poczta
Old Polish
Etymology
Deverbal from poczcić. First attested in the 14th century.
Pronunciation
Noun
poczta f
- (attested in Lesser Poland, Greater Poland, Masovia) gift given to gain someone
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]scan transliteration, transcription, numbers 65, 12, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
- Wnidø wdom twoy wpocztach wroczøcz obetnicze moie iesz sø rozdzelila vsta moia
- [Wnidę w dom twoj w pocztach, wrocę-ć obietnice moje, jeż są rozdzieliła usta moja]
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]scan transliteration, transcription, numbers 65, 14, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
- Poczty oslodczone dam tobe skadzydlem baranowim offerowacz bødø tobe woli scozl
- [Poczty *osłodczone dam tobie z kadzidłem baranowym, ofierować będę tobie woły z kozły.]
- 1959 [1408], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 637, Poznań:
- [Co] Borislaw Drogoslawowi za Zidi ranczil, to gim dawal roky przes Borislawowey voli y za to pocztø *pral
- [[Co] Borzysław Drogosławowi za Żydy ręczył, to jim dawał roki przez Borzysławowej woli i za to pocztę brał]
- 1959 [1410], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 795, Poznań:
- [Jako] Derska ne dawala rokow pany Thomcowey […] o thy pyena[ndze], za yesz penandze pan sandza […] ranczil, y dla thich penandzi poczth ne brala
- [[Jako] Derska nie dawała rokow pani Tomkowej […] o ty pienią[dze], za jeż pieniądze pan sędzia […] ręcził, i dla tych pieniądzy poczt nie brała]
- 1967 [1422], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 934, Kościan:
- Jacom w Stanislawowe zastawe […] ne wzął septem marcas minus decem grossis cinsewych any poczeth, any roboth
- [Jakom w Stanisławowie zastawie […] nie wziął septem marcas minus decem grossis czynszewych ani poczet, ani robot]
- 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią][2], Mierzeniec, Płock, line 149:
- Chczem do czyebye poczthy noszycz, aby szya dala przeproszycz
- [Chcem do ciebie poczty nosić, aby się dała przeprosić]
- 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią][3], Mierzeniec, Płock, line 153:
- Chovay szobye poczthy szwoye, Roszdrasznysz mya tyle dwoye
- [Chowaj sobie poczty swoje, Rozdraźnisz mię tyle dwoje!]
- 1901 [1463-1465], Jan Rozwadowski, editor, De morte prologus [Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią][4], Mierzeniec, Płock, line 155:
- Wpocztach czy ya nyekorzyscza, wszythky wszyvocze szanyscza
- [W pocztachci ja nie korzyszczę, Wszytki w żywocie zaniszczę.]
- 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławskiscan transliteration, transcription, numbers 65, 14, Greater Poland:
- Poczty slotkye dam tobie zkadzydlem baranowym wzdam czy woly skozly
- [Poczty *słodkie dam tobie z kadzidłem baranowym, wzdam ci woły z kozły.]
- 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławskiscan transliteration, transcription, numbers 95, 8, Greater Poland:
- Wezmycze poczty y wnydzcze wtrzemy yego pokloyncze sze gospodnu wtrzemye szwyętym yego
- [Weźmicie poczty i wnidźcie w trzemy jego, pokłońcie sie Gospodnu w trzemie świętym jego!]
