ptak

See also: Ptak, pták, and Pták

Lillooet

Verb

ptak

  1. to pass by

References

  • Jan Van Eijk; Lillooet-English Dictionary, 2018.

Old Polish

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *pъtãkъ. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /ptaːk/
    • IPA(key): (15th CE) /ptɒk/
    • Homophone: Ptak

    Noun

    ptak m animal (diminutive ptaszek, related adjective ptaszy)

    1. (attested in Lesser Poland, Masovia, Greater Poland) bird (creature with two legs, a beak, wings, and skin covered with feathers that hatches from an egg)
      ptacy nieba, niebiescy, podniebni ― birds of the sky/heavens
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 49, 12, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Poznal iesm wszistky ptaki nebesske yczudnoscz roley semnø iest
        [Poznał jeśm wszystki ptaki niebiesskie i cudność rolej se mną jest.]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 77, 31, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Iplinølo na ne iako proch møso aiaco piasek ptaczy perzeni
        [i płynęło na nie jako proch mięso a jako piasek ptacy pierzeni]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 78, 2, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Poloszili sø smertnoscy slugam twogim [i] ka[r]me ptakom neba mosø swotich twogich zw[e]rzom zeme
        [Położyli są śmiertności *sługam *twojim karmie ptakom nieba, mięso świętych twojich źwierzom ziemie.]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 103, 13, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Nadnymy ptaczy nebya bydlycz bødø sposrzod opok dadzø glossy
        [Nad nimi ptacy niebia bydlić będą, z pośrzod opok dadzą głosy.]
      • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 148, 10, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
        Swerz ywszelke skoty wøszowe yptacy perzasczy
        [ź wierz i wszelkie skoty, wężowie i [wszytcy] ptacy pierzaści]
      • 2010 [XV in.], Jan Łoś, editor, Dwa teksty staropolskie, Pułtusk, Płock:
        Dal Pyotr na Maczeya wroszą, pthaczy gloszą, szaky do szkoly dayą
        Dał Piotr na Macieja wrożą, ptacy głoszą, żaki do szkoły dają
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 1, 26:
        yrzekl Vczynmi czlowyeka kuoblyczu akupodobyenstwu naszemu abi panowal ribam morskym Aptakom geszto latayø potstworzenym nyebyeszkym yzwyerzøtom szemskym ywszemu stworzenyu ywszemu vczynyenyu trwayøczemu gesz to szø rusza poszemy
        [i rzekł: „Uczyńmy człowieka ku obliczu a ku podobieństwu naszemu, aby panował rybam morskim a ptakom, jeż to latają pod *stworzenim niebieskim, i źwierzętom ziemskim, i wszemu stworzeniu, i wszemu uczynieniu *trwającemu, jeż to się rusza po ziemi”.]
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 1, 30:
        ywszem szwye rzøtom naszemy ywszelkyemu ptaku podnyebem ywszemu stworzenyu naszemy gesz to sobø wladnye wgemsze to gest dusza szywa Abi sobye myal napokarmyenye istalo szø tako
        [i wszem źwierzętom na ziemi, i wszelkiemu ptaku pod niebem, i wszemu stworzeniu na ziemi, jeż to sobą władnie, w jemże to jest dusza żywa, aby sobie *miał na pokarmienie”. I stało się tako.]
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 6, 7:
        arzkøcz Wzglødny czlowyecze naszwyat anaczlowye ka gegoszesm stworzyl asz doszwyerzøt otplaszøcey twarzy asz donyebyeskich ptakow istopod nyebem latayø bo my gest zzal ge stworzywszy
        [a rzkąc: „*Względni *człowiecze *na *świat [a na], jegożeśm stworzył, [od] człowieka aż do źwierząt, ot płażącej twarzy aż do niebieskich ptakow, jiż to pod niebem latają, bo mi jest żal je stworzywszy”.]
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 7, 21:
        isgoramy wszitko stworzenye czsosz gest bilo nazemy ptaczi yzwyerzøta ywszit koplozøce geszto plozy pozemy
        [*I *z *gorami wszytko stworzenie, csoż jest było na ziemi, ptacy i źwierzęta, i wszytko płożące, jeż to płozi po ziemi]
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 15, 10:
        to wszitko yprzeczynay ge nadwoge ypolosz nagromadø Ale ptakow nyerozdzely
        [to wszytko i *przecinaj je na dwojei *położ na gromadę, ale ptakow nie rozdzieli]
      • 1930 [c. 1455], “III Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 21, 24:
        avmrzely Achab wmyescye sznyedzø gy psy gestly vmrze napolyv sznyedzø gy ptaci nyebyesci
        [A umrzeli Achab w mieście, śniedzą ji psi; jestli umrze na polu, śniedzą ji ptacy niebieszczy”.]
      • 1930 [c. 1455], “Lev”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 20, 25:
        odløczczesz przeto iwi dobitczøta ciste odnyecistego a nyepokalaycze dvsz waszich wdobitczøtoch ywptaczech ywewszem czosz syø rvsza nazemy a czoszem vkazal wam bødøcze pokalanye
        [Odłęczcież przeto i wy dobytczę[ta] czyste od nieczystego […] a nie pokalajcie dusz waszych w dobytczętoch i w ptacech, i we wszem, coż się rusza na ziemi a cożem ukazał wam będące pokalane.]
      • 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią]‎[1], Mierzeniec, Płock, line 388:
        Szvyerzatha y wszythky ptaky ya poszyeka nyeboraky
        [Źwierzęta i wszytki ptaki ja posiekę nieboraki]
      • 1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎[2], number 1348:
        Ptak auis
        [Ptak avis]
      • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎scan transliteration, transcription, numbers 8, 8, Greater Poland:
        Ptaky podnyebne y ryby morskye yes przechodzą zzdze morskye
        [ptaki podniebne i ryby morskie, jeż przechodzą sdze morskie.]
      • 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎scan transliteration, transcription, number Deut 35, Greater Poland:
        Pogynø od glodu y szrzecz ye będø ptaczy køsanym przegorzkym
        [Poginą od głodu i żrzeć je będą ptacy kąsanim przegorzkim.]
      • c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 147v:
        Volucris est auis eyn vogel quando est substantiuum ptąk sed quando est adiectiuum tunc idem est quod velox prąthky
        [Volucris est auis eyn vogel quando est substantiuum ptak sed quando est adiectiuum tunc idem est quod velox prędki]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[3], page 5:
        Thysz […] stvorzyl […] ptaky nyebyeszkye
        [Tyś […] stworzył […] ptaki nieieskie]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[4], page 88:
        Nad nymy cząstokrocz ptaczy lyataly
        [Nad nimi częstorkroć ptacy latali]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[5], page 136:
        Iesus vczynyvschy szyedm ptakow malyvdkych y postavyl ye na slvnczv przed sobą, aby vschnąly
        [Jesus […] uczyniwszy siedm ptakow malutkich i postawił je na słuńcu przed sobą, aby uschnęli]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[6], page 280:
        Obezryczye ptaky nyeba
        [Obeźrycie ptaki nieba]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[7], page 289:
        Lysky mayą yamy a ptaczy nye­ba
        [Liszki mają jamy a ptacy nieba]
      • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[8], page 412:
        Obyad moy yest gotow, czyelczy moy y ptaczy moy pobyczy
        [Obiad moj jest gotow, cielcy moj i ptacy moj pobycy]

