daleko

See also: ďaleko and daléko

Czech

Etymology

    Inherited from Old Czech daleko. By surface analysis, daleký + -o.

    Pronunciation

    • IPA(key): [ˈdalɛko]
    • Audio:(file)

    Adverb

    daleko (comparative dále, superlative nejdále)

    1. far, afar (long distance, physical or temporal)
    2. (preceding comparative or superlative) much, by far

    Antonyms

    Further reading

    Old Czech

    Alternative forms

    • daľeko (alternative writing)

    Etymology

      From daleký + -o.

      Pronunciation

      • IPA(key): (13th CE) /ˈdalɛko/
      • IPA(key): (15th CE) /ˈdalɛko/

      Adverb

      daleko (comparative dále or dálejie, superlative najdále or najdálejie)

      1. (of verbs of motion or location) far; far away
      2. (of opinions) far away, very different
      3. (of a duration of time) long
      4. long ago
      5. very; to a great extent, considerably

      Descendants

      • Czech: daleko

      References

      Old Polish

      Etymology

        From daleki + -o. First attested in the end of the 14th century.

        Pronunciation

        • IPA(key): (10th–15th CE) /dalʲɛkɔ/
        • IPA(key): (15th CE) /dalʲɛkɔ/

        Adverb

        daleko (comparative dalej)

        1. (attested in Lesser Poland, Greater Poland) far away (not physically close) [with od (+ genitive) or genitive ‘from what’]
          • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 9, 21, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
            Przecz ies, gospodne, odszedl daleco (ut quid, domine, recessisti longe)
            [Przecz jeś, Gospodnie, odszedł daleko (ut quid, Domine, recessisti longe)]
          • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 118, 155, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
            Daleko od grzesznich zbawene (longe a peccatoribus salus), esze prawot twogych ne szvkaly
            [Daleko od grzesznych zbawienie (longe a peccatoribus salus), eże prawot twojich nie szukali]
          • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 87, 8, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
            Daleco vczinil ies znane moie ote mne (longe fecisti notos meos a me)
            [Daleko uczynił jeś znane moje ote mnie (longe fecisti notos meos a me)]
          • 1902 [1408], “Wybór zapisek sądowych grodzkich i ziemskich wielkopolskich z XV wieku”, in Franciszek Piekosiński, editor, Studia, rozprawy i materiały z dziedziny historii polskiej i prawa polskiego‎[2], volume 6, Poznań, Pyzdry, Kościan, Gniezno, page 358:
            Ian ne ranczil za kmecza niczsz daley, yedno do Buku
            [Jan nie ręczył za kmiecia nics dalej jedno do Buku]
        2. (attested in Masovia) for a long time [with genitive]
          • 1856-1870 [1399], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎[3], volume VIII, number 8230:
            Jaco dersza dzedzina XVIII lat y daley de (pro do) poszwu s pokoyem
            [Jako dzierżę dziedzinę XVIII lat i dalej do pozwu z pokojem]
          • 1950 [1439], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 535, Warsaw:
            Jacom ya nye ranczyl daley zapusth Hyndzychowy za Pyotra yano ten rok, czszo myal bycz na zapusth
            [Jakom ja nie ręczył dalej zapust Hynd[r]zychowi za Piotra, jeno ten rok, cso miał być na zapust]
        3. (attested in Lesser Poland, Greater Poland) later [with genitive]
        4. intensifies a comparative; much more; far
          • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[4], page 326:
            A on ym odpovyedzyal rzekącz: A ktory czlovyek myedzy vamy, ktory by myal yedną ovczą, aby yemv vpadla w dol v ssobotą, azalyby yą dzyersącz a nye podnyosl? A wsako daleko lepsy yest czlovyek nysly ovcza (quanto magis melior est homo ove Mat 12, 12)
            [A on im odpowiedział rzekąc: A ktory człowiek miedzy wami, ktory by miał jednę owcę a by jemu wpadła w doł w sobotę, azaliby ją dzierżąc a nie podniosł? A wszako daleko lepszy jest człowiek niżli owca (quanto magis melior est homo ove Mat 12, 12)]
          • Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎[5], page 249:
            Myeskal tamo myly Yesus dwa dny, a dalyeko vyeczey ven vvyerzylo, slyschacz yego movą vyelebną
            [Mieszkał tamo miły Jesus dwa dni, a daleko więcej weń uwierzyło, słysząc jego mowę wielebną]
        5. creates a comparison of equal value; as much as
          • 1884 [c. 1455-1460], “Die Magdeburger Urtheile. Ein Deutschen Rechtes in polnischer Sprache aus der Mitte des XV Jahrhunderts”, in Aleksander Brückner, editor, Archiv für slavische Philologie, pages 52, 4:
            Przyszasznyczy tako mayą przyszagacz ku prawu, ku kthoremv ony szą wybrany: ysz my ortele woythowy myesczkyemv y ludzyom prawe ortele nadz chczemy y dzyerzescz przyszaszny stolecz yako my prawo vmyemy, tako daleko, yako k t[w]emv mamy wolnoscz
            [Przysiężnicy tako mają przysięgać ku prawu, ku ktoremu oni są wybrani, iż my [ortele] wojtowi miesckiemu i ludziom prawe ortele najć chcemy i dzierże[ś]ć przysiężny stolec, jako my prawo umiemy tako daleko, jako k t[w]emu mamy wolność]