- (attested in Masovia, Greater Poland, Lesser Poland) commemorative gift to a feudal lord or mayor made by an urban or peasant population
- 1853 [1353], Antoni Muczkowski, Leon Ryszczewski, editors, Codex diplomaticus Poloniae [Diplomatic code of Poland][5], volume III, page 235:
- Adjecimus etiam, quod advocatus cum civibus civitatis praedictae ac cum incolis adjacentibus advocatiae memoratae in quibuslibet festivitatibus infrascriptis, videlicet in Nativitate Christi, in Pascha, in Pentecoste Domini de mansis ipsorum […] decem et octo scotos in solidum, in signum honorificentiae, ad quod poczta vlg. dicto, pro mensa nostra (sc. regali) dare et impendere sint adstricti
- Adjecimus etiam, quod advocatus cum civibus civitatis praedictae ac cum incolis adjacentibus advocatiae memoratae in quibuslibet festivitatibus infrascriptis, videlicet in Nativitate Christi, in Pascha, in Pentecoste Domini de mansis ipsorum […] decem et octo scotos in solidum, in signum honorificentiae, ad quod poczta vlg. dicto, pro mensa nostra (sc. regali) dare et impendere sint adstricti
- 1874 [1421], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące[6], volume XVII, page 193:
- Eciam damus […] predicto nostro sculteto […] in prefata villa nostra Okunyn a kmetonibus nostris duas obuenciones al. poczty singulis annis
- [Eciam damus […] predicto nostro sculteto […] in prefata villa nostra Okunyn a kmetonibus nostris duas obuenciones al. poczty singulis annis]
- 1885-2024 [c. 1428], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne[7], volume I, Międzyrzec, Warsaw, page 481:
- Zastawyamy dzedzini nassze […] ze wszytkimi vszytky, czinszmi, pocztamy cum omnibus vtilitatibus, censibus, honoribus
- [Zastawiamy dziedziny nasze […] ze wszytkimi użytki, czynszmi, pocztami cum omnibus vtilitatibus, censibus, honoribus]
- 1856-1870 [1433], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki[8], volume II, number 2486:
- Inter […] Marcissium […] et Nicolaum […] materia questionis fuit judicialiter exorta pro utilitatibus articulorum inferius scriptorum, [in] Polonicum eos sic exprimendo: thargowe, ogrodne, wirzcholec, poczthy myodowe
- [Inter […] Marcissium […] et Nicolaum […] materia questionis fuit judicialiter exorta pro utilitatibus articulorum inferius scriptorum, [in] Polonicum eos sic exprimendo: targowe, ogrodne, wirzcholec, poczty miodowe]
- 1868 [1453], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego[10], volume XIV (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 359:
- Sed quia Ianusius voluit habere tributum al. prandium praszniczni al. pocztha, quam ab eodem popone aspectavit circa reclinacionem nobilis Ianusius
- [Sed quia Ianusius voluit habere tributum al. prandium praszniczni al. poczta, quam ab eodem popone aspectavit circa reclinacionem nobilis Ianusius]
- 1885-2024 [1460], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne[12], volume V, Kurów (Bochnia), page 38:
- Honoribus poczthamy y dary
- [Honoribus pocztami i dary]
- 1868 [1470], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego[13], volume XVI (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 80:
- Idem Fiaska in dictis hominibus excepit pro se omnes la- bores, penas, donaciones al. poczthy
- [Idem Fiaska in dictis hominibus excepit pro se omnes la- bores, penas, donaciones al. poczty]
- 1868 [1479], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego[14], volume XIX (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 37:
- In quibus florenis Petro addiderunt intromissionem in quinque laneos […] et etiam molendinum pariter cum molendinatore et cum honoratione al. poczta
- [In quibus florenis Petro addiderunt intromissionem in quinque laneos […] et etiam molendinum pariter cum molendinatore et cum honoratione al. poczta]
- 1875 [1479], Wojciech Kętrzyński, Stanisław Smolka, editors, Codex diplomaticus Monasterii Tynecensis = Kodeks dyplomatyczny klasztoru tynieckiego. Cz. 1, Obejmująca rzeczy od roku 1105 do roku 1399[15], Tyniec, page 516:
- Oppidani […] tenentur […] advocato exhibere honores al. poczty videlicet portare
- [Oppidani […] tenentur […] advocato exhibere honores al. poczty videlicet portare]
- 1868 [1496], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego[16], volume XVI (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 269:
- Intromissionem per […] Andream […] dant cum censibus, obventionibus al. poczthamy, prandialibus al. obyednem
- [Intromissionem per […] Andream […] dant cum censibus, obventionibus al. pocztami, prandialibus al. obiednem]
- 1868 [1500], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego[17], volume XVI (quotation in Old Polish; overall work in Polish, Latin, and Old Polish), page 303:
- Cum sex metretis avene et honoracione pascali al. pocztha
- [Cum sex metretis avene et honoracione pascali al. poczta]
