wyrko

Polish

Etymology

Uncertain; Hanna Popowska-Taborska draws a connection to German Wehr (“weir, dam”) and also rejects it due to an uncertain semantic shift, but Adam Fałowski suggests a shift of dam made of stakes or poles > bed with tall legs made of poles > primitive bed and compares it to Old Polish powyrek (“carrying pole, shoulder pole”).[1] First attested in c. 1649.[2] Compare Kashubian wëro / wërë.

Pronunciation

 
  • IPA(key): /ˈvɘ.rkɔ/
  • Audio:(file)
  • Rhymes: -ɘrkɔ
  • Syllabification: wy‧rko

Noun

wyrko n (diminutive (dialectal) wyreczko, augmentative wyro or (dialectal) wyrcysko)

  1. (colloquial, expressive or dialectal, Central Greater Poland, Oborniki County, Western Kraków) sack (bed; furniture for sleeping)
    Synonym: łóżko
    1. (colloquial, sometimes derogatory) sack (primitive bed or bedding)
    2. (Podhale, Żarnówka, Skawa) sleeping mats
    3. (Central Greater Poland, Poznań, Kuyavia, Osięciny, Ujma Mała, Radziejów, Bory Tucholskie, Klonowo, Near Masovian, Garwolin County, Międzyrzec Podlaski, Łuków County, Piaseczno, Far Masovian, Ciechanów, Sieradz, Wieluń, Radomsko, Western Kraków, Eastern Kraków, Raba, Gdów, Bochnia, Lasovia, Sandomierz, Biecz, Ropczyce, Babia Góra, Skawica) sack; pallet, plank bed (primitive bedding stuffed with straw; type of couch covered with straw and a cloth used as bedding)
      Near-synonyms: prycza, tapczan
  2. (obsolete, beekeeping) beehive bridge (bridge on a tree below a beehive so that a bear cannot get to it)
    Synonym: połatka

Declension

Declension of wyrko
singular plural
nominative wyrko wyrka
genitive wyrka wyrek
dative wyrku wyrkom
accusative wyrko wyrka
instrumental wyrkiem wyrkami
locative wyrku wyrkach
vocative wyrko wyrka

Synonyms

Regional synonyms of wyrko (“bed; sleeping mat; plank bed”)
view map; edit data
Dialect groupDialectLocationWords
Standardwyrko, werko
Middle Polishwyrko
Greater PolandBory TucholskieKłonowowyrko
Central Greater PolandOborniki Countywyrko
Poznańwyrko
KuyaviaKuyaviawérek, wyrek
Osięcinywyrko
Radziejówwyrko
Ujma Maławyrko
MasoviaFar MasovianCiechanówwyrko
Near MasovianGarwolin Countywyrko
Jagodnewerko
Międzyrzec Podlaskiwyrko
Piasecznowyrko
Sokołówwérek
Łuków Countywyrko
PodlachiaTykocinwerki
ŁowiczDomaniewicewerko
Lesser PolandBieczRopczycewyrko
Eastern KrakówBochniawyrko, wérko
Gdówwyrko, wérko
Kielcewerek
Opatów Countywerko
LasoviaSandomierzwyrko, werko
Masovian BorderlandOrońskowérek
Wolanówwérek
SieradzRadomskowyrko
Wieluńwyrko
Western Krakówwyrko
Western LublinJanów Lubelskiwyrk (“plank bridge attached to the ceiling on which people put various things or sleep”)
Lublinwérko
GoralBabia GóraSkawicawyrko
Podhalewyrek
Skawawyrko, wyrek
Żarnówkawyrko, wyrek
This table shows various regional forms in the Polish language.

References

  1. ^ Adam Fałowski (2022), “wyrko”, in Słownik etymologiczny polszczyzny potocznej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, →ISBN
  2. ^ Cadasylan Nowohorecki (c. 1649), Karol Badecki, editor, Polska satyra mieszczańska. Nowiny sowiźrzalskie‎[1] (in Polish), published 1950, Sákwy. W ktorych/ nie dla Koni/ ále dla Ludzi tych/ ktorzy nowiny lubią/ smáczne y osobliwe Obroki. Vrobione Od Cadasylana Nowohrackiego Na Krempaku., page 327: “Może w jednym stać cała chorągiew z wozami i z końmi, a w pojśrzodku kuchnia i spiżarnia, dokoła szałasy na wyrkach; kiedy deszcze idą, nie znać, tylko dołem woda przechodzi.”

Further reading

Anagrams