        Derived terms

        adverbs
        adjective
        adverb
        verbs
        • dalić się impf

        Descendants

        References

        Polish

        Alternative forms

        Etymology

          Inherited from Old Polish daleko. By surface analysis, daleki + -o.

          Pronunciation

           
          • IPA(key): /daˈlɛ.kɔ/
          • Audio:(file)
          • Rhymes: -ɛkɔ
          • Syllabification: da‧le‧ko

          Adverb

          daleko (comparative dalej, superlative najdalej, Middle Polish superlative nadalej, diminutive (dialectal) daleczko)

          1. far (at a great distance) [(Western Kraków, Sławków) with genitive ‘from whom’]
            Synonyms: w dali, w oddali
            Antonyms: blisko, niedaleko, opodal, w pobliżu
          2. far (a long time away)
          3. far (to a great degree)
            Synonyms: see Thesaurus:bardzo

          Derived terms

          adverb
          phrase
          • nie trzeba daleko szukać
          proverb
          • głodno, chłodno i do domu daleko
          verbs
          • daleko nie zajechać pf
          • posunąć się za daleko pf, posuwać się za daleko impf
          • zajść daleko pf, zachodzić daleko impf
          • zajść za daleko pf, zachodzić za daleko impf

          Trivia

          According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), daleko is one of the most used words in Polish, appearing 60 times in scientific texts, 24 times in news, 52 times in essays, 73 times in fiction, and 83 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 292 times, making it the 174th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

          References

          1. ^ Ida Kurcz (1990), “daleko”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 69

          Further reading

          • Modern Standard Polish:
            • “daleko I”, in Wielki słownik języka polskiego‎[6] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
            • “daleko II”, in Wielki słownik języka polskiego‎[7] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
            • “daleko”, in Polish dictionaries at PWN‎[8] (in Polish)
            • Zygmunt Saloni, et al., editors (2020), “daleko”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish]‎[9], 4. online edition, Warszawa
            • daleko in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
          • Middle Polish:
            • Maria Renata Mayenowa, et al., editors (2010-2023), “daleko”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
            • “DALEKO”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 09.05.2023
          • Historic dictionaries:
          • Dialectal dictionaries:
            • Jan Karłowicz (1900), “daleko”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 306
            • Józefa Kobylińska (2001), “daleki”, in Marian Kucała, editor, Słownik gwary gorczańskiej (zagórzańskiej)‎[10] (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, →ISBN, page 26

          Serbo-Croatian

          Etymology

          From dàlek +‎ -o.

          Pronunciation

          • IPA(key): /dalěko/
          • Hyphenation: da‧le‧ko

          Adverb

          dalèko (Cyrillic spelling далѐко)

          1. far (distance)
          2. long ago
          3. very, by far (+ comparative)

          Silesian

          Etymology

            Inherited from Old Polish daleko. By surface analysis, daleki + -o.

            Pronunciation

            • IPA(key): /daˈlɛ.kɔ/
            • Audio:(file)
            • Rhymes: -ɛkɔ
            • Syllabification: da‧le‧ko

            Adverb

            daleko (comparative dalij, superlative nojdalij)

            1. far away (not physically close)

            Further reading