (Borderlands):
- (Northern Borderlands) IPA(key): [ˈza.vut]
Audio 1: (file) Audio 2: (file) - Rhymes: -avut
- Syllabification: za‧wód
Noun
zawód m inan
- profession, occupation, job (economic role for which a person is paid)
- disappointment (bad feeling when one's expectations are not met)
- Synonym: rozczarowanie
- (in the plural, sports) competition, contest, event, games
- Synonym: konkurencja
- (in the plural) competition, contest (any event attempting to establish a winner)
- Synonym: konkurencja
- (Biecz, Ropczyce-Sędziszów County) synonym of nawrót
- (obsolete, chiefly in the plural) race, contest (run to see who is the fastest)
- Synonym: konkurencja
- (obsolete) competition, contest, rivalry, rivalship (act of trying to gain priority in something over another person or group of people)
- Synonym: współzawodnictwo
- (obsolete, sports) arena (place where a race or competition takes place)
- (obsolete) drive, impetus (will or want to do something)
- (obsolete) leading (act of leading someone somewhere)
- Synonym: zawiedzenie
- (obsolete) repeat (a second time)
- Synonym: powtórka
- (obsolete) custom
- Synonym: zwyczaj
- (obsolete) breeding stable
- Synonym: stajnia rozpłodowa
- (obsolete or Northern Borderlands, Lida) breeding; sowing; reproduction
- (obsolete) disappointment (act of letting someone down)
- Synonym: zawiedzenie
- (Middle Polish) intention (want to do something)
- Synonym: zamiar
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | zawód | zawody |
| genitive | zawodu | zawodów |
| dative | zawodowi | zawodom |
| accusative | zawód | zawody |
| instrumental | zawodem | zawodami |
| locative | zawodzie | zawodach |
| vocative | zawodzie | zawody |
Derived terms
adverbs
- po zawodach
- (dialectal) w zawodzie
verbs
- pójść w zawody pf, iść w zawody impf
Trivia
According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), zawód is one of the most used words in Polish, appearing 10 times in scientific texts, 27 times in news, 20 times in essays, 6 times in fiction, and 8 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 71 times, making it the 913th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]
References
Further reading
- “zawód”, in Wielki słownik języka polskiego[10] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “zawody”, in Wielki słownik języka polskiego[11] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “zawód”, in Polish dictionaries at PWN[12] (in Polish)
- “zawody”, in Polish dictionaries at PWN[13] (in Polish)
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “zawód”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “ZAWÓD”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 20.01.2023
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “zawód”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “zawód”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1927), “zawód”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 8, Warsaw, page 355
- Jan Karłowicz (1911), “zawód”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volumes 6: U—Ż, Kraków: Akademia Umiejętności, page 337
- Boryś, Wiesław (2005), “zawód II”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017), “zawód II”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
Categories:
- Old Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *wedʰ- (lead)
- Old Polish deverbals
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish masculine nouns
- Old Polish inanimate nouns
- Masovia Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Sieradz-Łęczyca Old Polish
- Old Polish terms with uncertain meaning
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *wedʰ- (lead)
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish deverbals
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Chełmno-Dobrzyń Polish
- Biecz Polish
- Northern Borderlands Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/avut
- Rhymes:Polish/avut/2 syllables
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish masculine nouns
- Polish inanimate nouns
- pl:Sports
- Polish terms with obsolete senses
- Polish hard masculine inanimate nouns
- Polish nouns with quantitative vowel alternation
- pl:Emotions
- pl:Occupations