rodzaj
Old Polish
Etymology
Etymology tree
Inherited from Proto-Slavic *roďajь. First attested in the 14th century.
Pronunciation
Noun
rodzaj m animacy unattested
- (attested in Masovia, Greater Poland) family, gens, tribe, nation (people from a common ancestor)
- 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 11:
- Slachathnosczi doswyathczycz chczącz, szescz swyatkow podobnich powyescz yma: dwv s swego rodzayv (de sua genealogia)
- [Ślachatności doświadczyć chcąc sześć świadkow podobnych powieść ima: dwu z swego rodzaju (de sua genealogia)]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 57r:
- Genus […] a generando dicitur eyn geschlecht rodzay
- [Genus […] a generando dicitur eyn geschlecht rodzaj]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 107v:
- Progenies eyn geschlecht a progigno […] rodzay
- [Progenies eyn geschlecht a progigno […] rodzaj]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 108r:
- Propago est linea origo extensio vel flagellum vitis extensum sub terra oder eyn geschlechte rodzay vel postacz
- [Propago est linea origo extensio vel flagellum vitis extensum sub terra oder eyn geschlechte rodzaj vel postać]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 130v:
- Stirps id est radix truncus vel progenies prosapies vel origo alicuius parentele pro radice pyen rodzay
- [Stirps id est radix truncus vel progenies prosapies vel origo alicuius parentele pro radice pień rodzaj]
- (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) offspring
- 1887 [1482-1483], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski[2], Krakow, Brodnia, page 93a:
- Kthora (sc. Anna) od wyekow w boszthwye przeyrzana, yz rodzayem swem nyebo napelnycz myala
- [Ktora (sc. Anna) od wiekow w bostwie przejrzana, iż rodzajem swem niebo napełnić miała]
- (attested in Masovia) generation (people living in the same era)
- 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116transliteration, transcription, Warsaw, page 286:
- A thako vszystky rodzagye (generationes) od Abrama asz do Dauida rodzayow (generationes) szthernaszczye, ... a od przescza babylonskyego asz do Cristvsa rodzayow szthernaszczye (generationes quattuordecim Mat 1, 17)
- [A tako wszystki rodzaje (generationes) od Abrama aż do Dawida rodzajow (generationes) szternaście, ... a od prześcia babilońskiego aż do Krystusa rodzajow szternaście (generationes quattuordecim Mat 1, 17)]
- species, variety, genus, type
- 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej[3], Modlitewnik Nawojki, page 87:
- Chwalczye pana boga... rodzayv wschelyky zyemsky y morsky y wschystko stworzenye
- [Chwalcie Pana Boga... rodzaju, wszeliki ziemski i morski, i wszystko stworzenie]
- (attested in Greater Poland) origin, pedigree, genealogy
- 1888 [1394], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV[4], Greater Poland, page 70:
- Ysze Micolay yest bliszszi k dzedzine swim *roczayem nisz Jakub
- [Iże Mikołaj jest bliższy k dziedzinie swym rodzajem niż Jakub]
- (attested in Masovia) sex, gender (set of characteristics of a male or female person or animal)
- 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 110:
- Wschelyky zyemyanin... zoną... zakonną bi myal, s ktoreyze bi dzyatky oboyga rodzaya (sexus utriusque) porodzyl
- [Wszeliki ziemianin... żonę... zakonną by miał, z ktorejże by dziatki obojga rodzaja (sexus utriusque) porodził]
- (attested in Masovia) birth
- 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116transliteration, transcription, Warsaw, page 291:
- Cristvsev rodzay (generatio Mat 1, 18) thako byl
- [Krystusew rodzaj (generatio Mat 1, 18) tako był]
- fertility
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[5], page 46:
- To vyem, myly gospodnye, yze vzdrovycz nyedostatky przyrodzenyv rodzayą..., to yest tvey moczy boskey podobno vczynycz
- [To wiem, miły Gospodnie, iże uzdrowić niedostatki przyrodzeniu rodzaja..., to jest twej mocy boskiej podobno uczynić]
- (attested in Lesser Poland) intent to reproduce
- Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskietransliteration, transcription, Krakow, page gl. 44a:
- Ubi peccatum est, ibi paruulos non transmittit propagacio, rodzay, sed libido
- [Ubi peccatum est, ibi paruulos non transmittit propagacio, rodzaj, sed libido]
- nature (that which is innate)
- 1444, rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza z rękopisu znajdującego się w zbiorach Biblioteki Klasztornej oo. Paulinów na Jasnej Górze pod sygn. II 25 z r. 1444, page 133v:
- Dobrego rodzayv bone indolis
- [Dobrego rodzaju bone indolis]
- The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
Derived terms
adjective
- rodzajny
nouns
- Księgi rodzaju
- rodzaj człowieczy
Related terms
verbs
- rodzić impf
Descendants
References
- Boryś, Wiesław (2005), “rodzaj”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN, page 515
- Sławski, Franciszek (1958-1965), “rodzaj”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
- Mańczak, Witold (2017), “rodzaj”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000), “rodzaj”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “rodzaj”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “rodzaj”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Old Slovak
Etymology
Etymology tree
Borrowed from Middle Polish rodzaj.
