saltair

Irish

Etymology 1

From Old Irish saltair, psaltair (compare Manx salteyr), from Latin psaltērium, from Ancient Greek ψαλτήριον (psaltḗrion, “harp”).

Noun

saltair f (genitive singular saltrach, nominative plural saltracha)

  1. (Christianity) psalter
Declension
Declension of saltair (fifth declension)
bare forms
singular plural
nominative saltair saltracha
vocative a shaltair a shaltracha
genitive saltrach saltracha
dative saltair
saltraigh (archaic, dialectal)
saltracha
forms with the definite article
singular plural
nominative an tsaltair na saltracha
genitive na saltrach na saltracha
dative leis an tsaltair
leis an tsaltraigh (archaic, dialectal)
don tsaltair
don tsaltraigh (archaic, dialectal)
leis na saltracha

Etymology 2

Verb

saltair (present analytic saltraíonn, future analytic saltróidh, verbal noun saltairt or saltarnach, past participle saltraithe)

  1. alternative form of satail (“tread, tramp; trample”)
Conjugation
Conjugation of saltair (second conjugation)
indicative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present saltraím saltraíonn tú;
saltraír†
saltraíonn sé, sí saltraímid;
saltraíonn muid
saltraíonn sibh saltraíonn siad;
saltraíd†
a shaltraíonn; a shaltraíos saltraítear
past shaltair mé; shaltraíos shaltair tú; shaltraís shaltair sé, sí shaltraíomar; shaltair muid shaltair sibh; shaltraíobhair shaltair siad; shaltraíodar a shaltair saltraíodh
past habitual shaltraínn /
saltraínn‡
shaltraíteá /
saltraíteá‡
shaltraíodh sé, sí /
saltraíodh sé, sí‡
shaltraímis; shaltraíodh muid /
saltraímis‡; saltraíodh muid‡
shaltraíodh sibh /
saltraíodh sibh‡
shaltraídís; shaltraíodh /
saltraídís‡; saltraíodh siad‡
a shaltraíodh shaltraítí /
saltraítí‡
singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
future saltróidh mé;
saltród;
saltróchaidh mé†
saltróidh tú;
saltróir†;
saltróchaidh tú†
saltróidh sé, sí;
saltróchaidh sé, sí†
saltróimid;
saltróidh muid;
saltróchaimid†;
saltróchaidh muid†
saltróidh sibh;
saltróchaidh sibh†
saltróidh siad;
saltróid†;
saltróchaidh siad†
a shaltróidh; a shaltrós; a shaltróchaidh†; a shaltróchas† saltrófar; saltróchar†
conditional shaltróinn; shaltróchainn† /
saltróinn‡; saltróchainn†‡
shaltrófá; shaltróchthᆠ/
saltrófá‡; saltróchthᆇ
shaltródh sé, sí; shaltróchadh sé, s토/
saltródh sé, sí‡; saltróchadh sé, s톇
shaltróimis; shaltródh muid; shaltróchaimis†; shaltróchadh muid† /
saltróimis‡; saltródh muid‡; saltróchaimis†‡; saltróchadh muid†‡
shaltródh sibh; shaltróchadh sibh† /
saltródh sibh‡; saltróchadh sibh†‡
shaltróidís; shaltródh siad; shaltróchaidís†; shaltróchadh siad† /
saltróidís‡; saltródh siad‡; saltróchaidís†‡; saltróchadh siad†‡
a shaltródh; a shaltróchadh† shaltrófaí; shaltróchtha토/
saltrófaí‡; saltróchtha톇
subjunctive singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present go saltraí mé;
go saltraíod†
go saltraí tú;
go saltraír†
go saltraí sé, sí go saltraímid;
go saltraí muid
go saltraí sibh go saltraí siad;
go saltraíd†
— go saltraítear
past dá saltraínn dá saltraíteá dá saltraíodh sé, sí dá saltraímis;
dá saltraíodh muid
dá saltraíodh sibh dá saltraídís;
dá saltraíodh siad
— dá saltraítí
imperative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
— saltraím saltair saltraíodh sé, sí saltraímis saltraígí;
saltraídh†
saltraídís — saltraítear
past participle saltraithe
verbal noun saltairt / saltarnach

† archaic or dialect form
‡ dependent form

Etymology 3

Noun

saltair f

  1. alternative form of altair

Mutation

Mutated forms of saltair
radical lenition eclipsis
saltair shaltair
after an, tsaltair
not applicable

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

Old Irish

Alternative forms

Etymology

Borrowed from Latin psaltērium, from Ancient Greek ψαλτήριον (psaltḗrion, “harp”).

Noun

saltair n

  1. (Christianity) the psalter (the psalms of David)
  2. psalter (the book in which psalms were written)
  3. book

Inflection

The genitive singular is not attested, but the nominative, accusative, vocative, and dative singulars are all attested, and all of them are saltair. The only declension class with neuters of such form would be the neuter i-stems, hence the CorPH database listing it as such.

Neuter i-stem
singular dual plural
nominative saltairN saltairN sailtreL
vocative saltairN saltairN sailtreL
accusative saltairN saltairN sailtreL
genitive sailtreoH, sailtreaH sailtreoH, sailtreaH sailtreN
dative saltairL sailtrib sailtrib
Initial mutations of a following adjective:
  • H = triggers aspiration
  • L = triggers lenition
  • N = triggers nasalization

This was later replaced by a feminine k-stem declension due to its ending in -air.

Descendants

  • Irish: saltair
  • Manx: salteyr
  • Scottish Gaelic: saltair

Mutation

Mutation of saltair
radical lenition nasalization
saltair ṡaltair saltair

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in Old Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

Scottish Gaelic

Etymology

From Old Irish saltair, psaltair (compare Manx salteyr), from Latin psaltērium, from Ancient Greek ψαλτήριον (psaltḗrion, “harp”).

Noun

saltair f (nominative plural saltairean)

  1. (Christianity) psalter
  2. (Christianity) psaltery
  3. chronicle
  4. saltmonger

Mutation

Mutation of saltair
radical lenition
saltair shaltair
after "an", t-saltair

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Scottish Gaelic.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

  • Edward Dwelly (1911), “saltair”, in Faclair Gàidhlig gu Beurla le Dealbhan [The Illustrated Gaelic–English Dictionary], 10th edition, Edinburgh: Birlinn Limited, →ISBN
  • Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “saltair”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language