przypadek
Old Polish
Etymology
From przypaść + -ek. First attested in 1487. Compare Old Czech případek.
Pronunciation
Noun
przypadek m animacy unattested
- that what someone may be entitled to in addition to the inheritance share
- Coordinate term: spadek
- 1856-1870 [1487], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki[2], volume IX, number 973:
- Vendidit (sc. Zophia) partem suam totam aduocacie... cum omnibus prouentibus, censibus, obuencionibus, cessionibus al. z przypadky ac emolimentis
- [Vendidit (sc. Zofija) partem suam totam aduocacie... cum omnibus prouentibus, censibus, obuencionibus, cessionibus al. z przypadki ac emolimentis]
Related terms
- przypad
- przypadnienie
- przypadzenie
Descendants
References
- Boryś, Wiesław (2005), “przypadek”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017), “przypadek”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000), “przypadek 1”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “przypadek”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Polish
Etymology
Inherited from Old Polish przypadek. Noun 1 sense 2, noun 1 sense 3, noun 1 sense 4 and noun 2 sense 1 are semantic loans from Latin cāsus, which displaced spadek.[1][2] By surface analysis, przypadać + -ek. Compare Czech případek, Kashubian przëpôdk, and Russian припа́док (pripádok). Further compare Hungarian eset and German Fall.
Pronunciation
- IPA(key): /pʂɘˈpa.dɛk/
- (Middle Polish) IPA(key): (16th c.) /pr̝ɨˈpɒ.dɛk/, (17th–18th c.) /pʂɨˈpɒ.dɛk/
- (Masovia):
- (Suwałki) IPA(key): [pʂɘˈpa.dɛk]
- (Lesser Poland):
- (Masovian Borderland) IPA(key): [pʂɘˈpa.dɛk]
Audio 1: (file) Audio 2: (file) - Rhymes: -adɛk
- Syllabification: przy‧pa‧dek
Noun
przypadek m inan (abbreviation przyp.)
- chance, accident; coincidence (situation which occurred that could not have been predicted)
- Synonyms: traf, zbieg okoliczności
- event, instance, case (something that happened)
- Synonyms: wydarzenie, wypadek
- w takim przypadku ― in that case
- (medicine) case (instance of a specific condition or set of symptoms)
- (Masovian Borderland, Radom Land, medicine) synonym of konwulsje
- (medicine) case (person representing said condition or set of symptoms)
- (obsolete) adventure; event
- (Suwałki, Augustów Governorate) unpleasant adventure
- (obsolete, chiefly in the plural) facts; events (that which occurred in someone's life)
- (Middle Polish) characteristic (that which defines a person's features or behaviors)
- (Middle Polish) shift (established order of performing duties)
- Synonym: zmiana
- (Middle Polish) fate
- Synonyms: los, przeznaczenie
- (Middle Polish) assets, income (that which belongs to someone)
- (Middle Polish) tribute, tax
- (Middle Polish) will; regulations, commandments (that what someone wants)
- (Middle Polish) property (that which belongs to or is located in a particular area)
- (Middle Polish, of land) addition, adjacency
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | przypadek | przypadki |
| genitive | przypadku | przypadków |
| dative | przypadkowi | przypadkom |
| accusative | przypadek | przypadki |
| instrumental | przypadkiem | przypadkami |
| locative | przypadku | przypadkach |
| vocative | przypadku | przypadki |
Noun
przypadek m inan
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | przypadek | przypadki |
| genitive | przypadka | przypadków |
| dative | przypadkowi | przypadkom |
| accusative | przypadek | przypadki |
| instrumental | przypadkiem | przypadkami |
| locative | przypadku | przypadkach |
| vocative | przypadku | przypadki |
Derived terms
- od przypadku do przypadku
- przypadkiem
- być dziełem przypadku impf
- odmieniać przez wszystkie przypadki impf
- przypadkować impf
Related terms
- przypadkowość
Trivia
According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), przypadek is one of the most used words in Polish, appearing 90 times in scientific texts, 6 times in news, 30 times in essays, 12 times in fiction, and 13 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 151 times, making it the 380th most common word in a corpus of 500,000 words.[3]
References
- ^ Boryś, Wiesław (2005), “przypadek”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- ^ Bańkowski, Andrzej (2000), “przypadek 2”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- ^ Ida Kurcz (1990), “przypadek”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language][1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 470
Further reading
- “przypadek”, in Wielki słownik języka polskiego[3] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “przypadek”, in Polish dictionaries at PWN[4] (in Polish)
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “przypadek”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “PRZYPADEK”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 15 December 2020
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “przypadek”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “przypadek”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “przypadek”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 335
- Jan Karłowicz (1906), “przypadek”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 4: P, Kraków: Akademia Umiejętności, page 425
- przypadek in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
- Old Polish terms suffixed with -ek
- Old Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *ped-
- Old Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *per- (before)
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish masculine nouns
- Old Polish terms with quotations
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms derived from Proto-Balto-Slavic
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *per- (before)
- Polish semantic loans from Latin
- Polish terms derived from Latin
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *ped-
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish terms suffixed with -ek
- Polish 3-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Suwałki Polish
- Masovian Borderland Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/adɛk
- Rhymes:Polish/adɛk/3 syllables
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish masculine nouns
- Polish inanimate nouns
- Polish terms with collocations
- pl:Medicine
- pl:Medical signs and symptoms
- Polish terms with obsolete senses
- Polish velar masculine inanimate nouns
- Polish nouns with reducible stem
- pl:Grammar