- c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 45r:
- Cum emergenciis s poczthąmy
- [Cum emergenciis z pocztami]
- (hapax legomenon) honor; respect
- 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej[18], Modlitewnik Nawojki, page 66:
- Przez tha pocztha, yaz masz ode wschey rzyschey nyebyeszkyey
- [Przez tę pocztę, jąż masz ode wszej rzyszej niebieskiej]
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | poczta | poczty |
| genitive | — | poczt, poczet |
| dative | — | — |
| accusative | pocztę | poczty |
| instrumental | — | pocztami |
| locative | — | pocztach |
| vocative | — | — |
Descendants
- Polish: poczta, poszta (Middle Polish), pocta (Western Kraków, Żarki, Siewierz, Pilica, Eastern Kraków, Gdów, Bochnia, Stanisławice, Lesser Poland Voivodeship, Lasovia, Biecz, Ropczyce, Podhale, Ząb, Chochołów), poćta (Lasovia)
- Silesian: poczta
References
- Bańkowski, Andrzej (2000), “poczta I”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- Brückner, Aleksander (1927), “poczta”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
- S. Urbańczyk, editor (1971), “poczta”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 6, Wrocław, Warsaw, Kraków, Gdańsk: Polish Academy of Sciences, page 216
- Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “poczta”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, et al., editors (2024), “poczta”, in Baza Leksykalna Średniowiecznej Polszczyzny [Lexical Base of Medieval Polish] (in Polish), Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
- Ewa Deptuchowa, et al., editors (2023), “poczta”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Polish
Pronunciation
- IPA(key): /ˈpɔt͡ʂ.ta/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈpɔt͡ʂ.ta/
- (Lesser Poland):
- (Western Kraków) IPA(key): [ˈpɔt͡ʂ.ta]
- (Przemyśl) IPA(key): [ˈpɔt͡ʂ.ta]
Audio: (file) - Rhymes: -ɔt͡ʂta
- Syllabification: pocz‧ta
- Homophone: Poczta
Etymology 1
Etymology tree
Borrowed from Italian posta,[1][2][3][4][5] influenced by poczta.[1] First attested in 1547.[6]
Alternative forms
- posta, poszta (Middle Polish)
- paczta (Western Lublin, Włostowice, Puławy)
Noun
poczta f (related adjective pocztowy)
- (uncountable) post (institution dealing with the transport and delivery of correspondence and parcels)
- (countable) post office (building of such an institution)
- (uncountable) post; post office (people working in such an institution or building)
- (countable) post, mail (all shipments, especially letters, received or sent via postal institutions)
- (uncountable, computing) email (system enabling the transmission of messages over a computer network, resembling traditional letters, directed by a specific sender to a specific recipient)
- Synonym: mail
- (uncountable, computing) email (all transmissions via a computer network)
- (uncountable, historical, obsolete) post (institution that maintained horses and vehicles for transporting travelers, correspondence, and mail)
- (obsolete) line (section between subsequent stops of a postal vehicle)
- (obsolete) postal worker (official delivering correspondence and parcels)
- (obsolete, figuratively) synonym of stanowisko / placówka
- (obsolete, children's games) type of children's game
- (obsolete, rare) type of firework
- (obsolete, rare) prank of youth involving lighting a piece of tallow-soaked paper placed on the shoe of a sleeping person
- (obsolete, thieve's cant) synonym of sznur
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | poczta | poczty |
| genitive | poczty | poczt |
| dative | poczcie | pocztom |
| accusative | pocztę | poczty |
| instrumental | pocztą | pocztami |
| locative | poczcie | pocztach |
| vocative | poczto | poczty |
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | poczta | — |
| genitive | poczty | — |
| dative | — | — |
| accusative | pocztę | poczty |
| instrumental | posztą | — |
| locative | — | — |
| vocative | — | — |
Derived terms
adverbs
- odwrotną pocztą
nouns
- (obsolete) poczta francuska
- poczta głosowa
- poczta pantoflowa
- pocztówka
Descendants
- → Belarusian: по́шта (póšta)
- → Kashubian: pòczta
- → Lithuanian: paštas
- → Russian: по́чта (póčta)
- → Abkhaz: аԥошьҭа (apošta)
- → Azerbaijani: poçt
- → Armenian: փոշտ (pʻošt)
- → Buryat: почто (počto)
- → Chamalal: поч (poč)
- → Chuvash: пуштӑ (puštă)
- → East Circassian: почтэ (počtɛ)
- → Ingush: пошт (pošt)
- → Georgian: ფოშტა (pošṭa), ფოჩტა (počṭa)
- → Kazakh: пошта (pošta)
- → Kildin Sami: пошта (pošta)
- → Kyrgyz: почта (pocta)
- → Nogai: почта (poçta)
- → Romanian: poștă
- → Southern Altai: мочто (močto)
- → Tajik: почта (počta)
- → Tatar: почта (poçta)
- → Turkmen: poçta
- → Uyghur: پوچتا (pochta)
- → Uzbek: pochta
- → West Circassian: почтэ (počtɛ)
- → Yakut: буоста (buosta), почта (počta)
- → Ukrainian: по́шта (póšta)
Etymology 2
Inherited from Old Polish poczta. By surface analysis, deverbal from poczcić.
