twarz

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *tvarь. By surface analysis, deverbal from tworzyć. First attested in the fifteenth century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /tfaːr̝/
    • IPA(key): (15th CE) /tfɒr̝/

    Noun

    twarz f

    1. creation (something created such as an invention or artwork)
      • 1874-1891 [Fifteenth century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[2], [3], [4], volume XXV, page 218:
        Werzimi, is czø wiszlusza then, ... gego wsza twarzsz slusza
        [Wierzymy, iż cię wysłusza ten, ... jego wsza twarz słusza]
    2. creation (all which exists)
      • 1874-1891 [1444], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[5], [6], [7], volume XXIII, page 310:
        Machina puschca albo twarz (ut trina rerum machina caelestium, terrestrium et inferorum condita flectat genu iam subdita)
        [Machina puszka albo twarz (ut trina rerum machina caelestium, terrestrium et inferorum condita flectat genu iam subdita)]
    3. (attested in Greater Poland) form, shape, figure
      • 1930 [c. 1455], “I Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 28, 14:
        Y rzecze nyewyasta ku Saulowy: bogym (deos) wydzala gydøcze s zemye. Tedi Saul rzecze: Iaka twarz gego (qualis est forma eius)?
        [I rzecze niewiasta ku Saulowi: bogim (deos) widziała jidące z ziemie. Tedy Saul rzecze: Jaka twarz jego (qualis est forma eius)?]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 44r:
        Egregia forma vyborna thwarz vel oblycze
        [Egregia forma wyborna twarz vel oblicze]
    4. (attested in Greater Poland) face (front part of the head)
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 24, 47:
        Ya gesm gey zawyeszyl navsznycze na okrassenye gey twarzi (ad ornandam faciem)
        [Ja jeśm jej zawiesił nausznice na okraszenie jej twarzy (ad ornandam faciem)]
      • 1979 [c. 1500], Ladislas of Gielniów, “Rzepka Wojciech R. Pieśni Władysława z Gielniowa nowo odnalezione”, in Wiesław Wydra, editor, Studia Polonistyczne, volume 6, numbers 167-201, Gniezno, page 177:
        Veronica, pany szwyatha... thwarz Cristovą myecz sządala
        [Weronika pani święta... twarz Krystowę mieć żądała]
    5. face (front or outer surface of an object)
    6. face, person
      Synonyms: człowiek, osoba
    7. mistranslation of Old Czech and corruption of Old Polish twierdza
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 22, 17:
        Twe plemyø opwyte twarzy y grodi twich nyeprzyaczyelow *bodzesz myecz (possidebit semen tuum portas inimicorum suorum)
        [Twe plemię obfite twarzy i grody twych nieprzyjacielow będziesz mieć (possidebit semen tuum portas inimicorum suorum)]

    Derived terms

    nouns
    • cudna twarz
    • męska twarz
    • płażąca twarz
    • rodząca twarz

    Descendants

    • Polish: twarz
    • Silesian: twŏrz

    References

    Polish

    Etymology

      Inherited from Old Polish twarz. By surface analysis, deverbal from tworzyć. Displaced lico, now considered poetic.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈtfaʂ/
      • (Middle Polish) IPA(key): (16th c.) /tfɒr̝/, (17th–18th c.) /tfɒʂ/
      • Audio 1:(file)
      • Audio 2:(file)
      • Rhymes: -aʂ
      • Syllabification: twarz

      Noun

      twarz f (diminutive twarzyczka, related adjective twarzowy)

      1. (countable) face (front part of head)
        Synonyms: buzia, dziób, facjata, gęba, japa, morda, lico, oblicze, ryj
      2. (countable) face (aspect of the character or nature of someone)
        Synonym: oblicze
      3. (countable) face (person)
        Synonyms: człowiek, osoba
      4. (uncountable) face (good reputation; standing, in the eyes of others)
      5. (countable) face (aspect of the character or nature of someone or something)

      Declension

      Declension of twarz
      singular plural
      nominative twarz twarze
      genitive twarzy twarzy
      dative twarzy twarzom
      accusative twarz twarze
      instrumental twarzą twarzami
      locative twarzy twarzach
      vocative twarzy twarze

      Derived terms

      adjectives
      • bez twarzy
      • z ludzką twarzą
      adverbs
      interjections
      nouns
      • blada twarz
      • twarz pokerzysty
      verbs
      • być do twarzy impf
      • krew uderzyła do twarzy pf, krew uderza do twarzy impf
      • mieć wypisane na twarzy impf
      • napluć w twarz pf, pluć w twarz impf
      • odpłynąć z twarzy pf, odpływać z twarzy impf
      • paść na twarz pf, padać na twarz impf
      • przywołać na twarz wyraz pf, przywoływać na twarz wyraz impf
      • przywołać uśmiech na twarz pf, przywoływać uśmiech na twarz impf
      • śmiać się w twarz impf
      adverb

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), twarz is one of the most used words in Polish, appearing 8 times in scientific texts, 3 times in news, 2 times in essays, 106 times in fiction, and 30 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 149 times, making it the 386th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      1. ^ Ida Kurcz (1990), “twarz”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 2, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 615

      Further reading