wyrko
Polish
Etymology
Uncertain; Hanna Popowska-Taborska draws a connection to German Wehr (“weir, dam”) and also rejects it due to an uncertain semantic shift, but Adam Fałowski suggests a shift of dam made of stakes or poles > bed with tall legs made of poles > primitive bed and compares it to Old Polish powyrek (“carrying pole, shoulder pole”).[1] First attested in c. 1649.[2] Compare Kashubian wëro / wërë.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈvɘ.rkɔ/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈvɨ.rkɔ/
- (Greater Poland):
- (Bory Tucholskie) IPA(key): [ˈvi.rkɔ]
- (Kuyavia) IPA(key): [ˈvɘ.rkɔ]
- (Central Greater Poland) IPA(key): [ˈvɘ.rkɔ]
- (Masovia):
- (Near Masovian) IPA(key): [ˈvɘ.rkɔ]
- (Far Masovian) IPA(key): [ˈvɘ.rkɔ]
- (Lesser Poland):
- (Sieradz) IPA(key): [ˈvɘ.rkɔ]
- (Western Kraków) IPA(key): [ˈvɘ.rkɔ]
- (Eastern Kraków) IPA(key): [ˈvɘ.rkɔ]
- (Lasovia) IPA(key): [ˈvɘ.rkɔ]
- (Biecz) IPA(key): [ˈvɘ.rkɔ]
- (Goral):
- (Podhale) IPA(key): [ˈvɘ.rkɔ]
- (Babia Góra) IPA(key): [ˈvɘ.rkɔ]
Audio: (file) - Rhymes: -ɘrkɔ
- Syllabification: wy‧rko
Noun
wyrko n (diminutive (dialectal) wyreczko, augmentative wyro or (dialectal) wyrcysko)
- (colloquial, expressive or dialectal, Central Greater Poland, Oborniki County, Western Kraków) sack (bed; furniture for sleeping)
- Synonym: łóżko
- (colloquial, sometimes derogatory) sack (primitive bed or bedding)
- (Podhale, Żarnówka, Skawa) sleeping mats
- (Central Greater Poland, Poznań, Kuyavia, Osięciny, Ujma Mała, Radziejów, Bory Tucholskie, Klonowo, Near Masovian, Garwolin County, Międzyrzec Podlaski, Łuków County, Piaseczno, Far Masovian, Ciechanów, Sieradz, Wieluń, Radomsko, Western Kraków, Eastern Kraków, Raba, Gdów, Bochnia, Lasovia, Sandomierz, Biecz, Ropczyce, Babia Góra, Skawica) sack; pallet, plank bed (primitive bedding stuffed with straw; type of couch covered with straw and a cloth used as bedding)
- (obsolete, beekeeping) beehive bridge (bridge on a tree below a beehive so that a bear cannot get to it)
- Synonym: połatka
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | wyrko | wyrka |
| genitive | wyrka | wyrek |
| dative | wyrku | wyrkom |
| accusative | wyrko | wyrka |
| instrumental | wyrkiem | wyrkami |
| locative | wyrku | wyrkach |
| vocative | wyrko | wyrka |
Synonyms
| Regional synonyms of wyrko (“bed; sleeping mat; plank bed”) | |||
|---|---|---|---|
| ; edit data | |||
| Dialect group | Dialect | Location | Words |
| Standard | wyrko, werko | ||
| Middle Polish | wyrko | ||
| Greater Poland | Bory Tucholskie | Kłonowo | wyrko |
| Central Greater Poland | Oborniki County | wyrko | |
| Poznań | wyrko | ||
| Kuyavia | Kuyavia | wérek, wyrek | |
| Osięciny | wyrko | ||
| Radziejów | wyrko | ||
| Ujma Mała | wyrko | ||
| Masovia | Far Masovian | Ciechanów | wyrko |
| Near Masovian | Garwolin County | wyrko | |
| Jagodne | werko | ||
| Międzyrzec Podlaski | wyrko | ||
| Piaseczno | wyrko | ||
| Sokołów | wérek | ||
| Łuków County | wyrko | ||
| Podlachia | Tykocin | werki | |
| Łowicz | Domaniewice | werko | |
| Lesser Poland | Biecz | Ropczyce | wyrko |
| Eastern Kraków | Bochnia | wyrko, wérko | |
| Gdów | wyrko, wérko | ||
| Kielce | werek | ||
| Opatów County | werko | ||
| Lasovia | Sandomierz | wyrko, werko | |
| Masovian Borderland | Orońsko | wérek | |
| Wolanów | wérek | ||
| Sieradz | Radomsko | wyrko | |
| Wieluń | wyrko | ||
| Western Kraków | wyrko | ||
| Western Lublin | Janów Lubelski | wyrk (“plank bridge attached to the ceiling on which people put various things or sleep”) | |
| Lublin | wérko | ||
| Goral | Babia Góra | Skawica | wyrko |
| Podhale | wyrek | ||
| Skawa | wyrko, wyrek | ||
| Żarnówka | wyrko, wyrek | ||
| This table shows various regional forms in the Polish language. | |||
References
- ^ Adam Fałowski (2022), “wyrko”, in Słownik etymologiczny polszczyzny potocznej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, →ISBN
- ^ Cadasylan Nowohorecki (c. 1649), Karol Badecki, editor, Polska satyra mieszczańska. Nowiny sowiźrzalskie[1] (in Polish), published 1950, Sákwy. W ktorych/ nie dla Koni/ ále dla Ludzi tych/ ktorzy nowiny lubią/ smáczne y osobliwe Obroki. Vrobione Od Cadasylana Nowohrackiego Na Krempaku., page 327: “Może w jednym stać cała chorągiew z wozami i z końmi, a w pojśrzodku kuchnia i spiżarnia, dokoła szałasy na wyrkach; kiedy deszcze idą, nie znać, tylko dołem woda przechodzi.”
Further reading
- “wyrko”, in Wielki słownik języka polskiego[2] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “wyrko”, in Polish dictionaries at PWN[3] (in Polish)
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “wyrko”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “wyrko”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “wyrko”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 1004
- Jan Karłowicz (1911), “wér”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volumes 6: U—Ż, Kraków: Akademia Umiejętności, page 90
Anagrams
Categories:
- Polish terms with unknown etymologies
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Bory Tucholskie Polish
- Kuyavian Polish
- Central Greater Poland Polish
- Near Masovian Polish
- Far Masovian Polish
- Sieradz Polish
- Western Kraków Polish
- Eastern Kraków Polish
- Lasovia Polish
- Biecz Polish
- Podhale Polish
- Babia Góra Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/ɘrkɔ
- Rhymes:Polish/ɘrkɔ/2 syllables
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish neuter nouns
- Polish colloquialisms
- Polish expressive terms
- Polish dialectal terms
- Polish derogatory terms
- Poznań Polish
- Urban Polish
- Polish terms with obsolete senses
- pl:Beekeeping
- Polish velar neuter nouns
- Polish nouns with reducible stem
- pl:Furniture
- pl:Sleep