jedyny

Old Polish

Alternative forms

  • jedziny

Etymology

    Inherited from Proto-Slavic *edìnъ with an unexpected shift of -dzi- -> -dy. Boryś, Sławski, and Bańkowski attribute this to association with jeden. Mańczak attributes this to frequent use, and shows a similar shift of Old Polish niestojcie -> niestety. First attested in 1439.

    Pronunciation

    • IPA(key): (10th–15th CE) /jɛdiniː/
    • IPA(key): (15th CE) /jɛdini/

    Adjective

    jedyny

    1. only (alone in a category)
      • 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎transliteration, transcription, 22, 2:
        Weszmy syna swego gedzynego (tolle filium tuum unigenitum)
        [Weźmi syna swego jedzinego (tolle filium tuum unigenitum)]
      • 15th century, Spowiedź powszechna - Confessio generalis, number 6:
        Szpowyadam szya... bogw w troyczy gyedynemw
        [Spowiadam się ... Bogu w Trojcy jedynemu]
    2. one and only (most loved)
      • 1874-1891 [1444], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎[2], [3], [4], volume XXIII, page 302:
        Yedzina singularis (sc. virgo)
        [Jedzina singularis (sc. virgo)]
    3. lonely
      • 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎[5], Modlitewnik Nawojki, page 118:
        Ya czyebye proschą, aby thy ze mnye, z vbogyey, grzeschney, yedyney, prawdzywye vczynyl czlowyeka
        [Ja ciebie proszę, aby ty ze mnie z ubogiej, grzesznej, jedynej, prawdziwie uczynił człowieka]

    Derived terms

    adjectives
    • sam jedyny
    adverbs
    • jedzine
    nouns
    adverbs
    • jedynako

    Descendants

    References

    • Boryś, Wiesław (2005), “jedyny”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
    • Sławski, Franciszek (1958-1965), “jedyny”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
    • Mańczak, Witold (2017), “jedyny”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
    • Bańkowski, Andrzej (2000), “jedyny”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
    • Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “jedyny”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

    Polish

    Alternative forms

    Etymology

      Inherited from Old Polish jedyny. Compare Kashubian jediny.

      Pronunciation

       
      • IPA(key): /jɛˈdɘ.nɘ/
      • Audio:(file)
      • Rhymes: -ɘnɘ
      • Syllabification: je‧dy‧ny

      Adjective

      jedyny (not comparable, derived adverb jedynie)

      1. only (alone in a category)
      2. (colloquial) only (best suited for a task; singularly superior; the best) [with do (+ genitive) ‘for what’]
      3. (colloquial, proscribed) only, mere (less than expected)
        Synonym: jeden
      4. (literary, sometimes nominalized) one and only (most loved)
      5. (Lasovia, Sandomierz, Bilcz, Zawichost, Podhale, Rabka-Zdrój, folk music, in the feminine) synonym of sama

      Declension

      Declension of jedyny (hard)
      singular plural
      masculine animate masculine inanimate feminine neuter virile (= masculine personal) non-virile
      nominative/vocative jedyny jedyna jedyne jedyni jedyne
      genitive jedynego jedynej jedynego jedynych
      dative jedynemu jedynej jedynemu jedynym
      accusative jedynego jedyny jedyną jedyne jedynych jedyne
      instrumental jedynym jedyną jedynym jedynymi
      locative jedynym jedynej jedynym jedynych

      Derived terms

      nouns
      adjectives
      verbs

      Trivia

      According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), jedyny is one of the most used words in Polish, appearing 20 times in scientific texts, 16 times in news, 27 times in essays, 21 times in fiction, and 15 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 99 times, making it the 635th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      References

      1. ^ Ida Kurcz (1990), “jedyny”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 164

      Further reading

      Silesian

      Etymology

        Inherited from Old Polish jedyny.

        Pronunciation

        • IPA(key): /jɛˈdɪ.nɪ/
        • Audio:(file)
        • Rhymes: -ɪnɪ
        • Syllabification: je‧dy‧ny

        Adjective

        jedyny (not comparable)

        1. only

        Declension

        Declension of jedyny
        singular plural
        masculine neuter feminine virile nonvirile
        animate inanimate
        nominative jedyny jedyne jedynŏ jedyni jedyne
        genitive jedynego jedynyj jedynych
        dative jedynymu jedynyj jedynym
        accusative jedynego jedyny jedyne jedynõ jedynych jedyne
        instrumental jedynym jedynōm jedynymi
        locative jedynym jedynyj jedynych
        vocative jedyny jedyne jedynŏ jedyni jedyne

        Derived terms

        nouns
        particles
        adjectives
        nouns
        • jedynŏstka
        numerals

        Further reading