postawa
See also: postawą
Old Polish
Etymology
Inherited from Proto-Slavic *postava. By surface analysis, deverbal from postawić. First attested in the 14th century.
Pronunciation
Noun
postawa f
- (attested in Masovia) nature; shape (external appearance)
- 1877-1881 [c. 1418], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 2151:
- Rzekl Dauid o nyem: Nadobnyeyschi w postavye nad sini ludzskye
- [Rzekł Dawid o niem: Nadobniejszy w postawie nad syny ludzkie]
- 1930 [c. 1455], “IV Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 1, 7:
- On rzekl Kakey postawi awkakem odzenyv bil ten møsz gen was potkal ata slowa wam mowyl
- [On rzekł [k nim]: „Kakiej postawy a w kakiem odzieniu był ten mąż, jen was potkał a ta słowa wam mowił?”]
- 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią][1], Mierzeniec, Płock, line 40:
- gola glowa, przykra mowa, Szephszech stron skarada postawa
- [Goła głowa, przykra mowa, Ze w szech stron skarada postawa]
- 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią][2], Mierzeniec, Płock, line 56:
- Otożci przed tobą stoję, Oględaj postawę moję
- [othosz czy przeth thobv stoya, ogladay postawa moya]
- 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 13:
- Postawa abitudo
- [Postawa abitudo]
- c. 1483, Satyra na leniwych chłopówtransliteration, transcription, line 24:
- Mnymacz kasdy czlowyek prawye By byl prosthak napostawye Bocz sye sda yako pravy volek Alyecz yesth chitrzi pacholek
- [Mnima-ć każ dy człowiek prawie, By był prostak na postawie, Boć sie z da jako prawy wołek, Aleć jest chytrzy pachołek]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[6], page 198:
- Vyerzycz tesch temv mamy, yze byl przyąl czlovyeka formą na szye, v ktorey by mogl boga vznacz albo szye s nym vmovycz, bo yako mynya, ysch byl v duchovney albo ve *mnnyskey postavye przyschedl
- [Wierzyć też temu mamy, iże był przyjął człowieka formę na sie, w ktorej by mogł Boga uznać (pro zwie[ś]ć?) albo sie s nim umowić, bo jako minią, iż był w duchownej albo we mn[n]iskiej postawie przyszedł]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[7], page 758:
- Vezrzy, kako nądznye stoy v vądreczenyv moy szyn myly […] , yego vschytką postavą yest snathna!
- [Weźrzy, kako nędznie stoji w u[ą]dręczeniu moj syn miły […] , jego wszytką postawę jest smatna!]
- (attested in Greater Poland) posture (positioning of one's body)
- 1461-1467, Sermones. Rękopiśmienne ekscerpty pochodzące z rkpsu Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej o sygn. 230 (dawna sygn. 1421/108 Mns) z roku 1461-1467, page 66r:
- Statura humilis per humilitatem postava pobozna przesz prostoscz
- [Statura humilis per humilitatem postawa pobożna przez prostość]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 57v:
- Gestus […] actus corporis cogitatio vel mos postavą
- [estus […] actus corporis cogitatio vel mos postawa]
- height, stature
- 1930 [c. 1455], “I Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 16, 7:
- Wtø dobø pan ku Samuelowy rzecze Nye patrzi na gego oblycze any napostawø gego wisokoscy bocz ia podle vzrzenya czlowyecze go nye sødzø Czlowyek geno czso wnyey gest wydzi ale bog ten wsyerce patrzi
- [W tę dobę Pan ku Samuelowi rzecze: „Nie patrzy na jego oblicze ani na postawę jego wysokości, [boć jeśm go zarzucił], boć ja podle uźrzenia człowieczego nie sądzę. Człowiek jeno, cso *w *niej jest widzi, ale Bog, ten w sierce patrzy”.]
- 1930 [c. 1455], “I Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)transliteration, transcription, 11, 23:
- aon pobyl møsza Egypskego gegosz postawa bila pyøcz loket amyal kopye iako tkaczsky nawoy Przetosz sstøpil knyemv skigem awirwal kopye ktoresz dzerszal wrøce azabil gy kopygim gego
- [A on pobił męża ejipskiego, jegoż postawa była pięć łokiet, a miał kopije jako tkacski nawoj. Przetoż z stąpił k niemu z kijem a wyrwał kopije, ktoreż dzierżał w ręce, a zabił ji kopijim jego.]