    Declension

    Declension of ptak
    singular plural
    nominative ptak ptacy
    genitive — ptaków
    dative ptaku ptakom
    accusative — ptaki
    instrumental — —
    locative — ptacech
    vocative — ptacy

    Derived terms

    adjectives
    • ptakoprawny
    nouns
    proper nouns
    adjectives
    • ptaszniczy
    nouns
    • ptaszygłów
    • ptaszynek
    proper nouns
    • Ptaczek
    • Ptaczko
    • Ptaczkowic
    • Ptaski
    • Ptaszek
    • Ptaszkowa
    • Ptaszkowska
    • Ptaszkowski
    • Ptaszków
    • Ptasznik

    Descendants

    • Polish: ptak, ptach (Chełmno-Dobrzyń, Przemyśl, Dobromil, Trójca, Northern Borderlands, Lithuania)
    • Silesian: ptŏk

    References

    Polish

    ptak

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish ptak.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /ˈptak/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ak
      • Syllabification: ptak
      • Homophone: Ptak

      Noun

      ptak m animal (diminutive ptaszek or (dialectal) ptasia or (dialectal) ptásik or (dialectal) ptasiuk or (dialectal) ptaseńka, augmentative ptaszydło or ptaszysko, related adjective ptasi or ptaszy)

      1. bird (creature with two legs, a beak, wings, and skin covered with feathers that hatches from an egg)
      2. (colloquial, originally dialectal, Far Masovian, Przasnysz) wang, willy; penis (male sexual organ)
        Synonyms: see Thesaurus:prącie
      3. (Northern Borderlands, Lithuania) type of eagle
        Hypernym: orzeł
      4. (Western Kraków, in the plural) type of game

      Declension

      Declension of ptak
      singular plural
      nominative ptak ptaki
      genitive ptaka ptaków
      dative ptakowi ptakom
      accusative ptaka ptaki
      instrumental ptakiem ptakami
      locative ptaku ptakach
      vocative ptaku ptaki
      Attested Middle Polish forms of ptåk
      singular plural
      nominative ptåk ptåcy, ptåki
      genitive ptåka ptåków
      dative ptåkowi ptåkóm, ptåkåm
      accusative ptåka, ptåk ptåki
      instrumental ptåkiem ptåki, ptåkami
      locative ptåku ptåcech, ptåkoch, ptåkach
      vocative ptåku ptåcy
      Attested dialectal forms of ptak
      singular plural
      nominative — ptacy1
      genitive — —
      dative ptakoju2 —
      accusative — —
      instrumental — —
      locative — —
      vocative — —

      1Lasovia (Tarnobrzeg).
      2Far Masovian (Przasnysz).

      Derived terms

      idioms
      • zły to ptak, co własne gniazdo kala
      nouns
      nouns
      verbs
      • ptaszkować impf

      Further reading

      • “ptak”, in Wielki słownik języka polskiego‎[9] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
      • “ptak”, in Polish dictionaries at PWN‎[10] (in Polish)
      • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “ptak”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
      • “PTAK”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 01.04.2021
      • Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “ptak”, in Słownik języka polskiego
      • Aleksander Zdanowicz (1861), “ptak”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
      • J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “ptak”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 421
      • Jan Karłowicz (1906), “ptak”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 4: P, Kraków: Akademia Umiejętności, page 446
      • Maciej Czeszewski (2006), “ptak”, in Monika Szewczyk, editor, Słownik polszczyzny potocznej, 1 edition, Warsaw: Polish Scientific Publishers PWN, →ISBN, page 259

      Upper Sorbian

      Etymology

        Inherited from Proto-Slavic *pъtãkъ.

        Pronunciation

        • IPA(key): /ˈptak/
        • Rhymes: -ak
        • Syllabification: ptak

        Noun

        ptak m animal

        1. (ornithology) bird (any bird belonging to the order of birds)

        Declension

        Derived terms

        nouns
        • ptačk m animal

        References

        • “ptak” in Soblex