Alternative forms
- poszta (Middle Polish)
- pocta (Western Kraków, Żarki, Siewierz, Pilica, Eastern Kraków, Gdów, Bochnia, Stanisławice, Lesser Poland Voivodeship, Lasovia, Biecz, Ropczyce, Podhale, Ząb, Chochołów)
- poćta (Lasovia)
Noun
poczta f
- (Middle Polish) synonym of podarunek (“gift(s), especially intended to express respect and gain favor”)
- (Middle Polish) dedication (piece of work, a text dedicated to someone or having someone as its subject)
- (Middle Polish) synonym of łapówka
- (Middle Polish) feudal rent paid as a monetary equivalent of a special gift
- (Przemyśl) money collection on the third day of a wedding reception
- (Western Kraków) gift given by a peasant to an official or clerk
- Was to drzewo na chałupę nie kosztowało, ino tyle, coście panu podleśnemu poczty nosili.
- This wood for the cottage didn't cost you anything, only the present that you brought to the forest manager.
- (Middle Polish, religion) worship of God
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | poczta | — |
| genitive | poczty | — |
| dative | — | — |
| accusative | pocztę | poczty |
| instrumental | — | pocztą |
| locative | — | — |
| vocative | — | — |
Further reading
- Modern Standard Polish:
- “poczta”, in Wielki słownik języka polskiego[19] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
- “poczta”, in Polish dictionaries at PWN[20] (in Polish)
- Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “poczta”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish][21], 4. online edition, Warszawa
- Middle Polish:
- Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “poczta”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “POCZTA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 02.06.2025
- Paweł Kupiszewski (02.06.2025), “POCZTA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
- A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “poczta”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 326
- Historic dictionaries:
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “poczta”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861), “poczta”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “poczta”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 326
- Dialectal dictionaries:
- Jan Karłowicz (1906), “poczta”, in Jan Łoś, editors, Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 4: P, Kraków: Akademia Umiejętności, page 162
- Aleksander Saloni (1899), “poczta”, in “Lud wiejski w okolicy Przeworska”, in M. Arct, E. Lubowski, editors, Wisła : miesięcznik gieograficzno-etnograficzny[22] (in Polish), volume 13, Warsaw: Artur Gruszecki, page 243
References
- ↑ 1.0 1.1 Mańczak, Witold (2017), “poczta”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- ^ Witold Doroszewski, editor (1958–1969), “poczta”, in Słownik języka polskiego (in Polish), Warszawa: PWN
- ^ Brückner, Aleksander (1927), “poczta”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
- ^ Bańkowski, Andrzej (2000), “poczta”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- ^ Mańczak, Witold (2017), “poczta”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
- ^ Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “posta”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
Categories:
- Old Polish deverbals
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish nouns
- Old Polish feminine nouns
- Lesser Poland Old Polish
- Greater Poland Old Polish
- Masovia Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Old Polish hapax legomena
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Middle Polish
- Western Kraków Polish
- Przemyśl Polish
- Polish terms with audio pronunciation
- Rhymes:Polish/ɔt͡ʂta
- Rhymes:Polish/ɔt͡ʂta/2 syllables
- Polish terms with homophones
- Polish terms derived from Proto-Italic
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *teḱ-
- Polish terms derived from Italian
- Polish terms derived from Latin
- Polish terms borrowed from Italian
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European word *h₂epó
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *tḱey-
- Polish terms derived from Proto-Indo-European
- Polish lemmas
- Polish nouns
- Polish feminine nouns
- Polish uncountable nouns
- Polish countable nouns
- pl:Computing
- Polish terms with historical senses
- Polish terms with obsolete senses
- pl:Children's games
- Polish terms with rare senses
- Polish hard feminine nouns
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish deverbals
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *kʷeyt-
- Polish terms derived from the Proto-Indo-European root *kʷey- (perceive)
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms with usage examples
- pl:Religion
- pl:Buildings
- pl:Marriage
- pl:Money
- pl:Post