gluais

Irish

Pronunciation

  • IPA(key): /ɡl̪ˠuəʃ/, /ɡlˠuəʃ/[1]

Etymology 1

From Middle Irish glúais, from Old Irish glúas (“gloss, commentary, explanation”), from Late Latin glōssa (“gloss”), from Ancient Greek γλῶσσα (glôssa, “tongue, language, an obsolete or foreign word requiring explanation”).

Noun

gluais f (genitive singular gluaise, nominative plural gluaiseanna)

  1. comment, remark
  2. gloss
  3. glossary
  4. movement
  5. (obsolete) device, contrivance (mechanical device to perform a certain task)
    Synonyms: gaireas, gléas
Declension
Declension of gluais (second declension)
bare forms
singular plural
nominative gluais gluaiseanna
vocative a ghluais a ghluaiseanna
genitive gluaise gluaiseanna
dative gluais gluaiseanna
forms with the definite article
singular plural
nominative an ghluais na gluaiseanna
genitive na gluaise na ngluaiseanna
dative leis an ngluais
don ghluais
leis na gluaiseanna

Etymology 2

From Old Irish glúaisid (“to move”).[2]

Verb

gluais (present analytic gluaiseann, future analytic gluaisfidh, verbal noun gluaiseacht, past participle gluaiste)

  1. to move
  2. to proceed
  3. to derive from
  4. to pass
  5. to set out
    For quotations using this term, see Citations:gluais.
Conjugation
Conjugation of gluais (first conjugation – A)
indicative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present gluaisim gluaiseann tú;
gluaisir†
gluaiseann sé, sí gluaisimid; gluaiseann muid gluaiseann sibh gluaiseann siad;
gluaisid†
a ghluaiseann; a ghluaiseas gluaistear
past ghluais mé; ghluaiseas ghluais tú; ghluaisis ghluais sé, sí ghluaiseamar; ghluais muid ghluais sibh; ghluaiseabhair ghluais siad; ghluaiseadar a ghluais gluaiseadh
past habitual ghluaisinn /
gluaisinn‡
ghluaisteá /
gluaisteá‡
ghluaiseadh sé, sí /
gluaiseadh sé, sí‡
ghluaisimis; ghluaiseadh muid /
gluaisimis‡; gluaiseadh muid‡
ghluaiseadh sibh /
gluaiseadh sibh‡
ghluaisidís; ghluaiseadh siad /
gluaisidís‡; gluaiseadh siad‡
a ghluaiseadh ghluaistí /
gluaistí‡
singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
future gluaisfidh mé;
gluaisfead
gluaisfidh tú;
gluaisfir†
gluaisfidh sé, sí gluaisfimid;
gluaisfidh muid
gluaisfidh sibh gluaisfidh siad;
gluaisfid†
a ghluaisfidh; a ghluaisfeas gluaisfear
conditional ghluaisfinn /
gluaisfinn‡
ghluaisfeá /
gluaisfeá‡
ghluaisfeadh sé, sí /
gluaisfeadh sé, sí‡
ghluaisfimis; ghluaisfeadh muid /
gluaisfimis‡; gluaisfeadh muid‡
ghluaisfeadh sibh /
gluaisfeadh sibh‡
ghluaisfidís; ghluaisfeadh siad /
gluaisfidís‡; gluaisfeadh siad‡
a ghluaisfeadh ghluaisfí /
gluaisfí‡
subjunctive singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
present go ngluaise mé;
go ngluaisead†
go ngluaise tú;
go ngluaisir†
go ngluaise sé, sí go ngluaisimid;
go ngluaise muid
go ngluaise sibh go ngluaise siad;
go ngluaisid†
— go ngluaistear
past dá ngluaisinn dá ngluaisteá dá ngluaiseadh sé, sí dá ngluaisimis;
dá ngluaiseadh muid
dá ngluaiseadh sibh dá ngluaisidís;
dá ngluaiseadh siad
— dá ngluaistí
imperative singular plural direct relative autonomous
first second third first second third
— gluaisim gluais gluaiseadh sé, sí gluaisimis gluaisigí;
gluaisidh†
gluaisidís — gluaistear
past participle gluaiste
verbal noun gluaiseacht

† archaic or dialect form
‡ dependent form

Derived terms

Mutation

Mutated forms of gluais
radical lenition eclipsis
gluais ghluais ngluais

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish.
All possible mutated forms are displayed for convenience.

References

  1. ^ Quiggin, E. C. (1906), A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, § 152, page 59
  2. ^ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “glúasid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language

Further reading

  • Ó Dónaill, Niall (1977), “gluais”, in Foclóir Gaeilge–Béarla [Irish–English Dictionary], Dublin: An Gúm, →ISBN

Scottish Gaelic

Etymology

From Old Irish glúaisid (“move, proceed”).

Pronunciation

  • IPA(key): /kl̪ˠuəʃ/

Verb

gluais (past ghluais, future gluaisidh, verbal noun gluasad, past participle gluaiste)

  1. move
  2. affect

Derived terms

Mutation

Mutation of gluais
radical lenition
gluais ghluais

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Scottish Gaelic.
All possible mutated forms are displayed for convenience.