- 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 74:
- Statura wrost w postawye
- [Statura wrost w postawie]
- (attested in Lesser Poland) essence, substance (set of essential features, what is essential and unchangeable in an object)
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]scan transliteration, transcription, number Ath 29, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
- Bog gest z osoby albo sz postawy (ex substantia) oczczowy przed weky vrodzon
- [Bog jest z osoby albo z postawy (ex substancia,) oćcowy przed wieki urodzon]
- 1885-2024 [XV p. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne[8], volume V, page 30:
- Substancia *ysnosth al. posstawa
- [Substancia isność al. posstawa]
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | postawa | — |
| genitive | postawy | — |
| dative | — | — |
| accusative | postawę | — |
| instrumental | — | — |
| locative | postawie | — |
| vocative | — | — |
Derived terms
adjectives
Related terms
adjectives
- postawcowy
nouns
- postaw
- postawek
- postawiec
- postawienie
- postawnik
verbs
- postawić pf, postawiać impf
Descendants
References
- Boryś, Wiesław (2005), “postawa”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- Mańczak, Witold (2017), “postawa”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- Bańkowski, Andrzej (2000), “postawa”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- S. Urbańczyk, editor (1972), “postawa”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 6, Wrocław, Warsaw, Kraków, Gdańsk: Polish Academy of Sciences, page 452
- Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “postawa”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, et al., editors (2024), “postawa”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
- Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “postawa”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
- Wanda Decyk-Zięba; Krystyna Długosz-Kurczabowa; Stanisław Dubisz; Zygmunt Gałecki; Justyna Garczyńska; Halina Karaś; Alina Kępińska; Anna Pasoń; Izabela Stąpor; Barbara Taras; Izabela Winiarska-Górska (2008), “postawa”, in Wanda Decyk-Zięba, Stanisław Dubisz, editors, Glosariusz staropolski - dydaktyczny słownik etymologiczny [Old Polish Glossary - Didactic Etymological Dictionary] (in Polish), Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, →ISBN, page 145
Polish
Etymology
Etymology tree
Inherited from Old Polish postawa. By surface analysis, deverbal from postawić.
Pronunciation
Audio: (file) - Rhymes: -ava
- Syllabification: po‧sta‧wa
Noun
postawa f
- (literary) posture (someone's body structure)
- (literary) posture (consciously adopted body position)
- (literary) posture; stance; attitude; bearing; demeanor (way of behaving and thinking towards some phenomena, events or people) [with wobec (+ genitive) ‘towards whom/what’]
- (phonetics) peak retention-stage, stop-stage (phase when the organs of speech remain in the correct position for a given vowel)
- Synonym: szczyt
- (obsolete) character; person
- (obsolete) shape; appearance
- (obsolete) pomp (show of magnificence; parade; display; power)
- Synonyms: pompa, sadzenie się, wystawność
- (obsolete) warp (threads stretched lengthwise in a loom)
- Synonym: postaw
- (obsolete) piece of cloth; roll
- Synonym: postaw
- (obsolete) elevation of a construction
- Synonym: elewacja
- (Middle Polish) height
- Synonym: wzrost
- (Middle Polish) pretending; make-believe
- (Middle Polish) pride; conceit
- Synonym: pycha
- (Middle Polish) enthusiasm; fantasy; self-confidence
- (Middle Polish) A phase of the moon.
- (Middle Polish) imagination; image
- (Middle Polish) position, layout
- (Middle Polish) nature; source, essence
- (Middle Polish)The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
- stop; rest
- Synonym: postój
- 1562, M. Rej, Zwierzyniec[9], page 116v:
- SArgus rybá ieſt w morzu/ co Kozę rad widzi/ Chłop gdy ią chce vłápić/ [...] Włoży ná głowę ſkorę Kozią y z rogámi/ Idzye ná brzeg/ áż Sárgus/ płynie s poſtáwámi. A ten ia wnet połápi
- [Sargus ryba jest w morzu/ co kozę rad widzi/ Chłop gdy ją chce ułapić/ [...] Włoży na głowę skórę kozią i z rogami/ Idzie na brzeg/ aż Sargus/ płynie s postawami. A ten ją wnet połapi]
- stop; rest
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | postawa | postawy |
| genitive | postawy | postaw |
| dative | postawie | postawom |
| accusative | postawę | postawy |
| instrumental | postawą | postawami |
| locative | postawie | postawach |
| vocative | postawo | postawy |
Derived terms
nouns
- postawa zasadnicza
Noun
postawa m animacy unattested
- (Middle Polish) pretender
- (Middle Polish) the Devil
Further reading
- “postawa”, in Wielki słownik języka polskiego[10] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “postawa”, in Polish dictionaries at PWN[11] (in Polish)
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “postawa”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “postawa”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “postawa”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “postawa”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 761
- Jan Karłowicz (1906), “postawa”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 4: P, Kraków: Akademia Umiejętności, page 286
Silesian
Etymology
Etymology tree
Inherited from Old Polish postawa. By surface analysis, deverbal from postawić.
Pronunciation
- IPA(key): /pɔˈsta.va/
Audio: (file) - Rhymes: -ava
- Syllabification: po‧sta‧wa
Noun
postawa m pers
Further reading
- postawa in silling.org
Categories:
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish deverbals
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish feminine nouns
- Masovia Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Greater Poland Old Polish
- Lesser Poland Old Polish
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European word *h₂epó
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *steh₂-
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish deverbals
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish 3-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/ava
- Rhymes:Polish/ava/3 syllables
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish feminine nouns
- Polish literary terms
- pl:Phonetics
- Polish terms with obsolete senses
- Polish terms with uncertain meaning
- Polish terms with quotations
- Polish hard feminine nouns
- Polish masculine nouns
- Silesian terms inherited from Old Polish
- Silesian deverbals
- Silesian terms inherited from Proto-Slavic
- Silesian terms derived from Old Polish
- Silesian terms derived from Proto-Slavic
- Silesian terms with IPA pronunciation
- Silesian terms with audio pronunciation
- Rhymes:Silesian/ava
- Rhymes:Silesian/ava/3 syllables
- Silesian lemmas
- Silesian nouns
- Silesian masculine nouns
- Silesian personal nouns
- szl:People