seachain
Irish
Etymology
From Middle Irish sechnaid.[1]
Pronunciation
- IPA(key): /ˈʃaxənʲ/[2], (Cois Fharraige) [ˈʃæːxənʲ]
Verb
seachain (present analytic seachnaíonn, future analytic seachnóidh, verbal noun seachaint, past participle seachanta)
- to avoid, evade, shun
- Ní féidir iad a sheachaint.
- It's impossible to avoid them.
- to take care, to mind
- Seachain na smugairle róin.
- Mind the seal spit.
- to yield
Conjugation
| indicative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | seachnaím | seachnaíonn tú; seachnaír† |
seachnaíonn sé, sí | seachnaímid; seachnaíonn muid |
seachnaíonn sibh | seachnaíonn siad; seachnaíd† |
a sheachnaíonn; a sheachnaíos | seachnaítear |
| past | sheachain mé; sheachnaíos | sheachain tú; sheachnaís | sheachain sé, sí | sheachnaíomar; sheachain muid | sheachain sibh; sheachnaíobhair | sheachain siad; sheachnaíodar | a sheachain | seachnaíodh |
| past habitual | sheachnaínn / seachnaínn‡ |
sheachnaíteá / seachnaíteᇠ|
sheachnaíodh sé, sí / seachnaíodh sé, sí‡ |
sheachnaímis; sheachnaíodh muid / seachnaímis‡; seachnaíodh muid‡ |
sheachnaíodh sibh / seachnaíodh sibh‡ |
sheachnaídís; sheachnaíodh / seachnaídís‡; seachnaíodh siad‡ |
a sheachnaíodh | sheachnaítí / seachnaítí‡ |
| singular | plural | direct relative | autonomous | |||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| future | seachnóidh mé; seachnód; seachnóchaidh mé† |
seachnóidh tú; seachnóir†; seachnóchaidh tú† |
seachnóidh sé, sí; seachnóchaidh sé, sí† |
seachnóimid; seachnóidh muid; seachnóchaimid†; seachnóchaidh muid† |
seachnóidh sibh; seachnóchaidh sibh† |
seachnóidh siad; seachnóid†; seachnóchaidh siad† |
a sheachnóidh; a sheachnós; a sheachnóchaidh†; a sheachnóchas† | seachnófar; seachnóchar† |
| conditional | sheachnóinn; sheachnóchainn† / seachnóinn‡; seachnóchainn†‡ |
sheachnófá; sheachnóchthᆠ/ seachnófá‡; seachnóchthᆇ |
sheachnódh sé, sí; sheachnóchadh sé, sí† / seachnódh sé, sí‡; seachnóchadh sé, s톇 |
sheachnóimis; sheachnódh muid; sheachnóchaimis†; sheachnóchadh muid† / seachnóimis‡; seachnódh muid‡; seachnóchaimis†‡; seachnóchadh muid†‡ |
sheachnódh sibh; sheachnóchadh sibh† / seachnódh sibh‡; seachnóchadh sibh†‡ |
sheachnóidís; sheachnódh siad; sheachnóchaidís†; sheachnóchadh siad† / seachnóidís‡; seachnódh siad‡; seachnóchaidís†‡; seachnóchadh siad†‡ |
a sheachnódh; a sheachnóchadh† | sheachnófaí; sheachnóchthaí† / seachnófaí‡; seachnóchtha톇 |
| subjunctive | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| present | go seachnaí mé; go seachnaíod† |
go seachnaí tú; go seachnaír† |
go seachnaí sé, sí | go seachnaímid; go seachnaí muid |
go seachnaí sibh | go seachnaí siad; go seachnaíd† |
— | go seachnaítear |
| past | dá seachnaínn | dá seachnaíteá | dá seachnaíodh sé, sí | dá seachnaímis; dá seachnaíodh muid |
dá seachnaíodh sibh | dá seachnaídís; dá seachnaíodh siad |
— | dá seachnaítí |
| imperative | singular | plural | direct relative | autonomous | ||||
| first | second | third | first | second | third | |||
| — | seachnaím | seachain | seachnaíodh sé, sí | seachnaímis | seachnaígí; seachnaídh† |
seachnaídís | — | seachnaítear |
| past participle | seachanta | |||||||
| verbal noun | seachaint | |||||||
† archaic or dialect form
‡ dependent form
Derived terms
- dosheachanta (“inevitable”, adjective)
- inseachanta (“avoidable”, adjective)
- seachantach (“elusive”)
Mutation
| radical | lenition | eclipsis |
|---|---|---|
| seachain | sheachain after an, tseachain |
not applicable |
Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.
References
- ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “sechnaid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
- ^ Sjoestedt, M. L. (1938), Description d’un parler irlandais de Kerry [Description of an Irish dialect of Kerry] (in French), Paris: Librairie Ancienne Honoré Champion, § 8, page 8
Further reading
- Dinneen, Patrick S. (1904), “seaċnaim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla [Irish and English Dictionary], 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 623
- Ó Dónaill, Niall (1977), “seachain”, in Foclóir Gaeilge–Béarla [Irish–English Dictionary], Dublin: An Gúm, →ISBN
Scottish Gaelic
Alternative forms
Etymology
From Middle Irish sechnaid.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈʃɛxɪn/
Verb
seachain (past sheachain, future seachnaidh or seachainidh, verbal noun seachnadh, past participle seachainte)
Conjugation
| indicative | independent | dependent | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| personal | impersonal | personal | impersonal | |||||
| past | sheachain | sheachaineadh | sheachain | sheachaineadh | ||||
| future | seachainidh | seachainear seachaintear |
seachain | seachainear seachaintear | ||||
| relative future | sheachaineas | sheachainear | — | — | ||||
| conditional | independent | dependent | ||||||
| personal | impersonal | personal | impersonal | |||||
| first person singular | sheachaininn | sheachainteadh sheachainist1 sheachainiste1 |
seachaininn | seachainteadh seachainist1 seachainiste1 | ||||
| first person plural | sheachaineamaid sheachaineadh sinn |
seachaineamaid seachaineadh sinn | ||||||
| second/third person | sheachaineadh | seachaineadh | ||||||
| imperative | independent | |||||||
| singular | plural | impersonal | ||||||
| first person | seachaineam | seachaineamaid | seachainear seachaintear | |||||
| second person | seachain | seachainibh | ||||||
| third person | seachaineadh | |||||||
| past participle | seachainte | |||||||
| verbal noun | seachnadh | |||||||
1. Lewis dialect form
Mutation
Categories:
- Irish terms inherited from Middle Irish
- Irish terms derived from Middle Irish
- Irish terms with IPA pronunciation
- Irish lemmas
- Irish verbs
- Irish terms with usage examples
- Irish second-conjugation verbs
- Scottish Gaelic terms inherited from Middle Irish
- Scottish Gaelic terms derived from Middle Irish
- Scottish Gaelic terms with IPA pronunciation
- Scottish Gaelic lemmas
- Scottish Gaelic verbs