uaitate

Murui Huitoto

Etymology

From uai (“word”) +‎ -tate.

Pronunciation

  • IPA(key): [ˈuwai̯tatɛ]
  • Hyphenation: u‧ai‧ta‧te

Verb

uaitate

  1. (intransitive) to argue
    • 1985, Bryan Burtch, “Nofi”, in Textos murui [Murui texts], Ministry of Education, Linguistic institute of Verano, page 3:
      Uaitate jɨaɨmɨe dɨnena.
      He argued with him.

Conjugation

Conjugation of uaitate
Nonfuture indicative Future indicative
affirmative negative affirmative negative
m f m f m f m f
1st sg uaitatɨkue uaitañedɨkue 1st sg uaitaitɨkue uaitañeitɨkue
2nd sg uaitato uaitañedo 2nd sg uaitaito uaitañeito
3rd sg anim1) uaitatɨmɨe uaitatɨñaiño uaitañedɨmɨe uaitañedɨñaiño 3rd sg anim1) uaitaitɨmɨe uaitaitɨñaiño uaitañeitɨmɨe uaitañeitɨñaiño
1st du uaitatɨkoko uaitatɨkaɨñaɨ uaitañedɨkoko uaitañedɨkaɨñaɨ 1st du uaitaitɨkoko uaitaitɨkaɨñaɨ uaitañeitɨkoko uaitañeitɨkaɨñaɨ
2nd du uaitatomɨko uaitatomɨñoɨ uaitañedomɨko uaitañedomɨñoɨ 2nd du uaitaitomɨko uaitaitomɨñoɨ uaitañeitomɨko uaitañeitomɨñoɨ
3rd du anim1) uaitataɨmaiaɨ uaitataɨñuaɨ uaitañedaɨmaiaɨ uaitañedaɨñuaɨ 3rd du anim1) uaitaitaɨmaiaɨ uaitaitaɨñuaɨ uaitañeitaɨmaiaɨ uaitañeitaɨñuaɨ
1st pl uaitatɨkaɨ uaitañedɨkaɨ 1st pl uaitaitɨkaɨ uaitañeitɨkaɨ
2nd pl uaitatomoɨ uaitañedomoɨ 2nd pl uaitaitomoɨ uaitañeitomoɨ
3rd pl anim1) uaitatɨmakɨ uaitañedɨmakɨ 3rd pl anim1) uaitaitɨmakɨ uaitañeitɨmakɨ
3rd neut uaitate uaitañede 3rd neut uaitaite uaitañeite
Imperative Apprehensive Passive Negative passive Overlap
simple immediate prohibitive nonfuture future nonfuture future
uaita!
uaitano!
uaitanokai! uaitañeno! uaitaiza! uaitaka uaitayɨ uaitañega uaitañeyɨ uaitakana
Conditional Agentive nominal
real hypothetical immediate negative m f
uaitaia uaitana uaitakaina uaitañenia uaitaraɨma uaitaraɨño
Affirmative nominal 2) Negative nominal
nonfuture I nonfuture II nonfuture III nonfuture IV future nonfuture future
absolutive uaitaa uaitaya uaitaja uaitana uaitaye uaitañena uaitañeye
Show case inflection of nominals
nominative uaitaadɨ uaitayadɨ uaitajadɨ uaitanadɨ uaitayedɨ uaitañenadɨ uaitañeyedɨ
accusative uaitaana uaitayana uaitajana uaitanana uaitayena uaitañenana uaitañeyena
locative uaitaamo uaitayamo uaitajamo uaitanamo uaitayemo uaitañenamo uaitañeyemo
ablative uaitaamona uaitayamona uaitajamona uaitanamona uaitayemona uaitañenamona uaitañeyemona
instrumental uaitaado uaitayado uaitajado uaitanado uaitayedo uaitañenado uaitañeyedo
causal uaitaari uaitayari uaitajari uaitanari uaitayeri uaitañenari uaitañeyeri
privative uaitaanino uaitayanino uaitajanino uaitananino uaitayenino uaitañenanino uaitañeyenino
sequential uaitaanona uaitayanona uaitajanona uaitananona uaitayenona uaitañenanona uaitañeyenona

1) The animate 3rd person inflections are only used when the animacy of the subject needs to be emphasised. Otherwise, the neutral 3rd singular is used.
2) Not all types of nonfuture nominalisers may be attestable depending on the verb.
*) Same-time forms may be formed from any indicative form by adding the ending -mo directly to the inflected form.
**) The evidentiality markers -dɨ, -za and -ta may be added to any indicative form.

References

  • Shirley Burtch (1983), “uaìtate”, in Diccionario Huitoto Murui (Tomo I) (Linguistica Peruana No. 20)‎[1] (in Spanish), Yarinacocha, Peru: Instituto Lingüístico de Verano, page 242