Noun
rodzaj m inan
Noun
rodzaj f
Further reading
- Majtán, Milan et al., editors (1991–2008), “rodzaj”, in Historický slovník slovenského jazyka [Historical Dictionary of the Slovak Language] (in Slovak), volumes 1–7 (A – Ž), Bratislava: VEDA, →OCLC
Polish
Etymology
Etymology tree
Inherited from Old Polish rodzaj.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈrɔ.d͡zaj/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈrɔ.d͡zɒj/
- (Masovia):
- (Ostróda) IPA(key): [ˈrɔ.d͡zaj]
Audio: (file) - Rhymes: -ɔd͡zaj
- Syllabification: ro‧dzaj
Noun
rodzaj m inan (related adjective rodzajowy, abbreviation r. or rodz.)
- kind, type
- (literature) genre (one of three types of literature, lyric, epic or drama)
- (grammar) gender (system of noun concordance)
- (colloquial) sex, gender (category, either male or female, into which sexually-reproducing organisms are divided on the basis of their reproductive roles in their species)
- Synonym: płeć
- (biology, taxonomy) genus (category in the classification of organisms)
- (obsolete) generation (single step or stage in the succession of natural descent)
- (obsolete) tribe; nation; people group
- (Middle Polish) fertility
- Synonym: płodność
- (Middle Polish) birth
- (Middle Polish) family, house, bloodline
- (Middle Polish) successor, offspring
- (Middle Polish) ancestor, predecessor
- Synonyms: poprzednik, przodek
- (Middle Polish) social status
- Synonym: stan społeczny
- (Middle Polish) pedigree, line of kinship
- (Middle Polish) kinship, affinity
- (Middle Polish) origin
- Synonym: pochodzenie
- (Middle Polish) nature (that which is innate)
- Synonym: natura
- (Middle Polish) beginning
- Synonym: początek
- (Middle Polish) etymology (origin of a word)
- Synonyms: etymologia, pochodzenie
- (Middle Polish) harvest, yield (amount of gained food)
- Synonym: urodzaj
- (Middle Polish) harvest, yield (food itself harvested)
- Synonym: plon
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | rodzaj | rodzaje |
| genitive | rodzaju | rodzajów, rodzai1 |
| dative | rodzajowi | rodzajom |
| accusative | rodzaj | rodzaje |
| instrumental | rodzajem | rodzajami |
| locative | rodzaju | rodzajach |
| vocative | rodzaju | rodzaje |
1Colloquial.
Derived terms
adjectives
- jedyny w swoim rodzaju
- swego rodzaju
nouns
- rodzaj gramatyczny
- rodzaj ludzki
- rodzaj męski
- rodzaj nijaki
- rodzaj żeński
prepositions
- w rodzaju
- z rodzaju
Related terms
adjectives
verbs
- rodzić impf
Trivia
According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), rodzaj is one of the most used words in Polish, appearing 86 times in scientific texts, 26 times in news, 54 times in essays, 18 times in fiction, and 11 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 195 times, making it the 284th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]
References
Further reading
- “rodzaj”, in Wielki słownik języka polskiego[9] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “rodzaj”, in Polish dictionaries at PWN[10] (in Polish)
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “rodzaj”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “RODZAJ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 08.09.2008
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “rodzaj”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “rodzaj”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “rodzaj”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 547
- Jan Karłowicz (1907), “rodzaj”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 5: R S Ś T, Kraków: Akademia Umiejętności, page 29
Silesian
Etymology
Etymology tree
Inherited from Old Polish rodzaj.
Pronunciation
- IPA(key): /ˈrɔ.d͡zaj/
Audio: (file) - Rhymes: -ɔd͡zaj
- Syllabification: ro‧dzaj
Noun
rodzaj m inan
Related terms
verbs
- rodzić impf
Further reading
- rodzaj in silling.org
Categories:
- Old Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Old Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish masculine nouns
- Masovia Old Polish
- Greater Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Lesser Poland Old Polish
- Sieradz-Łęczyca Old Polish
- Old Polish terms with uncertain meaning
- Old Slovak terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Old Slovak terms derived from Old Polish
- Old Slovak terms derived from Proto-Indo-European
- Old Slovak terms derived from Middle Polish
- Old Slovak terms borrowed from Middle Polish
- Old Slovak terms derived from Proto-Slavic
- Old Slovak lemmas
- Old Slovak nouns
- Old Slovak masculine nouns
- Old Slovak inanimate nouns
- Old Slovak feminine nouns
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Ostróda Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/ɔd͡zaj
- Rhymes:Polish/ɔd͡zaj/2 syllables
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish masculine nouns
- Polish inanimate nouns
- pl:Literature
- pl:Grammar
- Polish colloquialisms
- pl:Biology
- pl:Taxonomy
- Polish terms with obsolete senses
- Polish soft masculine inanimate nouns
- Silesian terms derived from Proto-Indo-European
- Silesian terms inherited from Old Polish
- Silesian terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Silesian terms inherited from Proto-Slavic
- Silesian terms derived from Old Polish
- Silesian terms derived from Proto-Slavic
- Silesian terms with IPA pronunciation
- Silesian terms with audio pronunciation
- Rhymes:Silesian/ɔd͡zaj
- Rhymes:Silesian/ɔd͡zaj/2 syllables
- Silesian lemmas
- Silesian nouns
- Silesian masculine nouns
- Silesian inanimate nouns